Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] (znak [...]) Prezydent Miasta B. zobowiązał skarżącą A. B. do zwrotu nienależnie pobranego:
- – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na dziecko L. M. za okres od [...] maja 2004 r. do [...] października 2004 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia [...] czerwca 2004 r.
- – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka L. M. za okres od [...] października 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustawowej od dnia [...] grudnia 2004r.
Prezydent ustalił, że decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. przyznano A. B. m.in. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres od [...] maja 2004 r. do [...] października 2004 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka L. M. na okres od [...] października 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r.
W wyniku wznowionego postępowania ustalono, że w okresie obowiązywania decyzji skarżąca A. B. nie była osobą samotnie wychowującą dziecko, albowiem córkę L. M. wychowywała z jej biologicznym ojcem M. M. Nie spełniała tym samym warunków do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka. Wobec tego Prezydent uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2004 r., zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Decyzja uchylająca uprawomocniła się.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił, że skarżąca w okresie od maja 2000 r. do maja 2006 r. zamieszkiwała w lokalu przy ul. S. [...], wspólnie z M. M., a od [...] listopada 2001 r., gdy skarżąca urodziła córkę L. M., której ojcem jest M. M. – również z córką. W maju 2006 r. rodzice wraz z córką L. przenieśli się do lokalu przy ul. W. [...]. W tym czasie skarżąca spodziewała się narodzin drugiego dziecka (M. M.), którego ojcem jest także M. M. Organ ustalił, że w okresie od maja 2000 r. do maja 2008 r. A. B. i M. M. wspólnie wychowywali dzieci L. i M. M., prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, utrzymywali się ze wspólnych dochodów. Wspólnie uczestniczyli w wychowywaniu dzieci poprzez codzienny udział w opiece nad nimi, dbaniu o ich potrzeby bytowe, duchowe i wychowawcze. Tym samym A. B. i M. M. tworzyli rodzinę w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a A. B. nie była osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
Organ ustalił także, że skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organ, zatajając fakt, iż wspólnie z M. M. wychowywała córki L. i M. M., prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe, utrzymywała się ze wspólnych dochodów.
Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawi fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. W tym stanie rzeczy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na dziecko L. M. wypłacony A. B. za okres od [...] maja 2004 r. do [...] września 2004 r. w kwocie [...] zł miesięcznie i od [...] października 2004 r. do [...] października 2004 r. w kwocie [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka – L. M., wypłacony A. B. za okres od [...] października 2004 r. do [...] października 2004 r. w kwocie [...] zł oraz za okres od [...] listopada 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. w kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] lipca 2009 r.
Wskazując na dotychczasowy tok postępowania i ocenę organu pierwszej instancji Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została w sposób wyczerpujący uzasadniona, a tym samym odwołanie A. B. nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze do sądu administracyjnego A. B. wniosła o zmianę lub uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] września 2009 r., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Odnosząc się do żądania skargi należy przede wszystkim wyjaśnić, że sąd administracyjny sprawuje jedynie kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i co do zasady nie leży w jego kompetencjach orzekanie merytoryczne w sprawie. Sąd nie może zatem dokonać takich merytorycznych rozstrzygnięcia jak wnioskowana przez skarżącą "zmiana" zaskarżonej decyzji.
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się, aby wydając ją organ odwoławczy w sposób istotny naruszył prawo. W szczególności, zdaniem Sądu, nie doszło do zarzucanego przez skarżącą naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy. Trzeba przy tym zauważyć, że skarżąca zarzut ten sformułowała w sposób bardzo ogólnikowy, bez wskazania choćby okoliczności, z których miałoby wynikać naruszenie przepisów postępowania.
Wytknąć można Kolegium, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zamiast wyraźnie wskazać swoje własne ustalenia faktyczne, które były podstawą rozstrzygnięcia, organ przedstawił tok postępowania, jedynie w sposób domniemany zaakceptował ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji (wskazując, że została ona wyczerpująco uzasadniona) i wobec tego uznał, że odwołanie jest niezasadne. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie jest organem orzekającym kasatoryjnie tj. oceniającym jedynie zasadność odwołania, ale jest organem orzekającym merytorycznie, a tym samym jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy w pełnym jej zakresie. Taka rola organu odwoławczego skutkuje koniecznością dokonania przez niego własnych ustaleń faktycznych i sformułowania na ich podstawie własnej oceny sprawy. Z tych względów uzasadnienie zaskarżonej decyzji Kolegium nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a.
Tym niemniej zdaniem Sądu naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Kolegium zaakceptowało ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji w sytuacji, kiedy w postępowaniu odwoławczym skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych argumentów czy okoliczności wymagających zbadania. Jednocześnie Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie o stan faktyczny ustalony przez organ pierwszej instancji, przy czym zdaniem Sądu ustalenia te zostały dokonane w zgodzie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności opierają się na wyczerpująco zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym (art. 7 i 77 k.p.a.).
Z ustaleń tych wynika, że skarżącej przyznano i wypłacono świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka za okresy od [...] maja 2004 r. do [...] października 2004 r. i od [...] października 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. wskutek świadomego wprowadzenia w błąd organu przez skarżącą, co do okoliczności wychowania dziecka – L. M., poprzez zatajenie faktu, iż swoją córkę L. M. skarżąca wychowywała wspólnie z jej biologicznym ojcem Markiem M., z którym prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co zgodnie z prawem zobowiązywało organ do orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.