Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmawiającą Irenie D. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. na rzecz dzieci: A. D. oraz J. D., w związku ze znacznym przekroczeniem kryterium dochodowego.
Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. I. D. wystąpiła do Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych na córki A. D. i J. D. wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez A. D. i J. D., z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. D. oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na A. D. i J. D. Burmistrz M. decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń ze względu na przekroczenie przez rodzinę wnioskodawczyni ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I. D. domagając się pomniejszenia dochodu rodziny o wypłaconą jej w 2014 r. rentę rodzinną po śmierci męża za okres od 16 grudnia 2011 r. do 31 stycznia 2014 r.
SKO w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza M. z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku ma charakter decyzji związanej. Przyznanie świadczenia jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są określone w ustawie przesłanki. Jednym z warunków przyznania uprawnienia do zasiłku jest zaś osiąganie, przez rodzinę osoby ubiegającej się, dochodu na odpowiednio niskim poziomie.
Dalej organ przedstawił i przeanalizował przepisy dotyczące przyznawania zasiłków rodzinnych oraz wskazał, że co do zasady, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Ze znajdującego się zaś w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że I. D., w 2014 r., tj. poprzedzającym okres zasiłkowy 2015/2016, osiągnęła przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, który pomniejszony o koszty jego uzyskania, należny podatek, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wyniósł 35.343,24 zł, czyli 2.945,27 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie 9.792,04 zł, czyli 816 zł miesięcznie. Z powyższego więc wynika, że łączny dochód I. D. wyniósł 3.761,27 zł (2.945,27 zł + 816 zł).
W ocenie organu brak jest podstaw do pomniejszenia dochodu skarżącej o kwotę wypłaconej jednorazowej renty rodzinnej po zmarłym mężu, bowiem nie doszło do utraty dochodu w rozumieniu ustawy. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 23 lit. d ustawy, utrata dochodu - oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Dochodem rodziny jest, w myśl art. 3 pkt 2 ustawy, suma dochodów członków rodziny. W rozpatrywanej sprawie dochód rodziny wynosi 3.761,27 zł, a zatem dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 1.253,76 zł (3.761,27 zł: 3 osoby) i jest on wyższy od kryterium przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy (674 zł) o 579,76 zł.
Dalej organ wyjaśnił, że do dnia 31 grudnia 2015 r. sam fakt przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę wyższą niż najniższy zasiłek rodzinny (89 zł) powodował brak prawa do zasiłku rodzinnego. Jednak od 1 stycznia 2016 r. ustawa o świadczeniach rodzinnych została znowelizowana ustawą z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 995). Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę kryterium dochodowego pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 3 a ustawy.
W ocenie organu, kwota kryterium dochodowego w rodzinie I. D. wynosi 674 zł, a pomnożona przez liczbę członków rodziny (3 osoby) daje kwotę 2.022 zł. Skoro dochód tej rodziny wynosi 3.761,27 zł., to różnica między nim a kwotą kryterium pomnożoną przez liczbę członków rodziny stanowi kwotę 1.739,27 zł. Z przytoczonego wyżej przepisu wynika więc, że zasiłek rodzinny będzie przysługiwał, gdy łączna kwota objętych wnioskiem strony zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami będzie wyższa niż 1.739,27 zł. Sposób ustalenia łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami został uregulowany w art. 5 ust. 3b ustawy i jest to suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym: zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków; dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. lla, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i arat. 15, podzielonych przez 12.
Dalej organ wyjaśnił, że I. D. ubiega się o zasiłek rodzinny na córkę A. D. i J. D. (dziecko poniżej 18 roku życia), na którą średni miesięczny zasiłek wynosi 118 zł oraz dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w miesięcznej wysokości 63 zł. Ponadto wnioskiem objęty jest dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w miesięcznej wysokości 185 zł. Wniosek dotyczy także dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, o których mowa w art. 14 ustawy, na dwoje dzieci. Dodatki te wynoszą razem 200 zł (po 100 zł na 1 dziecko), co podzielone przez 12 daje kwotę 16,67 zł. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wynosi 563,67 zł (118 x 2 + 63 x 2 + 185 zł + 16,67 zł) i jest niższa niż kwota różnicy między dochodem rodziny a kwotą kryterium pomnożoną przez liczbę członków rodziny (1.739,27 zł). W tej sytuacji zasiłki rodzinne stronie nie przysługują również od dnia 1 stycznia 2016 r.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła I. D. W skardze opisała swoją trudną sytuację rodzinną i majątkową wynikłą ze śmierci jej męża w 2012 r. W jej ocenie rodzina powinna otrzymywać pomoc, gdyż dzieci winny się uczyć i pokończyć szkoły, a dopiero później podjąć pracę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja SKO w B. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmawiającą I. D. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym od 1.11.2015 r. do 31.10.2016 r. na rzecz dzieci: A. D. oraz J. D., w związku ze znacznym przekroczeniem kryterium dochodowego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114; dalej: "u.ś.r.").
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 664,00 zł (art. 5 ust. 2). Zgodnie zaś z treścią art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.
Rozpatrując zatem wniosek skarżącej organ administracji publicznej w pierwszej kolejności zobowiązany był wyjaśnić, czy w badanej sprawie spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające skarżącą do przyznania zasiłku rodzinnego. I tak, przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 3 pkt 2 u.ś.r. dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, zaś dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (pkt 2a).
W niniejszej sprawie organy określiły wysokość dochodu rodziny w 2014 r. wyniósł 45.135,28 zł, a tym samym miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 1253,76 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe o kwotę 579,76 zł. Zatem, w ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że nie została spełniona przesłanka określona w tym przepisie uprawniająca do przyznania zasiłku rodzinnego, a tym samym dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez A. D. i J. D., z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. D. oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na A. D. i J. D. Wszelkie bowiem dodatki do zasiłku rodzinnego, w tym wyżej wymienione, uwarunkowane są istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego.
Poza tym, jak słusznie wskazały organy w sprawie niniejszej, w myśl aktualnego brzmienia art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. od 1 stycznia 2016 r. z uwagi na fakt, że łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wynosi kwotę 563,67 zł i jest niższa niż kwota różnicy między dochodem rodziny a kwotą kryterium dochodowego pomnożoną przez liczbę członków rodziny (kwota 1.739,27 zł), zasiłki rodzinne stronie nie przysługują również od dnia 1 stycznia 2016 r.
Podkreślić w tym miejscu należy, że organ w tym zakresie jest związany wskazanymi wyżej przepisami prawa. Rolą organu jest stwierdzenie - na podstawie przedłożonych dokumentów - czy spełnione zostały ustawowe wymagania dla ich otrzymania. Wykazanie przez uprawnioną osobę, że spełnia ona ustawowe kryteria otrzymania świadczenia, obliguje organ do jego przyznania w drodze decyzji administracyjnej. Ustawodawca nie zamieścił w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wcześniej przepisach (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 526/14).
W tym stanie rzeczy niniejszy skład Sądu w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów obu instancji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 8 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.