Uzasadnienie
P. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z § 16, § 11 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w T. decyzję Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na drugi rok studiów prawniczych.
Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie sprawy administracyjnej.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. odmówił P. C. ze względów organizacyjnych przyjęcia na drugi rok studiów prawniczych.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając lakoniczne uzasadnienie rozstrzygnięcia. Ponadto skarżąca przedstawiła argumenty przemawiające w jej mniemaniu za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o przyjęcie na studia w trybie przeniesienia, wywodząc, że ukończyła z pozytywnym wynikiem pierwszy rok studiów dziennych na Wydziale Prawa Uniwersytetu w B., oraz trudna sytuacja rodzinna spowodowała konieczność podjęcia decyzji o przeniesieniu. Wskazała, że Uniwersytet w B. znajduje się 450 km od jej miejsca zamieszkania, a Uniwersytet [...] zaledwie 35 km, a także, że w T. ma możliwość zamieszkania u rodziny, co w znacznym stopniu zmniejszyłoby koszty utrzymania i dojazdu.
Rektor Uniwersytetu [...] w T. nie uwzględnił odwołania skarżącej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nawet gdyby student spełnił wszystkie wymogi w swojej uczelni to dziekan orzekający z uwzględnieniem uznania administracyjnego może odmówić przyjęcia na studia zgodnie z Regulaminem Studiów UMK. W przedmiotowej sprawie organ kierował się zasadą stosowaną na Wydziale wobec studentów przenoszonych ze studiów niestacjonarnych na studia stacjonarne zgodnie, z którą zgodę na przeniesienie otrzymali studenci, którzy osiągnęli średnią ocen powyżej 3,9, a P. C. na pierwszym roku studiów na kierunku prawo w Uniwersytecie w B. uzyskała średnią ocen 3,67.
W skardze do Sądu skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając nie ustosunkowanie się organu odwoławczego do wszystkich okoliczności podniesionych w odwołaniu. Zdaniem skarżącej w przypadku przeniesienia z innej uczelni organy uczelni powinny wziąć pod uwagę nie tylko kryterium średniej ocen, ale przede wszystkim sytuację rodzinno-materialną, na którą się powołała, a która została całkowicie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła również, że o przyczynie odmowy przyjęcia na drugi rok studiów dowiedziała się dopiero z uzasadnienia organu II instancji, a w jej mniemaniu powinna już dowiedzieć się po rozpoznaniu sprawy przez organ pierwszej instancji.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji podnosząc, że na wydanie decyzji w przedmiocie przeniesienia na studia nie ma żadnego znaczenia sytuacja materialna studenta, ani sytuacja rodzinna a jedynie zasady przyjęte na wydziale i dlatego też w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do sytuacji rodzinno-materialnej skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania.
W ocenie Sądu ma rację Rektor UMK w Toruniu, że decyzja w przedmiocie przyjęcia na studia w związku z wnioskiem studenta o przeniesienie z innej uczelni uwarunkowana jest uznaniem administracyjnym. Decyzja ta nie może być jednak oparta na dowolności organu ją wydającego.
Uznanie administracyjne odzwierciedlające zakres swobody organu administracji, wynikający z przepisów prawa materialnego, jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7 i innych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasada wyrażona w powyższym przepisie "prawdy obiektywnej (materialnej)" została rozwinięta m.in. w art. 75-86 k.p.a. Zasada ta ma więc fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów. Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących rozpatrzeniu sprawy.
Organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany - zgodnie z zasadą z art. 7 k.p.a. - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.
Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu organ powołując się na okoliczności, które w jego przekonaniu nie pozwalają na uwzględnienie wniosku w tej sprawie o przeniesienie studenta z innej uczelni powinien oprócz powołania się na średnią ocen wykazać kryteria, którymi się kierował i przede wszystkim okoliczność tą udokumentować do akt. Średnia ocen przywołana w uzasadnieniu decyzji jako kryterium ma zastosowanie do studentów studiów niestacjonarnych UMK w Toruniu starających się o przyjęcie na studia niestacjonarne.
Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.
Senat Uniwersytetu [...] w T. w dniu [...] marca 2007 r. podjął uchwałę nr 26 w sprawie Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w T. Zmianie uczelni poświęcony został rozdział V tego Regulaminu. Zgodnie z § 11 ust. 1 student innej uczelni wyższej może ubiegać się o przyjęcie na Uniwersytet w drodze przeniesienia, jeżeli wypełnił wszystkie wymogi wynikające z przepisów obowiązujących w uczelni, z której zamierza się przenieść.
W powyższym przepisie został nałożony obowiązek wypełnienia wszystkich wymogów wynikających nie z uczelni, na którą student zamierza się przenieść, lecz w uczelni, z której zamierza się przenieść, a więc w B. W zakresie spełnienia przesłanki zawartej w § 11 ust. 1 powyższego regulaminu organ UMK w T. w ogóle się nie wypowiedział.
Natomiast § 12 Regulaminu dotyczy studentów Uniwersytetu, którzy zamierzają ubiegać się o przeniesienie ze studiów stacjonarnych na niestacjonarne lub odwrotnie. W stosunku do tych studentów zasady przenoszenia studentów ustala rada wydziału. Rada wydziału nie ma uprawnienia do ustalenia tych zasad w stosunku do studentów zamierzających przenieść się z innej uczelni. Przepisy regulaminu nie odsyłają do odpowiedniego stosowania § 12 Regulaminu w stosunku do studentów zamierzających przenieść się z innej uczelni.
Zastosowanie zatem § 16 Regulaminu, który stanowi, że dziekan może odmówić przyjęcia lub przeniesienia, o którym mowa w § 11 -13 i § 15 ust. 3, jeżeli względy organizacyjne na to nie pozwalają, winno wyjaśniać i mieć odzwierciedlenie w aktach sprawy na czym polegają owe względy organizacyjne.
Wiadome jest, że dany kierunek studiów dysponuje ograniczoną ilością miejsc dla studentów. Również na II roku studiów ograniczenia miejsc mogą wynikać z ilości kadry uczelnianej, pomieszczeń. Organ powinien odnieść się, czy w ogóle był ustalony limit miejsc przez dziekana WPiA [...] w T. dla studentów przenoszonych ze studiów niestacjonarnych na stacjonarne w ramach poszczególnych kierunków oraz stopni studiów na kolejny rok akademicki. Ważne jest również czy uczelnia przewidywała miejsca dla studentów zamierzających przenieść się z innej uczelni, i na jakich zasadach zamierzano traktować te osoby.
Kryteria przenoszenia powinny być ustalone i mieć umocowanie w przepisach uczelni.
Wyjaśnienie powyższych wątpliwości pozwoli na ocenę czy przy wydawaniu decyzji organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.