Uzasadnienie
Postanowieniem z dn. [...].12.2014 r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej: PWINB), na podstawie art. 134 w związku z art. 61 a § 1 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia z dnia 2.10.2014 r. na rozstrzygnięcie (pismo) z dnia 15.09.2014 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
Pismem z dn. 20.08.2014 r. P. Sp. z o. o. Zakład w B. zwróciła się o przeprowadzenie postępowania administracyjnego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w związku z tym, że na działce o nr [...] przy ulicy [...] w B. został wzniesiony budynek mieszkalny z częścią garażową, który został usytuowany w pobliżu przyłącza gazowego, niezgodnie z przepisami warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie.
Po przeprowadzeniu kontroli, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (zwany dalej: PINBPG) udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z dn. 15.09.2014 r. (doręczonym wnioskodawcy 19.09.2014 r.), którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego po stwierdzeniu, że obiekty budowlane zostały wzniesione na działce nr [...] zgodnie z pozwoleniem na budowę.
W dniu 13.10.2014 r. wpłynęło odwołanie P. od pisma PINBPG z dn. 15.09.2014 r., które odwołujący nazwał "odwołaniem od decyzji".
PWINB postanowieniem z dn. 17.12.2014 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na pismo z dn. 15.09.2014 r. PINBPG.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, że pismo PINBPG z dn. 15.09.2014 r. należało potraktować jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a.. W myśl art. 61 a § 2 k.p.a. na takie postanowienie służy zażalenie, które wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia (art. 141 § 2 k.p.a.). Ponieważ P. otrzymała pismo organu I instancji w dniu 19.09.2014 r., zaś odwołanie nadała w urzędzie pocztowym dnia 10.10.2014 r., to uchybiła terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie, który to termin upłynął 26.09.2014 r. W takiej sytuacji organ II instancji miał obowiązek zastosować przepis art. 134 k.p.a. – stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku P. Sp. z o. o. w W. (Zakład w B.) zarzucił rozstrzygnięciu PWINB naruszenie art. 77, 134, 61 a, 124, 8 i 9 k.p.a.. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca stwierdziła, że organy naruszyły zasadę zaufania petenta do władzy publicznej oraz zaniechały obowiązku poinformowania wnioskodawcy o przysługujących mu prawach. Nie udzieliły wyjaśnień i wskazówek, narażając skarżącą na szkodę w postaci niemożności odwołania się od niepomyślnego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Skarżąca podniosła okoliczność, że PINBPG wydał orzeczenie z dnia 15.09.2014 r. w niewłaściwej formie, a nadto nie poinformował skarżącej o przysługującej jej możliwości złożenia zażalenia do organu wyższej instancji w terminie 7 dni. Skarżąca uważa, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że właściwie potraktował pismo z dnia 15.09.2014 r. PINBPG jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołał orzecznictwo – wyrok WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 226/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, aczkolwiek skarżąca wskazała słusznie, wiele krytycznych uwag pod adresem niekompetencji organu I instancji.
Z akt administracyjnych, jak też z wniesionej skargi wynika, że skarżąca nie działała poprzez profesjonalnego pełnomocnika co, jak się wydaje, czyni niezrozumiałym, dla strony, istnienie zawiłych instytucji proceduralnych.
PINBPG wydał, w istocie, w dniu 15.09.2014 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania administracyjnego. Pismo opatrzone ww. data, chociaż nie nazwane "postanowienie" nosi wszelkie cechy takiego właśnie orzeczenia, bowiem zawiera zgodnie z art. 126 w związku z art. 107 § 1 k.p.a.: oznaczenie organu, datę wydania, adresata, rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie oraz podpis upoważnionej osoby. To postanowienie z pewnością nie zawierało pouczenia o sposobie i terminie wniesienia zażalenia.
Dlatego też, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie zakwalifikował pismo z dn. 15.09.2014 r. jako postanowienie tym bardziej, że istnieje wyraźny przepis art. 61 a § 1 k.p.a. mówiący o tym, że organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania, gdy zdaniem organu, postepowanie nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn". Na takie postanowienie służy zażalenie (art. 61 a § 2 k.p.a.).
Organu II instancji rozpatruje merytorycznie wniesione zażalenie (w niniejszej sprawie skarżąca nazwala je "odwołaniem") tylko wówczas, gdy zostało ono wniesione w ustawowym terminie, który wynosi 7 dni od daty doręczenia postanowienia, zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a..
Organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, jeżeli termin ten nie został dochowany. Stanowi o tym art. 134 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym został ukształtowany jednolity pogląd co do tego, że organ odwoławczy ma obowiązek badania, w pierwszej kolejności, czy środek odwoławczy strona wniosła z zachowaniem ustawowego terminu.
Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 4.02.2014 r.- sygn.. akt II OSK 2126/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5.09.2013 r. – sygn. akt VIII SA/Wa 346/13, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4.06.2013 r. – sygn. akt II SA/Ol 284/13).
Zatem, zaskarżone postanowienie PWINB z dnia 17.12.2014 r. jest zgodne z prawem.
Natomiast, nie sposób pominąć milczeniem (co uczynił niestety organ II instancji) naruszenia przez organy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), jak też zasady informowania stron o ich uprawnieniach w aspekcie uniknięcia szkody wynikającej z nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). Nieprofesjonalne załatwienie sprawy pismem z dnia 15.09.2014 r. zamiast postanowieniem przez organ I instancji i formalne wydanie postanowienia przez organ II instancji w trybie art. 134 k.p.a. obligowało organ odwoławczy do poinformowania strony o instytucji przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Sam fakt stwierdzenia uchybienia terminu nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 k.p.a.).
W sprawie niniejszej nie jest sporna okoliczność, że skarżąca nie została pouczona w piśmie PINBPG z dnia 15.09.2014 r. o terminie wniesienia zażalenia. Informację tą powzięła dopiero z zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego.
W ocenie Sądu, skarżąca może nadal złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia z dnia 15.09.2014 r. do PWINB w B., a termin 7 dniowy dotyczący ustalenia przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 k.p.a.) winien być liczony od daty doręczenia skarżącej niniejszego wyroku wraz z uzasadnieniem.
Należy zaznaczyć, że skarżąca nie była obecna na rozprawie sądowej w dniu 21.04.2015 r., a więc informację niezbędną do obrony swych praw mogła powziąć dopiero z pisemnego uzasadnienia wyroku sądowego.
Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270) orzeczono, jak w sentencji.