Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. - Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. ds. Pomocy Środowiskowej, w oparciu o art. 3 ust. 1, ust. 4, art. 8, art. 39 ust. 1-4, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, ust. 4 art. 110 ust. 1, ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodów oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), odmówił W. T. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży i obuwia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ orzekający podniósł, iż pomimo spełniania przez wnioskodawcę warunków do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, pomoc ta z uwagi na aktualne możliwości finansowe nie może być przyznana. Jednocześnie zwrócono uwagę, że aktualnie realizowana jest pomoc na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania", które to akty określając zadania w zakresie zapewnienia posiłku dorosłym i dzieciom oraz wypłaty zasiłku celowego na zakup żywności wymagają od MOPR ustalenia planu wydatków na dany rok. Na potrzeby rozpatrywanej sprawy organ wskazał, powołując się na meldunek dotyczący realizacji zadań w 2007 r. z dnia 2 lipca 2007 r., że wysokość zasiłku celowego na żywność w III kwartale 2007 r. stanowić będzie kwota 120 zł na osobę, która nie korzysta z posiłku w jadłodajni, szkole, przedszkolu czy żłobku, podkreślając przy tym, iż pomoc na rzecz W. T. została udzielona w lipcu 2007 r. w kwocie 120 zł z przeznaczeniem na zakup żywności.
Od powyższej decyzji odwołał się W. T., wnosząc o przyznanie zasiłku celowego za sierpień 2007 r. Odwołujący wyjaśnił, że nie korzysta z posiłków w jadłodajni, ponieważ sam prowadzi gospodarstwo domowe, kupując żywność i gotując posiłki również dla matki, z uwagi na jej wiek i stan zdrowia. Podkreślił także, że od wielu lat jest osobą bezrobotną, a jego dochodem jest zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. Ponadto wyjaśnił, że 29 sierpnia 2007 r. udał się na leczenie do R., o czym pracownik socjalny został poinformowany, lecz pomimo tego nie udzielono mu pomocy, co spowodowało, że nie ma środków na przejazd do szpitala, na zakup żywności, odzieży i obuwia. Natomiast jego matką opiekuje się znajoma.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że pomoc na zakup żywności w III kwartale 2007r. została przyznana decyzją z dnia [...]r., zgodnie z zapisami wynikającymi z meldunku z 02 lipca 2007r. w ramach programu dożywiania a ograniczone możliwości finansowe ośrodka nie pozwalają na udzielenie tej formy pomocy z innych źródeł. Załączone do akt sprawy meldunki potwierdzają ograniczone możliwości finansowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pozwalające na przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na żywność raz na kwartał oraz brak możliwości przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego, udzielenie pomocy pieniężnej, a w szczególności rodzaj, forma i wysokość świadczenia, zależą z jednej strony od okoliczności uzasadniających udzielenie wsparcia, a z drugiej - od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Ograniczona ilość środków na tę pomoc uprawnia do ustalenia wysokości jak i częstotliwości korzystania z tej pomocy przy uwzględnieniu ilości osób objętych pomocą celową na żywność. Ponadto podkreślono, że niedobór funduszy stanowi okoliczność w sposób wystarczający uzasadniającą zastosowanie dodatkowych kryteriów przyznawania świadczeń, które umożliwiają ich sprawiedliwe rozdysponowanie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. T. wyraził niezadowolenie z zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć organów administracyjnych i po raz kolejny wniósł o przyznanie zasiłku celowego na miesiąc sierpień 2007 r. Argumentując swoje stanowisko skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną i prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją matką, z którą spożywa wspólnie przygotowane posiłki. Ponadto skarżący wskazał, że od stycznia 2007 r. jest pozbawiany zasiłku celowego przez co zmusza się go do korzystania z posiłków w jadłodajni, które jego zdaniem nie są bezpłatne. W dalszej części skargi strona przedstawiła własne wyliczenie podziału środków z budżetu państwa na poszczególne rodzaje realizowanej przez MOPR pomocy społecznej, podnosząc, iż meldunki organu orzekającego, wykazujące określoną ilość środków finansowych są zaniżone.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, iż nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa jak i wewnętrznych kryteriów rozdziału pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.
Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem.
Stosownie zaś do art. 39 ust. 1, 2 i 3 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Rozwinięciem pomocy państwa dla osób uprawnionych do zasiłku celowego jest możliwość zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania na mocy przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (art. 3 ust. 1 pkt c). Zgodnie z § 6 wydanego na podstawie cytowanej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (...), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Oznacza to, że intencją ustawodawcy było objęcie uprawnionych przede wszystkim pomocą bezpośrednią tj. umożliwieniem otrzymania bezpłatnego posiłku, a w razie braku możliwości zapewnienia tego posiłku w związku z zaistniałą sytuacją osobistą lub rodzinną, dopuszczono ewentualność przyznania pomocy w formie świadczenia rzeczowego lub świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. W przypadku skarżącego nie występuje przeszkoda do korzystania z bezpłatnego posiłku. Skarżący zamieszkuje w miejscowości, w której oferowana jest taka pomoc, co nie wymaga pokonywania znacznych odległości, jak w przypadku osób uprawnionych ale zamieszkałych w bardzo oddalonych miejscowościach od miejsca świadczenia pomocy. Odmowa przyjęcia przez skarżącego proponowanej pomocy w formie gotowych posiłków, z uwagi na konieczność przyrządzania wspólnych posiłków także dla matki skarżącego nie uzasadnia żądania przyznania pomocy w formie pieniężnej. Matka skarżącego jako odrębny podmiot dysponuje własnym uprawnieniem do ubiegania się o przyznanie właściwej pomocy społecznej dla siebie. Zatem okoliczności faktyczne dotyczące matki skarżącego nie mają wpływu na charakter jego uprawnień. W żadnym razie obowiązujące w rozpatrywanej materii przepisy nie umożliwiają rozszerzającej wykładni przewidzianego jako odstępstwo od reguły otrzymywania gotowych posiłków - świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności.
Należy również mieć na względzie, iż zgodnie z art. ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, stosowanym na mocy art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" również przy udzielaniu pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, uwzględnione powinny zostać potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej formie zasiłku celowego, to odpowiednio udokumentowana sytuacja braku wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia, uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia tej pomocy. Z załączonego do akt sprawy dokumentu z dnia 2 lipca 2007 r. zatytułowanego "Meldunek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we Włocławku dot. realizacji zadań w 2007 r." wynika, że organ nie posiada wystarczających środków finansowych do realizacji zasiłków celowych na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, określonych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto z dokumentu tego wynika, że na pomoc w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" organ wprawdzie posiada środki, ale w ograniczonej wysokości, pozwalającej na przyznanie zasiłku jeden raz w kwartale w kwocie 120 zł na osobę, która nie korzysta z posiłku m.in. w jadłodajni. Słusznie zatem organ wskazał, że ustalając wysokość jak i częstotliwość korzystania z tej pomocy uwzględnił ilość osób objętych pomocą celową na żywność w pierwszym półroczu 2007 r. oraz to, że ilość uprawnionych do tej formy pomocy nie ulegnie zwiększeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, a do takiej zaliczyć należy tę dotyczącą zasiłku celowego, nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów orzekających i określać wysokości czy też rozmiaru przyznawanej pomocy w tych przypadkach, które ustawodawca pozostawił uznaniu organów. Tylko one dysponując środkami finansowymi w zależności od ich wielkości mogą udzielać świadczeń (tak NSA w wyroku z dnia 21.12.2001 r. w spr. I SA 1547/01, Lex nr 80662, zachowującym aktualność na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów).
Ośrodek pomocy racjonalnie wyjaśnił zasady gospodarowania przyznanymi środkami. Reguły podziału są jasne. Różnorodność potrzeb i liczba osób spełniających kryteria do korzystania z pomocy w formie zasiłków celowych uzasadniają przyjęty sposób ich reglamentacji. Zaspokojenie potrzeb żywnościowych w ramach programu pomocy w zakresie dożywiania daje podstawy do akceptacji przyjętych rozwiązań dotyczących zaspokojenia potrzeb w formie zasiłków celowych.
Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.