Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy B. P. z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] na podstawie której odmówiono Cz. Sz. przyznania zasiłku celowego związanego z łagodzeniem skutków suszy i odrzuciło złożony przez niego wniosek o przyznanie tego zasiłku.
U podstaw tego rozstrzygnięcia leżą następujące ustalenia:
Wnioskiem z dnia [...] października 2006r. Cz. Sz. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą, jaka miała miejsce w 2006r.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...], odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Decyzję swoją uzasadnił tym, że w sprawie brak było protokołu, na podstawie którego można by było ocenić wielkość strat w uprawach wnioskodawcy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Cz. Sz. i podniósł, że nie miał żadnych informacji na temat działania komisji, które oceniałoby wysokość strat w uprawach. W ocenie odwołującego w takim wypadku straty powinny być oszacowane w oparciu o inne dostępne dowody (oświadczenia osób uczestniczących w żniwach).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i odrzuciło wniosek Cz. Sz.
Organ II instancji wskazał, że uchylił zaskarżoną decyzję, niemniej jednak nie z powodu zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania ale z tego powodu, że organ I instancji rozpoznał merytorycznie, spóźniony wniosek o udzielenie pomocy związanej z łagodzeniem skutków suszy. SKO podniosło, że zgodnie z treścią § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, póz. 1109 z 2006r.), wniosek powinien być złożony w nieprzekraczalnym terminie do 15 października 2006r. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony w dniu 16 października 2006r. a więc po terminie, dlatego też należało go odrzucić, a nie rozpoznawać merytorycznie.
Marginalnie organ podniósł, że gdyby sprawa podlegała ocenie merytorycznej, to zarzut pominięcia innych dowodów nie mógłby być uwzględniony z uwagi na treść §4 ust. 2 w/w rozporządzenia, który stanowiąc, że średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym ustala się na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę zawęził zakres środków dowodowych w postępowaniu o przyznanie zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy tylko do tego protokołu.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Cz. Sz. wywiódł skargę do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego na łagodzenie skutków suszy złożył w dniu 16 października 2006r. tj. w poniedziałek, gdyż 15 października 2006r. wypadał w niedzielę, a więc dzień wolny od pracy. Skarżący podniósł, że jeżeli ostateczna data wpłynięcia wniosku wypada w dzień wolny od pracy, to termin mija w pierwszym dniu pracy po tym dniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi, generalnie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podało, że przepis §6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, póz. 1109 z 2006r.), jest przepisem prawa materialnego, dlatego też należało przyjąć, że wnioskodawca powinien dołożyć należytej staranności, aby jego wniosek wpłynął do organu administracji najpóźniej do 15 października 2006r. (np. stawić się odpowiednio wcześniej w siedzibie organu administracji albo nadać odpowiednio wcześniej pismo w palcówce pocztowej) i to wnioskodawca powinien pamiętać o dniach wolnych od pracy, kiedy nie będzie możliwe ani osobiste złożenie pisma, ani nadanie na poczcie. Odrzucenie wniosku złożonego jeden dzień po terminie wynikającym z przepisu prawa materialnego (nawet jeżeli ostatnim dniem terminu była niedziela) jawi się w ocenie organu jako działanie zgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania – art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sprowadza się do udzielania odpowiedzi na pytanie, czy jeżeli data czynności, w tym przypadku data złożenia wniosku o udzielenie pomocy w celu złagodzenia skutków suszy, przypada w niedzielę, to termin do jej dokonania upływa w następującym po tym dniu pierwszym dniu roboczym, czy też w takim przypadku termin ten z uwagi na jego materialnoprawny charakter upływa w niedzielę i złożenie wniosku po tym dniu jest spóźnione i rodzi skutki jego odrzucenia.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, póz. 1109) zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zwartego w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 14 ustawy o pomocy społecznej sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Jako, że rozporządzenie zostało wydane z upoważnienia zawartego w ustawie o pomocy społecznej należy uznać, że również w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Sposób obliczania terminów określony został w art. 57 kpa. Z §4 tego artykułu wynika jednoznacznie, że jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.
W przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku o udzielenie pomocy na złagodzenie skutków suszy upływał w dniu 15 października 2006r. czyli w niedzielę - §6 ust. 1 rozporządzenia. Jak wynika z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951r. (Dz.U. nr 4, poz. 28 ze zm.) niedziela jest dniem ustawowo wolnym od pracy. A zatem złożenie wniosku przez skarżącego następnego dnia po dniu ustawowo wolnym od pracy tj. w dniu 16 października 2006r. nastąpiło w wyznaczonym terminie.
W tym miejscu wskazać należy, że na sposób liczenia terminu nie ma wpływu rodzaj terminu, który jest obliczany tzn. czy jest to termin materialny czy też procesowy. Rozróżnienie to ma znaczenie dopiero na etapie postępowania dotyczącego przywrócenia uchybionego terminu. Przywróceniu podlegają bowiem jedynie uchybione terminy procesowe. Instytucja przywrócenia terminu nie ma natomiast zastosowania w przypadku terminów materialnych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek w terminie. Sprawa zatem powinna być zakończona rozstrzygnięciem merytorycznym a nie formalny odrzuceniem wniosku.
Kolejna kwestią na którą Sąd chciałby zwrócić uwagę związana jest z zakresem środków dowodowych przeprowadzanych w postępowaniu dotyczącym przyznania zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy. Z treści §4 ust. 2 rozporządzenia można wnioskować, że podstawą do obliczenia średniej wysokości szkód w gospodarstwie rolnym powinny być wyłącznie dane zawarte w protokole z oszacowania szkód sporządzonym przez komisję powołaną na podstawie odrębnych przepisów.
W przedmiotowej sprawie nie został jednak sporządzony protokół oszacowania strat, zamiast niego w aktach sprawy znalazły się oświadczenia rolników uczestniczących przy żniwach na polu skarżącego z których wynika, że straty spowodowane przez suszę w 2006r. wyniosły ponad 50%.
W ocenie Sądu, organ rozpoznając sprawę merytorycznie, powinien ustalić dlaczego nie został sporządzony protokół, odnieść się do oświadczeń zawartych w aktach i ewentualnie dopuścić inne dowody na okoliczność powstania szkody i jej wysokości w gospodarstwie skarżącego. Organ nie może a priori założyć, że skoro nie ma sporządzonego protokołu z oszacowania szkód to szkody te nie powstały. Należy bowiem pamiętać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą i w tym celu zgodnie z treścią art. 75§1 kpa jako dowód powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W świetle powyższego należy uznać, że kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy dowodowej środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów jest zatem sprzeczne z art. 75 kpa (vide: wyrok NSA z 27 kwietnia 1992r.,II S.A. 1838/91, ONSA 1992, Nr 2, poz. 45).
Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja naruszyła przepisy postępowania administracyjnego - na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł o ich uchyleniu.
Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku - (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).