Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Sekcji Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], w której odmówiono J. K. (dalej Skarżący) umorzenia w całości: należności dłużnika alimentacyjnego w kwocie 900,00 zł z tytułu wypłaconych M. K. zaliczek alimentacyjnych oraz należności w kwocie 45,00 zł z tytułu przewidzianej do zwrotu kwoty 5% wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
Kolegium wskazało, że przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) przewidują możliwość umorzenia przez właściwy organ dłużnika należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Umorzenie takich należności uzależnione jest od okresu, w jakim egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
Organ odwoławczy stwierdził, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od Skarżącego nie była skuteczna w okresie ostatnich 3 lat (rozstrzygnięcia sądowe, pismo Komornika Sądowego z dnia [...] września 2013 r.). Z powodu nieskuteczności egzekucji brak jest podstaw prawnych do umorzenia zaległych należności alimentacyjnych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na dziecko.
Ponadto Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Organ ten nie jest upoważniony do umarzania należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 2005 r.
W skardze złożonej do Sądu Skarżący zarzucił obrazę prawa materialnego, które miało wpływ na treść decyzji, poprzez przyjęcie, że nie istnieją podstawy prawne umorzenia zaległości z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej. Jego zdaniem pominięto art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zwrócił też uwagę na sprzeczności w decyzjach organów obu instancji i całkowicie odmienną interpretację tego samego przepisu przez organy.
W efekcie Skarżący zażądał zmiany zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości alimentacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Poza wszelkimi wątpliwościami pozostaje w tej sprawie okoliczność, że - na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - zostało przyznane świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej na córkę Skarżącego za okres od [...] czerwca 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. w wysokości 300 zł miesięcznie (decyzja SKO w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]).
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (tj. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia), w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Z kolei, stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Zdaniem Sądu, analiza tych przepisów jednoznacznie wskazuje, że art. 30 ust. 2 tej ustawy dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, do których znajdzie zastosowanie regulacja art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tym samym Sąd podziela pogląd wyrażony w tej kwestii m.in. w wyrokach NSA: z dnia 15 kwietnia 2014 r.
I OSK 1565/13 i z dnia 12 stycznia 2012 r. I OSK 1426/11(dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W wydanych w tej sprawie decyzjach organy rozpatrywały zasadność wniosku Skarżącego w zakresie umorzenia jego zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz M. K. Tym samym zobligowane były do zbadania przesłanek zawartych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie zaś wynika, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. W tym zakresie, orzekający w tej sprawie organ, nie był uprawniony do badania sytuacji materialnej dłużnika. Ani sytuacja dochodowa, ani też sytuacja rodzinna nie stanowią dodatkowego kryterium umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Kryteria te są brane pod uwagę w razie rozpatrywania wniosku dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
O odrębności tych dwóch postępowań świadczy to, że właściwe do przeprowadzenia postępowania są inne organy. Wniosek o umorzenie zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych rozpatruje organ właściwy dłużnika, zaś wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - organ właściwy wierzyciela. Skoro zaś zgromadzone w aktach dokumenty wskazują, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od Skarżącego nie była skuteczna w okresie ostatnich 3 lat, to organy nie miały prawnej możliwości umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych córce Skarżącego.
Nie można się zgodzić z twierdzeniami skargi odnośnie sprzeczności decyzji organów obu instancji w zakresie interpretacji art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Lektura uzasadnień wydanych w tej sprawie decyzji wskazuje na jednakowe rozumienie tej regulacji. Pojęcie uznania administracyjnego dotyczy natomiast decyzji wydanych w trybie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który to przepis, jak już wyżej zauważono nie miał w sprawie zastosowania. Natomiast, jak wynika z dołączonych do skargi dokumentów wniosek Skarżącego o umorzenie należności wypłaconych M. K. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego był przedmiotem odrębnego rozpatrzenia, jednak decyzja wydana w tym przedmiocie nie może zostać objęta sądową kontrolą w tej sprawie.
Uznając zarzuty skargi za bezzasadne Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego w ramach przyznanego Skarżącemu prawa pomocy postanowiono zaś w oparciu o art. 250 tej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).