Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. E. S. wniosła o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 742/19 ze względu na dokumenty z ZUS, z których wynika, że nie było zatrudnienia, czyli nie było dochodu – był tzw. dochód utracony. Skarżąca wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dziecko i osobą bezrobotną. Zasiłek na córkę przydałby się i jej zdaniem należy się jej.
Zarządzeniem z dnia 18 marca 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowanie w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, m.in. poprzez uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia postępowania.
Pismem z dnia 24 marca 2020 r. skarżąca wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania wobec nowych okoliczności w postaci dokumentów, z których jasno wynika, że nie pracowała i nie miała dochodu. Stąd zasiłek się jej należy. Dokumenty z ZUS otrzymała niedawno i wobec tych dokumentów skarżąca wnosi o wznowienie postępowania. Do pisma skarżąca dołączyła m.in. kopię postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] maja 2019 r. sygn. [...] odmawiającego przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. [...].
Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2020 r. ustanowiona z urzędu w tej sprawie pełnomocnik skarżącej została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi i dopuszczalność wznowienia postępowania.
Pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. pełnomocnik złożyła opinię o braku podstaw do wznowienia postępowania. Pełnomocnik wskazała, że podstawę wniosku stanowią wyroki sądów powszechnych w sprawach [...]. Wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie jest wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. [...], który dotyczył sprawy z odwołania od wyroku Sądu Okręgowego w B. o sygn. [...]. Co prawda postanowienie Sądu Najwyższego zapadło [...] maja 2019 r. ([...]), dotyczyło jednak odmowy przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego. Wynika z tego jednoznacznie, że okolicznością stanowiącą podstawę wznowienia postępowania jest prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. Skarżąca złożyła natomiast podanie o wznowienie 16 sierpnia 2019 r., co jednoznacznie wskazuje, że upłynął termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu.
Skarżąca wywiodła skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 742/19, zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym jej skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego ponownego ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko w okresie zasiłkowym 2015/2016, z powodu upływu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego.
Wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów nadzwyczajnych, ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 271 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Przyczyną wznowienia postępowania może być także przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.).
Przepis art. 273 p.p.s.a. przewiduje z kolei tzw. przesłanki restytucyjne. Wznowienia postępowania można żądać także na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) bądź też w przypadku, gdy orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a ponadto, jak w niniejszej sprawie, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.).
Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania.
Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie postawy wznowienia winno polegać na dokładnym i precyzyjnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności.
Zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania.
W realiach rozpatrywanego przypadku, o ile można uznać, że skarga o wznowienie postępowania oparta została na przesłance wynikającej z art. 273 § 2 p.p.s.a. (skarżąca powołała się na dokumenty – orzeczenia sądów powszechnych, z których wynika, że nie była osobą zatrudnioną i nie otrzymywała z tego tytułu zatrudnienia), to z wyjaśnień i samej skarżącej oraz jej pełnomocnika wynika, że nie został zachowany termin na wniesienie niniejszej skargi.
Wobec treści art. 277 § 1 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania sądowego skarżąca powinna wnieść w terminie trzech miesięcy, od dnia, w którym dowiedziała się o podstawie wznowienia. Jeżeli podstawę wznowienia stanowią dokumenty świadczące, że skarżąca nie pracowała i nie miała dochodu, to fakty te stwierdzone zostały już w prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. [...], który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] marca 2017 r. i oddalił odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdzającej, że E. S. jako pracownik u płatnika składek D. S. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od [...] grudnia 2015 r. Skarga o wznowienie postępowania sądowego została natomiast złożona 16 marca 2020 r. (data nadania w UP).
Poza tym należy zauważyć, że dołączone do skargi o wznowienie postępowania postanowienie Sądu Najwyższego znajduje się również w aktach sprawy II SA/Bk 742/19, podobnie jak kopie wyroków zapadłych w sprawach sygn. [...]. Skarżąca mogła zatem skorzystać z tych dokumentów i skorzystała w poprzednim postępowaniu sądowym zainicjowanym skargą z dnia 10 października 2019 r. rozpoznaną w sprawie II SA/Bk 742/19.
Wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, gdy okoliczności faktyczne lub środki dowodowe nieujawnione w poprzednim postępowaniu istniały już w dniu wydania orzeczenia, którego weryfikacji strona się domaga i nie były znane stronom. Ponadto zarówno nowe okoliczności, jak i środki dowodowe muszą być tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazując zatem nowe okoliczności lub nowe dowody, należy równocześnie podać, w jakim zakresie ich uwzględnienie może zmienić podstawę orzekania, wpływając tym samym na treść rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. II OZ 502/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie może również stanowić podstawy wznowienia postępowania okoliczność faktyczna czy też środek dowodowy jawny z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżony przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, LEX nr 176988).
Inaczej bowiem skarga o wznowienie służyłaby korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt GSK 5/2004, Mon. Praw. 2004, nr 12. s. 535).
Wobec powyższego należy uznać, że ze złożonej skargi i pism skarżącej oraz pełnomocnika wynika wprawdzie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego formalnie oparta została na ustawowej podstawie wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje. Nawet zaś gdyby przyjąć odmiennie, to skarga ta została wniesiona po terminie.
Powyższe uzasadnia odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego, o czym sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.
W sprawie nie zostały bowiem zachowane warunki umożliwiające rozpatrywanie skargi o wznowienie postępowania.