Uzasadnienie
Pan T. P. w dniu [...] grudnia 2005 roku zwrócił się do Wójta Gminy Z. o wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego na córkę A. za miesiąc wrzesień 2005 roku, z uwagi na zmianę podmiotu realizującego świadczenia rodzinne i utratę zasiłku za ten miesiąc.
W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy Z. w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 roku wskazał, iż zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) wszyscy pracownicy szkół, jeszcze przed końcem roku szkolnego, zostali poinformowani przez dyrektorów szkół o zmianie przepisów w sprawie zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne. Potwierdza to również uzyskana od dyrektora Szkoły Podstawowej w O. informacja, w której podniesiono iż w dniu [...] czerwca 2005 roku na zebraniu Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w O., w której pan T. P. uczestniczył, poinformowano o zmianach w przepisach o świadczeniach rodzinnych.
W związku z powyższym pan T. P. w dniu [...] lutego 2006 roku wniósł skargę na decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] stycznia 2006 roku odmawiającą zwrotu utraconego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Z., podtrzymując swoją argumentację, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga pana T. P. jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Podkreślić bowiem należy, że dla formalnej skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego konieczne jest wykazanie przez stronę, iż w postępowaniu administracyjnym wyczerpane zostały środki zaskarżenia służące jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm), skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 tejże ustawy). Przepis ten wyraża zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a zatem nie może zostać wszczęte dopóki toczy się postępowanie administracyjne. Strony powinny dochodzić swoich praw w pierwszej kolejności w toku postępowania administracyjnego.
Środkiem zaskarżenia służącym skarżącemu w postępowaniu administracyjnym o zwrot utraconego zasiłku pielęgnacyjnego na córkę A. za miesiąc wrzesień 2005 roku, jest odwołanie przewidziane w art. 127 § 1 kpa. Taki bowiem środek odwoławczy zasadniczo przysługuje w sytuacji zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie wprawdzie skarżący zaskarżył pismo Wójta Gminy Z. z dnia [...] stycznia 2006 roku (bez numeru) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za wrzesień 2005 roku, niemniej jednak z treści jego pism procesowych, w tym skargi jednoznacznie wynika, iż skarżący traktował to pismo jako decyzję. W tych okolicznościach należało zatem uznać, że pismo Wójta Gminy Z. stanowi sui generis decyzję administracyjną, a tym samym jest objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Niemniej jednak skargę wywiedzioną od tego pisma należało odrzucić z powodu jej niedopuszczalności, albowiem skarżący nie wyczerpał służącego mu w postępowaniu administracyjnym środka odwoławczego na etapie przedsądowym.
Skoro bowiem traktował powyższe pismo jak decyzję powinien także zastosować się do wyczerpania odpowiednich środków zaskarżenia tej decyzji, przed złożeniem skargi na to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Dopiero zatem rozpoznanie ewentualnego odwołania skarżącego, rozpoznanego przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mogło ewentualnie uprawniać skarżącego do podjęcia kolejnych kroków, zmierzających do wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
W sprawie niniejszej warunek wyczerpania trybu odwoławczego przed wniesieniem skargi nie został spełniony. Skarga zatem niniejsza jako przedwczesna, wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym była niedopuszczalna. Powtórzyć należy za doktryną, że ze względu na merytoryczny, a nie formalny charakter tej kategorii przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi (obok przesłanki właściwości rzeczowej sądu administracyjnego i legitymacji podmiotu uprawnionego) – odmiennie niż w przypadku niedochowania przez skarżącego formalnych wymogów skargi – prawo nie przewiduje możliwości konwalidacji skargi, jeżeli jest ona niedopuszczalna (vide: T. Woś i inni "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. Prawn. Lexis Nexis Warszawa 2004, str. 113).
Z mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) skarga jako niedopuszczalna podlegała więc odrzuceniu.
Końcowo wskazać należy, że sądy administracyjne zostały powołane do kontroli legalności działalności administracji publicznej - art. 3 § 1 cyt. ustawy, a zatem nie mogą zastępować organów administracyjnych w sprawach z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji Sąd nie może – jak wnosił skarżący – zasądzić od organu zwrot zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 144 złotych.