Uzasadnienie
I W dniu 17 października 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. W. oraz wniosek (formularz PPF) P. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
P.W. wniosek swój uzasadnił trudną sytuacją materialną m.in. tym, że jest na zasiłku przedemerytalnym i jego dochód jest bardzo niski. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z żoną. Dochód gospodarstwa domowego, miesięcznie łącznie wynosi [...] zł. Posiada dom o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
III W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżący dysponuje kwotą dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto jak wynika z formularza PPF, złożonego przez R. W.(będącego synem wnioskodawcy) do akt II SA/Bd 933/12, a który podał, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami tj. z wnioskującym P. W. oraz T. W. osiąga dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Tak więc łączny dochód domowników wynosi [...] zł miesięcznie. Poza tym skarżący P. W. na temat ponoszonych przez siebie wydatków wypowiedział się lakonicznie nie przedstawiając bliżej jakichkolwiek szczegółów.
Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa P. W. nie posiada znamion wyjątkowości.
Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że kwota wpisu sądowego w wysokości 200 zł nie powinna stanowić dla strony nadmiernego obciążenia.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek.
Na marginesie można wskazać, że jak wynika z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 września 2012 r. wpis sądowy w wysokości 200 zł może zostać uiszczony przez któregokolwiek ze skarżących.
IV Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.