Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] lipca 2013 r. K. M. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie zasiłku stałego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówiono przyznania K. M. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego.
W postępowaniu przed organem I instancji ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą, całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności. Jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, w tym [...] ha przeliczeniowych, z którego osiąga dochód, którego ryczałtowo ustalona wysokość wynosi 779,88 zł miesięcznie. W okresie od maja 2013 do października 2013r. wnioskodawczyni miała przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 173,97 zł miesięcznie. Łączny dochód strony w czerwcu 2013r. wyniósł 953,85 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 542 zł. Ustalono również, że zainteresowana wydzierżawiła część gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy zawartej od [...] grudnia 2009 r. do [...] grudnia 2019 r. Według tej umowy dzierżawca zobowiązany jest do uiszczania podatku rolnego, jednak nie wywiązuje się z tego obowiązku opłacania podatku rolnego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. podnosząc, że organ I instancji przyjął wadliwą metodę obliczania dochodu z gospodarstwa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie SKO odwołująca się nie spełnia warunku dochodowego kwalifikującego do otrzymania zasiłku stałego. Na jej miesięczny dochód, jak prawidłowo ustalił organ I instancji, składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 779,88 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 173,97 zł, co daje łącznie kwotę 953,85 zł. Kwota ta znacznie przekracza ustalone przez ustawodawcę kryterium dochodowe, wynoszące 542 zł. Odnosząc się zaś do kwestii obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego, organ II instancji podkreślił, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł, nie budzi najmniejszych wątpliwości interpretacyjnych. Wynika z niego jednoznacznie, że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (kryterium dochodowe) należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 250 zł. z 1 ha przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub, w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. I OS K 1327/10).
Wniosek ten znajduje też potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej, jedna z powszechnie przyjmowanych reguł wykładni systemowej mówi bowiem, że znaczenie interpretowanej normy należy ustalić w ten sposób, by było ono jak najbardziej harmonijne w stosunku do innych norm części systemu prawa, do którego interpretowana norma należy. Niedopuszczalna więc byłaby interpretacja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, dopuszczająca niestosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy strona bezpłatnie wydzierżawią posiadane gospodarstwo rolne, pozbawiając się tym samym źródła dochodu i przerzucając ciężar utrzymania siebie i swojej rodziny na podatnika, jeżeli jednym z podstawowych zadań pomocy społecznej jest usamodzielnienie osób i rodzin korzystających z tej pomocy i ich integracja ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), a osoby korzystające z pomocy społecznej mają obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 tej ustawy).
Końcowo odnosząc się do zarzutu sprzeczności wydanej decyzji z postanowieniami zawartymi w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2011 r., organ podkreślił, iż z orzeczenia tego wynika jedynie, że wnioskodawczyni wymaga korzystania ze środowiskowego systemu wsparcia w samodzielnej egzystencji, tymczasem skarżąca nie wnosiła o objęcie jej usługami socjalnymi, opiekuńczymi, terapeutycznymi i rehabilitacyjnymi.
W skardze do sądu administracyjnego K. M. powtórzyła opis swojej trudnej sytuacji życiowej oraz podniosła, że jako osoba, wobec której orzeczono umiarkowaną niezdolność do pracy, nie powinna być beneficjentem dochodu z gospodarstwa rolnego, gdyż praca w gospodarstwie rolnym nie wyczerpuje znamion pracy chronionej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Podczas rozprawy w dniu 9 kwietnia 2014 r. skarżąca powołując się na wyroki WSA w Warszawie i Łodzi sygn. akt I SA/Wa 1215/06 i II SA/Łd 299/09 podniosła, że ww. Sądy przyjęły, że w pewnych sytuacjach nie wlicza się dochodów z gospodarstwa rolnego, jeżeli właściciel tego gospodarstwa nie jest w stanie go uprawiać. Ponadto WSA w Warszawie stwierdził, że dochody z gospodarstwa wlicza się, jeżeli dana osoba osobiście je prowadzi lub ma możliwość jego prowadzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawę prawną przyznania zasiłku stałego stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby otrzymać zasiłek stały powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeśli tak się stanie, organ nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia chociaż jednej z powyższych przesłanek – zasiłek nie przysługuje.
Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wynosiło ono 542 zł (kwota ta obowiązywała od dnia 1 października 2012 r.).
Natomiast za osobę całkowicie niezdolną do pracy uważa się m.in. taką, która legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 u.p.s.).
Jak wynika z akt skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, niemającą nikogo na utrzymaniu i posiadającą ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przeliczeniowej [...] ha. Te okoliczności były bezsporne.
W sytuacji, gdy wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne, dochód z niego należy ustalać zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. jako iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia, przy czym kwotę dochodu należy uwzględnić jako obowiązującą w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w sprawie niniejszej w czerwcu 2013 r. (wniosek strona złożyła w dniu [...] lipca 2013 r.).
Na podstawie § 1 pkt 2 lit. "d" wymienionego rozporządzenia wynosiła ona 250 zł.
To ustalenie wynika z treści art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Powyższe oznacza, że miesięczny dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego na dzień wydawania decyzji zaskarżonej wyniósł 779, 88 zł. Na dochód skarżącej, oprócz tego z gospodarstwa rolnego, składała się również kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości 173, 97 zł, co daje łączny dochód 953, 85 zł. Przekroczone zatem zostało kryterium dochodowe wynoszące na dzień rozstrzygania 542 zł.
Prawidłowo nie pomniejszono kwoty dochodu o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wprawdzie zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. wyliczony przychód należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenie zdrowotne (określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) oraz o składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jednak, w ocenie sądu, odliczeniu podlegają jedynie wpłacone składki na ubezpieczenia społeczne czy zdrowotne. Tymczasem jak wynika z akt sprawy (oświadczenie skarżącej z dnia [...] lipca 2013 r., k. 5 i 5 verte akt adm.) skarżąca nie opłacała tych składek od IV kwartału 2011 r., przez cały rok 2012 oraz do końca dwóch pierwszych kwartałów 2013 r.
W tej sytuacji (nieopłacania składek) brak jest podstaw, by o kwoty wyliczonych przez KRUS składek pomniejszać jej przychód.
Nawet jednak w sytuacji przyjęcia, że przedmiotowe składki (także nieopłacane) powinny być wyliczone (takie stanowisko zaprezentował WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie I SA/Wa 2242/13), nie mogłoby to zmienić końcowej oceny o braku podstaw do przyznania skarżącej zasiłku stałego. Również bowiem i wówczas jej dochód (953, 85 zł – 125 zł = 828, 85 zł) przekraczałby kryterium ustawowe (542 zł), na co trafnie zwróciło uwagę SKO.
Należy również podzielić stanowisko organu o braku wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności wydzierżawiania gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy zawartej na okres 2009 - 2019. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko NSA ze sprawy I OSK 1327/10 (wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA), że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, iż każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości z 1 ha przeliczeniowego wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Stąd też, powoływane przez skarżącą podczas rozprawy orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, z przyczyn podanych wyżej nie miały wpływu na trafność podjętego rozstrzygnięcia w sprawie.
W tych okolicznościach zaakceptować należy stanowisko organu, że skarżącej zasiłek stały nie przysługiwał, bowiem nie spełniła ona warunku niskiej dochodowości.
Należy zauważyć, że skarżąca nie podejmuje żadnych działań mających poprawić jej sytuację np. nie przenosi rzeczy z wynajmowanego magazynu (za którego korzystanie opłaca czynsz) do mieszkania i nie obniża w ten sposób ponoszonych wydatków. Również umiarkowany stopień niepełnosprawności nie wyklucza skarżącej zupełnie z rynku pracy. Nawet, jeśli nie jest ona w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego, to mogłaby czynić starania celem podjęcia pracy w warunkach chronionych i w ten sposób poprawić swoją sytuację materialną.
O podejmowaniu takich działań brak jest jednak jakichkolwiek informacji od skarżącej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.