Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia 30 lipca 2013 r. znak [...], na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013r. poz. 674 z późn.zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzenia odwołania K.G. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny
Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2012r. znak [...] K.G. został uznany za osobę bezrobotną z dniem [...] grudnia 2012r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] stycznia 2013r. w wysokości 120% kwoty zasiłku. W dniu [...] kwietnia 2013r. do PUP wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., z którego wynikało, że K.G. przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2012r. na stałe. W tych okolicznościach organ I instancji (po uprzednim wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r.) decyzją z dnia [...] maja 2013r. znak [...] uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2012r. i orzekł o odmowie uznania K.G. dniu [...] grudnia 2012r. za osobę bezrobotną. Po uprawomocnieniu się tej decyzji, organ Instancji, decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. znak [...] orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] stycznia 2013r. do dnia [...] lutego 2013r. w kwocie brutto [...] zł.
W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, iż kwota zwrotu tj. [...] zł jest dowolna i nie odpowiada kwocie wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych, która wyniosła [...] zł (zgodnie z wyciągami z rachunku bankowego). Dodatkowo odwołujący się powołał się na sytuację życiową, która skłoniła go do rejestracji jako osoba bezrobotna oraz na fakt, że po przyznaniu renty z ZUS niezwłocznie poinformował PUP w B. o zaistniałej sytuacji. Wobec tego wniósł o korektę lub umorzenie całkowite spłaty.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest zobowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się m.in. zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie zakres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy (...), jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.
W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy przyjął, że K.G. rejestrując się jako bezrobotny w dniu [...] grudnia 2012r., sposób powszechnie stosowany przez PUP w B. został pouczony o obowiązku zawiadamiania powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach danych zawartych lub podanych przez niego w karcie rejestracyjnej, a ponadto zobowiązał się pod odpowiedzialnością karną, składając własnoręczny podpis pod oświadczeniem na "karcie rejestracyjnej bezrobotnego" do bezzwłocznego informowania powiatowego urzędu pracy o okolicznościach powodujących brak gotowości do podjęcia pracy oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy w dniu 5 kwietnia 2013r. do PUP w B. wpłynęła decyzja ZUS Oddział w B. z dnia [...] marca 2013r., zgodnie z którą stronie została przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2012r. na stałe. Zdaniem organu bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest fakt, że K.G. nie spełniał warunków ustawowych by posiadać status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji tj. [...] grudnia 2012r., bowiem jak wynika z przedłożonej dokumentacji strona od dnia [...] grudnia 2012r. posiada prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wojewoda jako prawidłowe uznał orzeczenie organu I instancji z dnia [...] maja 2013r. uchylające uprzednią decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...]7.12.2012r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...].01.2013r. i orzekł o odmowie uznania za osobę bezrobotną.
Wobec powyższego organ stwierdził, że w tak ustalonym stanie faktycznym, zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami, zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez K.G. za okres od dnia [...].01.2013r. do dnia [...].02.2013r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi, ponieważ świadczenie to w postaci zasiłku dla bezrobotnych wypłacono za okres, kiedy to strona posiadała prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Organ podkreślił, że K.G. wiedział, że zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem nienależnym, gdyż z akt sprawy wynika, że rejestrując się jako osoba bezrobotna w PUP w B. [...].12.2012r. został prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym warunkach uprawniających oraz przyczyn utraty tego statusu. Fakt tego pouczenia strona potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu rejestracji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji wyjaśnił, że bezrobotny zwraca kwotę pobranego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Powołując się na jednoznaczność tego przepisu organ stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że "na zobowiązanym ciąży obowiązek zwrotu pełnej wartości przyznanego świadczenia oraz odprowadzonych od tej kwoty innych należności".
Dodatkowo w zakresie zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku organ wyjaśnił, ze zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. odwołanie można wnieść tylko od decyzji czuli aktu administracyjnego, którym organ załatwia konkretną sprawę. Skoro strona wniosła o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku, a sprawa tego umorzenia nie była jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, to orzekanie w tej sprawie przez Wojewodę jako organ odwoławczy nie jest na tym etapie możliwe. W sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia jako pierwszy powinien wypowiedzieć się Prezydent Miasta B., na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy, z którego wynika, że organ zatrudnienia I instancji może odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty niezależnie pobrane świadczenie albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z enumeratywnie wymienionych w tym przepisie przesłanek. Organ wskazał, że o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia można się ubiegać dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Wojewody [...].
K.G. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucił, że nikt nie potrafi mu odpowiedzieć dlaczego ma spłacić kwotę [...] zł, skoro na konto przelano mu kwotę [...] zł i co zrobił niezgodnie z przepisami prawa.
Wskazał, że został zwolniony z pracy z winy zakładu pracy [...] listopada 2012r. złożył wniosek o rentę. Posiada grupę inwalidzką w stopniu umiarkowanym dlatego zarejestrował się w PUP jako bezrobotny (w sektorze dla inwalidów), aby otrzymać zasiłek czy podjąć jakąś pracę. Na komisji ZUS [...].02.2013r. otrzymał orzeczenie o trwałej częściowej niezdolności do pacy i przyznano rentę z dniem [...] grudnia 2012r. (wstecz). [...] kwietnia 20013 r. otrzymał ostateczną decyzję, i już 4 kwietnia zgłosił się w celu wyrejestrowania w PUP w B., gdzie poinformowano go, że organ sam rozliczy się z ZUS.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 674).
Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 1 i 2 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się między innymi:
- 1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
- 2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;
- 3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 (...).
W myśl art. 78 ww. ustawy, w przypadku przyznania bezrobotnemu lub osobie, o której mowa w art. 43, prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobierali zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 1).
Kwota zaliczona na poczet przyznanego świadczenia nie może być wyższa niż ustalona za poszczególne miesiące okresu, o którym mowa w ust. 1, kwota emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej (ust. 2).
Organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy (ust. 3).
W myśl ust. 4 art. 78 ustawy, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne pozostają okoliczności, że K.G., po ustaniu uprzedniego zatrudnienia z dniem [...] listopada 2012r., w dniu [...] grudnia 2012r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, zgłaszając zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia, podpisując stosowne oświadczenia co do odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań o zgodności składanych oświadczeń ze stanem faktycznym oraz został pouczony o warunkach zachowania statusu bezrobotnego (k.4 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. z upoważnienia Prezydenta Miasta B. orzeczono o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem [...] grudnia 2012r. oraz przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] stycznia 2013 r. w wysokości 120% kwoty zasiłku. Bezsporna również pozostaje między stronami okoliczność, że zasiłek ten został wypłacony na wskazany rachunek bankowy skarżącego za okres od [...] stycznia 2013r. do [...] lutego 2013r. jak wskazuje to skarżący (a nie precyzują organy orzekające), odpowiednio w dniu [...] lutego 2013r. w kwocie – [...] zł, oraz [...] marca 2013 r. – w kwocie [...] zł. Zdaniem skarżącego, łącznie wypłacona za powyższy okres kwota świadczeń pieniężnych z tytułu zasiłku dla bezrobotnych wyniosła zatem [...] zł.
Bezsporna również pozostaje okoliczność, że decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] grudnia 2012r. przyznał K.G. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od [...] grudnia 2012r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, na stałe. W dalszej części tej decyzji ZUS wskazał sposób i podstawę obliczenia wysokości renty (pkt II) oraz naliczone wyrównania, potrącenia i odliczenia (pkt III i IV).
Stwierdzić przyjdzie, iż sporne między stronami pozostają okoliczności, czy skarżący zgłosił czy nie fakt zmiany okoliczności wpływających na status osoby bezrobotnej. Skarżący wskazuje, iż otrzymał decyzję ZUS w dniu [...] kwietnia 2013r. i niezwłocznie, tj. następnego dnia zgłosił się w tej sprawie do PUP celem wyrejestrowania jako osoba bezrobotna, Nadto uzyskał informację, że pobrane świadczenie zostanie rozliczone z ZUS. Organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. w ogóle nie wypowiada się w tej kwestii, natomiast organ odwoławczy stwierdza ogólnikowo, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. do PUP "wpłynęło pismo z dnia [...].03.2013r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., z którego wynikało, że K.G. przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...].12.2013r. na stałe". Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż organy nie wyjaśniły tej kwestii, i nie wynika ona jednoznacznie a akt administracyjnych.
W istocie w aktach znajduje się bowiem wyłącznie kopia 1 strony decyzji ZUS z dnia [...].03.2013r. o przyznaniu renty bez jakiegokolwiek pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bez koperty, w której "pismo" zostało przesłane. Ponadto budzi wątpliwości fakt, iżby ZUS przekazywał do PUP decyzję bez pisma przewodniego i to decyzję prawdopodobnie jeszcze nieostateczną (jak można domyślić się z daty jej wydania). Pieczęć na owej kopii 1 strony decyzji wskazuje, datę [...] kwietnia 2013r. oraz fakt, że pośrednik pracy J.M., potwierdził jej zgodność z oryginałem.
Zatem wersja przebiegu zdarzeń opisana przez skarżącego, w tej sytuacji zdaje się bardziej prawdopodobna. Oznaczać może to, że skarżący niezwłocznie poinformował PUP o uzyskaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W tym kontekście niezrozumiałe są wywody organu odwoławczego dotyczące jego świadomości co do obowiązków osoby bezrobotnej.
Z akt sprawy wynika także bezsprzecznie, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2012r. na skutek uzyskanej informacji o przyznaniu skarżącemu z dniem [...] grudnia 2012 r. renty. Po czym decyzją z dnia [...] maja 2013r., na podstawie art. 145 i art. 151 K.p.a. uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] stycznia 2013r. orzekając jednocześnie o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem [...] grudnia 2012r.
Nie wynika natomiast z tych akt, iżby organy zatrudnienia prowadziły z ZUS Oddział w B. jakiekolwiek ustalenia i wyjaśnienia, co do zastosowania wobec bezrobotnego, pobierającego zasiłek dla bezrobotnych, pomniejszenia, o którym mowa w art. 78 ustawy i ewentualnych przyczyn braku tego pomniejszenia. Dalsza analiza przedłożonych akt administracyjnych prowadzi do stwierdzenia, iż bez jakiegokolwiek zawiadomienia strony o wszczęciu wobec niej postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, a także zapewnienia możliwości wypowiedzenia się w tym zakresie i zgłaszania wniosków czy też żądań, organ pierwszej decyzji wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2013r., mocą której orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w B. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] stycznia 2013r. do [...] lutego 2013r. w kwocie brutto [...] zł. Organ nie wyjaśnił przy tym ani sposobu wyliczenia żądanej do zwrotu kwoty, ani tego na podstawie jakich dowodów uznał, że ZUS nie dokonał pomniejszenia, o którym mowa w art.
78. Uzasadnienie faktyczne i prawne tego orzeczenia jest bardzo zdawkowe i niepełne.
Powyższe obliguje do stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z istotnym naruszeniem przepisów art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący został całkowicie pozbawiony możliwości obrony swych praw w postępowaniu zakończonym wydaniem z upoważnienia Prezydenta Miasta B. decyzji z dnia [...] czerwca 2013r. uznającej pobrany przez niego zasiłek jako świadczenie nienależne i zobowiązującej do jego zwrotu. Uzasadnienie tej decyzji także nie odpowiada zasadom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Oznacza to, że wadliwa w takim stopniu decyzja organu administracji publicznej winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego - uchylona przez organ odwoławczy w trybie art. 138 K.p.a.
Rzeczą organu odwoławczego było zatem, po własnym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie oraz analizie zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, rozważenie w jakim zakresie postępowanie z uwagi na istotę sprawy i zarzuty odwołania wymaga uzupełnienia, czy może tego dokonać we własnym zakresie czy poprzez organ I instancji (art. 136 K.p.a.). Dopiero następnie, z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu, orzeczenie co do istoty sprawy, po myśli art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
W ocenie Sądu, uwzględniając przedmiot i okoliczności niniejszej sprawy, aczkolwiek zgromadzony materiał dowodowy jest niekompletny i nie daje dostatecznej podstawy do formułowanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu wniosków, jednakże nie zachodzą przesłanki do stosowania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego, o którego mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Na obecnym etapie postępowania część okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje między stronami w istocie niesporna, wyjaśnienia wymagają raczej kwestie obrachunkowe oraz okoliczności i przyczyny niezastosowania przez ZUS potrącenia z art. 78 ustawy. Zarzuty i wątpliwości strony zostały wyrażone w odwołaniu, zatem po ewentualnym częściowym uzupełnieniu postępowania w zakresie nieudowodnionych dotąd okoliczności, organ odwoławczy może rozstrzygnąć o istocie sprawy. Kwestią priorytetową będzie, zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. szczegółowe uzasadnienie zarówno faktyczne, jak i prawne wszystkich elementów składających się na zastosowanie wskazanych norm prawa materialnego, z powołaniem się na stosowne dowody.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, analiza treści zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ zdaje się błędnie i bezpodstawnie, choć nie wprost, utożsamiać zaistnienie przesłanki uznania świadczenia pieniężnego za nienależnie pobrane, o której mowa w art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy z przesłanką określoną w pkt 1. Pomijając zdawkowo kwestie istotne w okolicznościach niniejszej sprawy skupia bowiem zasadniczą uwagę na zakresie pouczenia skarżącego przy rejestracji jako osoby bezrobotnej. Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca w art. 72 ust. 2 pkt 3, na który powołał się organ odwoławczy, uznał za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne – zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo m.in. do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.
Jeżeli zatem takie pomniejszenie nastąpiłoby, to w ogóle nie ma mowy o nienależnie pobranym świadczeniu za ów okres w rozumieniu art. 76 ust. 2 cyt. ustawy. Bez znaczenia pozostaje tu kwestia pouczenia, w takim rozumieniu jak wskazane w ust. 2 pkt 1.
W okolicznościach sprawy organy zupełnie pominęły obowiązek ustalenia i wyjaśnienia skarżącemu istoty pomniejszenia dokonywanego przez ZUS, o którym mowa w art.
78. Nie zostało także wyjaśnione z jakich przyczyn, w okolicznościach tej sprawy ZUS, nie dokonał takiego pomniejszenia (i rozliczenia z PUP), skoro wynika to z normy art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z akt sprawy w ogóle nie wynika ta okoliczność, jedynie pośrednio z treści decyzji ZUS, oraz braku zarzutu co do dokonania takiego pomniejszenia przez ZUS, można wnioskować, iż nie zostało ono dokonane. Z treści odwołania i skargi wynika, że skarżący został pouczony i pozostawał w przekonaniu, że takie pomniejszenie i rozliczenie pomiędzy instytucjami publicznymi nastąpi. Nie sposób zatem obecnie bez wyjaśnienia tej kwestii z udziałem ZUS ustalić, przyczyn braku zastosowania procedury z art. 78, którą ustawodawca wprowadził mając na uwadze właśnie ograniczenia zbędnych postępowań administracyjnych w takich sytuacjach jaka zaistniała w niniejszej sprawie. W szczególności nie można ustalić jednoznacznie, czy brak zastosowania pomniejszenia wynikał z przyczyn prawnych, w szczególności faktu, że skarżący niemal równocześnie zgłosił się jako osoba bezrobotna oraz ubiegająca się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, czy z zaniedbań któregoś z organów. Wszakże skoro skarżący został uznany za osobę bezrobotną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2012r. a dnia następnego złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, obowiązkiem PUP było zgłoszenie skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS jako osoby bezrobotnej. Mając na uwadze powiązanie systemowe należy zatem zakładać, że w dacie wydawania przez ZUS decyzji o przyznaniu skarżącemu renty ([...].03.2013r.) z pewnością był w posiadaniu informacji o objęciu go statusem osoby bezrobotnej oraz wypłacaniu zasiłku z czym wiąże się odprowadzanie stosownych składek. Ponadto skoro PUP w dniu [...] kwietnia 2013 r. uzyskał informację o przyznaniu skarżącemu od dnia [...] grudnia 2012 r. renty, mógł zgłosić się do ZUS celem wyjaśnienia kwestii rozliczenia wypłaconego za okres od [...] stycznia 2013 r. zasiłku dla bezrobotnych.
Te kwestie wymagają wyjaśnienia, jak również w szczegółowy sposób wyliczenia przez organ kwoty nienależnie pobranego świadczenia, której zwrotu się domaga.
W istocie spór w niniejszej sprawie dotyczy bowiem dwóch problemów, po pierwsze dlaczego organ zatrudnienia domaga się zwrotu świadczenia od skarżącego, a nie dokonano rozliczenia z organem rentowym, ale przede wszystkim koncentruje się wokół kwestii czy skarżący powinien zwrócić organowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od [...] stycznia do [...] lutego 2013r. w wysokości brutto, czy też jak twierdzi skarżący wyłącznie kwotę pobranego świadczenia, czyli należność pomniejszoną o odpowiednie zaliczki na podatek dochodowy i składkę zdrowotną. W okolicznościach niniejszej sprawy różnica pomiędzy kwotą, której zwrotu jako nienależnie pobranego świadczenia, domagają się organy administracji, a akceptowana przez skarżącego kwotą wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych wynosi [...] zł ([...]zł - [...] zł).
Zgodzić należy się z organem, że w art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ustawodawca określił, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Oznacza to, że jeżeli zostanie dowiedzione, że osoba pobrała np. zasiłek dla bezrobotnych za okres, za który następnie ZUS przyznał jej świadczenie emerytalne lub rentowe, tak jak w niniejszej sprawie oraz, że nie zostało dokonane przez organ rentowy (tu ZUS) pomniejszenie wypłaconej kwoty renty, na zasadach określonych w art. 78, to osoba taka jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Pracy – tu zasiłku dla bezrobotnych.
Odnosząc się do wątpliwości skarżącego wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że wartością przyznanego mu uprzednio decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. przedmiotowego świadczenia pieniężnego z Funduszu Pracy – zasiłku, jest określona ustawowo należność, która wypłacana jest bezrobotnemu po pomniejszeniu o odpowiednie kwoty z tytułu zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej oraz ewentualnie pomniejszona o jeszcze inne należności (co w niniejszej sprawie nie wystąpiło). Otóż organ przyznał skarżącemu przedmiotowy zasiłek w wysokości określonej w art. 72 ust. 1, 3 i 6 ustawy i ta właśnie kwota (liczona brutto) stanowi całość przyznanego świadczenia - porównaj decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku. Obowiązkiem organu pierwszej instancji jako płatnika było również ustalenie i opłacenie od zasiłków wypłaconych bezrobotnym, innych należności jak zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotne, ale obowiązek ten jest wykonywany za zobowiązanego, albowiem płacenie podatków i innych należności jest jego obowiązkiem.
Nadto obowiązkiem starosty (prezydenta Miasta na prawach powiatu) jest jednocześnie ustalenie i opłacenie, na zasadach i w wysokości określonych w odrębnych przepisach, składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od zasiłków wypłaconych bezrobotnym (art. 72 ust. 13 ustawy).
Wobec powyższego przyznanym świadczeniem pieniężnym z Funduszu Pracy nie jest wyłącznie kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, od której odlicza się następnie różne należności. Tak więc, w przypadku obowiązku zwrotu, zobowiązany musi zwrócić pełną wartość przyznanego świadczenia - to jest liczonego w kwocie brutto, niezależnie od potrąconych od tej kwoty różnych świadczeń. Wynika to jednoznacznie z treści art. 67 ust. 1 ww. ustawy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji w tym zakresie ograniczył się do wskazania treści normy prawnej, ale już nie dokonał jej subsumcji w okolicznościach niniejszej sprawy. Obowiązkiem organów, w szczególności także organu odwoławczego było wskazanie podstawy i sposobu wyliczenia owej kwoty spornej, w szczególności wykazanie, że składają się na nią wyłącznie składniki, o których mowa w art. 76 ust. 1 (tj. odprowadzona za skarżącego, jako osobę bezrobotną, zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych i składka na ubezpieczenie zdrowotne) i w jakich konkretnie wysokościach.
W tej sytuacji, czego wyjaśnienia domagał się skarżący organ winien wskazać w uzasadnieniu decyzji szczegółowe wyliczenie kwoty, której jako nienależnie pobranej przez skarżącego zwrotu się domaga. Takiego wyliczenia nie wskazał organ I instancji, ale również organ odwoławczy. Skarżący w odwołaniu oraz skardze podaje, czego nie kwestionuje organ i wynika to pośrednio z akt sprawy, że została mu wypłacona z tytułu spornego zasiłku dla bezrobotnych łącznie kwota [...] zł.
Mając na uwadze wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, zgodnie z dyspozycja art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Odnosząc się do wyrażonych przez skarżącego w skardze zarzutów co do braku zawinienia w zaistniałej sytuacji należy wskazać, iż pozostają one bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Nie może bowiem budzić wątpliwości, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, że osobą bezrobotną jest osoba, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Istotą statusu osoby bezrobotnej nie jest wyłącznie objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Nie budzi wątpliwości, w świetle obowiązujących przepisów, że nie można być w tym samym okresie osobą bezrobotną i otrzymywać renty z tytułu niezdolności do pracy. Stąd nie ma żadnych podstaw prawnych do pobierania za ten sam okres zarówno zasiłku dla bezrobotnych (od którego organ bez udziału strony odprowadza stosowne składki na ubezpieczenie oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych), jak i renty z tytułu niezdolności do pracy. Oczywistą jest w takiej sytuacji okoliczność, której co do zasady nie kwestionuje skarżący, że ciąży na nim obowiązek zwrotu zasiłku dla bezrobotnych przyznanego za okres, za który został uznany za niezdolnego do pracy i uzyskał rentę.
Kwestią wtórną i proceduralną jest w jakiej formie to nastąpi, czy poprzez pomniejszenie przez organ rentowy zgodnie z art. 78 ww. ustawy, o ile został poinformowany o pobieraniu przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych, czy też odrębną decyzją o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, w przypadku gdy takie pomniejszenie nie nastąpiło. Wszakże skarżący nie zarzuca, iżby organ rentowy wypłacił mu za okres wsteczny świadczenie rentowe w wysokości pomniejszonej o kwotę pobieranego za okres od 4.01 do 28.02.2013r. zasiłku dla bezrobotnych, na zasadach określonych w art. 78 ustawy.
Podkreślić również należy, że organ zatrudnienia w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozliczenia z organami podatkowymi, czy organami ubezpieczeń społecznych przekazanych należności z tytułu: odpowiednio zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej. Nadpłatę tych świadczeń, po ustaleniu i wskazaniu ich konkretnej wysokości przez organ odwoławczy, jest natomiast w stanie rozliczyć z tymi organami sam skarżący – jednakże zagadnienie to wykracza już poza istotę niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższą ocenę prawną i szczegółowe wskazania, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono po myśli art. 152 P.p.s.a.