Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. SKO w Ł. uchyliło postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] grudnia 2012 r., którym zawieszono postępowanie w sprawie wydania L. D. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5 % oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.
Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego R. D. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że R. D. nie jest stroną postępowania w sprawie o udzielenie L. D. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. SKO oceniło również złożoną skargę jako spóźnioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga R. D. podlega odrzuceniu.
Legitymację do złożenia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy wyprowadzać z kilku norm.
Przede wszystkim zgodnie z 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Powyższe przepisy traktują ogólnie o konieczności posiadania interesu prawnego w postępowaniu sądowoadminstracyjnym.
W przepisach art. 33 § 1 i § 2 p.p.s.a. wprowadzono natomiast dodatkowe, obligatoryjne przesłanki przesądzające kto może być stroną tego postępowania.
Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. uczestnikiem na prawach strony może być osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, ale nie wniosła skargi, o ile postępowanie dotyczy jej interesu prawnego. Natomiast odnośnie podmiotów, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym możliwość ich uczestnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewidziano w art. 33 § 2 p.p.s.a., stosownie do którego udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Powyższe oznacza zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu na jego etapie administracyjnym – może jedynie zgłosić wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania i zostanie on dopuszczony, jeśli wykaże posiadanie własnego, indywidualnego interesu prawnego (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów nie wynika natomiast, że taki podmiot może – nie uczestnicząc wcześniej w postępowaniu na jego administracyjnym etapie – od razu złożyć skargę do sądu.
Wnioskowi temu nie zaprzecza treść art. 50 § 1 p.p.s.a., w którym mowa jest o interesie prawnym uprawnionego do wniesienia skargi. Przepis ten bowiem należy uwzględniać w powiązaniu z pozostałymi normami p.p.s.a., a one uprawniają do twierdzenia, że ten, kto nie był stroną postępowania administracyjnego nie może – powołując się na własny interes prawny – składać skargi do sądu administracyjnego i w ten sposób (od razu przed sądem) domagać się ochrony swoich praw. Może on jedynie składać wniosek o dopuszczenie do postępowania jako uczestnik na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. i to tylko w sytuacji, gdy postępowanie zostało zainicjowane skargą innego podmiotu, który brał udział w sprawie na etapie administracyjnym.
Zauważyć należy, że prawo do złożenia skargi bez uprzedniego udziału w postępowaniu administracyjnym zostało przyznane wyłącznie ściśle określonym podmiotom działającym nie we własnym imieniu, ale na rzecz innych osób lub na rzecz interesu społecznego jak np. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka (art. 50 § 1 w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a.).
Powyższe wnioski potwierdza sposób, w jaki swoich praw na administracyjnym etapie rozpoznania sprawy może dochodzić podmiot uważający się za stronę tego postępowania, ale niedopuszczony do udziału w nim.
Przede wszystkim może on żądać dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym powołując się na własny interes prawny. Organ, prawidłowo procedujący, powinien takiemu podmiotowi zapewnić udział jeśli oceni, że rzeczywiście ten interes prawny po jego stronie istnieje. Obowiązek ten wynika z art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Co prawda w przypadku negatywnej oceny kwestii występowania interesu prawnego organ nie ma obowiązku wydawania formalnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, ale nie zamyka to określonemu podmiotowi drogi do udziału w postępowaniu. Może on bowiem zaskarżać rozstrzygnięcia wydawane w sprawie w pierwszej instancji do organu wyższej instancji (i takie środki zaskarżenia wymagają formalnego załatwienia, które podlega kontroli sądu administracyjnego – pod warunkiem ich wniesienia w terminie przewidzianym dla podmiotów, którym zapewniono udział w postępowaniu), jak również może złożyć wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – wskazując, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu.
Z powyższego wynika, że kwestia występowania bądź niewystępowania interesu prawnego określonego podmiotu w konkretnym postępowaniu podlega ocenie w pierwszej kolejności na etapie administracyjnym.
Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać należy, że skarżący nie był stroną postępowania na jego etapie administracyjnym i nie były do niego kierowane żadne pisma procesowe ani rozstrzygnięcia. Wyklucza to uznanie, iż może on wydawane w sprawie rozstrzygnięcia skarżyć od razu do sądu administracyjnego. W ocenie składu orzekającego powinien on przede wszystkim wykorzystać środki zaskarżenia dostępne na etapie administracyjnym i tam w pierwszej kolejności domagać się ochrony swego interesu prawnego.
Jak wynika z akt przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie SKO wydane w kwestii wpadkowej – zawieszenia postępowania. Z uwagi na kasacyjny charakter orzeczenia SKO, które nie stwierdziło podstaw do występowania zagadnienia wstępnego w sprawie – sprawa wróciła na etap I instancji. Jeżeli zatem zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie – R. D. będzie mógł zaskarżyć ją w terminie przewidzianym dla stron postępowania, które dopuszczono do udziału w sprawie, co spowoduje, że kwestia jego interesu prawnego stanie się najpierw przedmiotem oceny SKO. Dopiero decyzja organu odwoławczego wydana w następstwie wniesienia odwołania przez R. D. będzie mogła być przez niego zaskarżona do sądu administracyjnego.
Wskazać też należy, na co wyżej zwrócono uwagę, że w przypadku gdy końcowe rozstrzygnięcie uzyska przymiot ostateczności – R. D. będzie mógł (o ile nie zostanie dopuszczony do udziału w postępowaniu i nie złoży odwołania) złożyć wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o decyzji.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzucił skargę.