Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 267/13

Uzasadnienie

Małżonkowie A. P. i K. P. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z pracującą córką A. P. ([...] lata). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią wynagrodzenia z tytułu pracy w łącznej wysokości 3.841,50 zł otrzymywane przez: A. P. – 2.272,75 zł i K. P. – 1.568,75 zł. Opłaty związane z miesięcznym utrzymaniem rodziny to: opał, energia elektryczna, woda, kanalizacja, gaz, telefony, abonament RTV, telewizja kablowa i inne. W skład majątku małż. P. wchodzi: dom o powierzchni [...] m². Wnioskodawcy nie mają zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 5 – 7; k. 19 i k. 23).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 maja 2013 r. (k. 27 – 28) skarżący oświadczyli, że są właścicielami samochodu osobowego marki L., rok prod. 1993 oraz A., rok prod. 1991. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: lekarstwa, żywność, środki chemiczne, paliwo tj. łącznie 1.300 zł. Córka A. P. jest jedynie zameldowana w domu rodziców, pracuje i mieszka w W., jest samodzielna pod względem finansowym, nie pomaga rodzicom w tym zakresie (k. 31).

Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli: zaświadczenia o wysokości zarobków (k. 32 – 34); rachunki i faktury dokumentujące wysokość ponoszonych wydatków (k. 35 – 53).

Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł – wpis od skargi (k. 13).

W złożonym oświadczeniu skarżący wykazali, iż źródłem miesięcznego utrzymania dwuosobowej rodziny (córka A. P. faktycznie prowadzi oddzielne od rodziców gospodarstwo domowe), pozostają wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy. A. P. jest zatrudniona na czas nieokreślony w firmie J. Sp. zo.o, z siedzibą w S. na stanowisku k. w. – miesięczne wynagrodzenie osiągane z tego tytułu to 2.465,42 zł brutto (1.810,54 zł netto) – k. 32 - 33. K. P. jest zatrudniony na czas nieokreślony w PPH P. S. Sp. zo.o z siedzibą w B. na stanowisku k. s., osiąga wynagrodzenie miesięczne w wysokości 1.680 zł brutto (1237,20 zł netto) – k.

1. 34. Zatem wysokość miesięcznego dochodu małż. P. to łączna kwota 4.145,42 zł brutto (3.047,74 zł netto). Wykazane wydatki miesięczne, na które skarżący nie posiadają rachunków to: lekarstwa, żywność, środki chemiczne, paliwo tj. łącznie 1.300 zł. Dodatkowe wydatki wnioskodawców stanowią: opłaty miesięczne za telefony – 132 zł (k. 40 – 41), Internet - 35zł (k.
2. 35) i telewizję kablową – 37 zł (k. 42); opłaty kwartalne za: wodę i ścieki – 227 zł (k. 38); podatek od nieruchomości
3. – 113 (k. 47); opłaty półroczne za: wywóz śmieci – 78 zł (k.39); opłaty roczne za: ubezpieczenie (domu i samochodów) – 840 zł (k. 36 – 37 i k. 51 – 53), posiadanie psa – 50 zł (k. 48). Zatem wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 1.504 zł; kwartalne – 340 zł; półroczne – 78 zł; roczne – 890 zł. Ponadto, w okresie luty – kwiecień K. P. zakupił ekogroszek na łączną kwotę 931 zł (k. 49 – 50). Majątek małż. P. stanowi: dom o powierzchni [...] m² oraz samochody osobowe marki L., rok prod. 1993 oraz A., rok prod. 1991.

W tym miejscu należało, zatem skonstatować, iż małż. A. i K. P. posiadają stałe źródła dochodów (umowy o prace na czas nieokreślony), a uzyskiwany w ten sposób dochód wystarcza na pokrycie wykazanych wydatków (wnioskodawcy nie wykazali żadnych niedostatków w tym zakresie). Dochód ten powinien być również w przynajmniej w części przeznaczony na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że te na obecnym etapie postępowania ograniczają się one do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł.

Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/).

Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.

W tym stanie rzeczy uiszczenie na obecnym etapie postępowania przez A. i K. P. 100 zł tytułem wpisu od skargi oraz uiszczenie innych ewentualnych kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.