Uzasadnienie
W dniu 21.01.2004 r. J. M. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o udzielenie mu pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 02.02.2004 r. ustalono, że strona oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego i okresowego na zakup żywności, pokrycie opłat za energię elektryczną i wodę oraz zakup leków przeciwbólowych. Decyzją z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przyznał J. M. zasiłek celowy na zakup żywności, pokrycia kosztów opłat za energię elektryczną za II 2004 r. oraz zakup leków w wysokości 100 zł. Odmówił natomiast przyznania pomocy na uregulowanie należności za wodę i ścieki. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż przyznana pomoc powinna zaspokoić zgłoszone przez stronę potrzeby. Odmowę przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za wodę i ścieki uzasadniono tym, iż strona na żądanie pracownika socjalnego nie przedłożyła stosownych rachunków.
J. M. nie zgadzając się z wysokością przyznanego zasiłku wniósł od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...].03.2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, iż w miarę posiadanych możliwości i uprawnień J. M. obejmowany jest pomocą przez Miejski Ośrodek Społecznej w Z. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) rodzaj i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przyznając zasiłek celowy w wysokości 100 zł organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Skarżący nie jest jedynym podopiecznym ośrodka i ustalając wysokość zasiłku celowego organ zobowiązany był uwzględnić potrzeby innych podopiecznych. J. M. mieszka w jednym domu z bratem, zatem uzasadnione jest twierdzenie, że skoro prowadzą oni odrębne gospodarstwa domowe, to koszty energii elektrycznej powinni uiszczać po połowie. W związku z tym przyznany zasiłek celowy w połączeniu z dochodem faktycznie uzyskiwanym przez skarżącego i zasiłkiem okresowym przyznanym na okres czterech miesięcy od stycznia do kwietnia 2004 r. daje skarżącemu możliwość zaspokojenia zgłoszonych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło też stanowisko organu I instancji dotyczące odmowy przyznania skarżącemu pomocy na uregulowanie należności za wodę i ścieki. Nie ma bowiem dowodu na to, iż J. M. zalega z tego tytułu z płatnościami.
Powyższą decyzję J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Według skarżącego, wydana decyzja jest samowolą administracyjną i dowolnością organu, ponieważ rażąco narusza art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej oraz dopuszcza do dyskryminacji i niehumanitarnego traktowania strony. Skarżący powołując się na ogólne zasady wynikające z art. 6-9 k.p.a. oraz art. 2, 7, 8, 32, 37, 50 i 51 ust. 1 Konstytucji RP argumentował, iż organ administracji państwowej jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, oraz przestrzegania zasady praworządności i budowy zaufania obywateli. Jego zdaniem przepis art. 2 ustawy o pomocy społecznej nakładają na organy administracyjne obowiązek zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Według skarżącego przyznany zasiłek celowy nie zaspokaja podstawowych potrzeb takich, jak zakup odzieży, czy żywności. Odmowa udzielenia pomocy na uregulowanie należność za wodę i ścieki jest rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Woda jest niezbędną potrzebą bytową człowieka od tysięcy lat. Zdaniem skarżącego, organ I instancji stwierdzając o możliwości czerpania wody z hydrantów ulicznych nie wskazał, w którym miejscu jest hydrant umożliwiający czerpanie wody pitnej.
Skarżący podniósł również, że w decyzji brak jest kryteriów, którymi kieruje się MOPS w Z. w przyznawaniu zasiłków oraz sposobów rozdysponowania posiadanych środków. Wszystko to, zdaniem skarżącego, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu II instancji, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. udzielił J. M. pomocy w miarę posiadanych możliwości finansowych. Nietrafny jest zarzut, że wydając decyzję organ I instancji nie wskazał skarżącemu kryteriów, jakimi kierował się przy przyznawaniu zasiłków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarło także informację, dlaczego odmówiono J. M. pomocy na opłacenie rachunku za wodę i ścieki i jednocześnie poinformowało go, że wodę może pobierać z zastępczego punktu czerpania wody mieszczącego się na terenie Z. Wodociągów i Ciepłownictwa. Organ podkreślił, iż z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika obowiązek wykorzystywania przez osobę ubiegającą się o pomoc własnych środków, możliwości i uprawnień. Skoro skarżący posiadając środki finansowe nie regulował na bieżąco rachunków za wodę i ścieki, to obecnie musi korzystać z zastępczego punktu czerpania wody mieszczącego się na terenie Z. Wodociągów i Ciepłownictwa. Fakt ten nie może stanowić podstawy zarzutu, że skarżący nie ma zapewnionej podstawowej potrzeby bytowej, jaką jest woda.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew stawianym przez skarżącego zarzutom, wydane w tej sprawie decyzje nie naruszają prawa. W ustawie z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz.416 ze zm.) ustawodawca wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka - art. 2 ust.
1. W dążeniu do realizacji tego celu organy administracyjne powinny w taki sposób ustalać rodzaj, formę i rozmiar świadczenia, aby odpowiadało ono okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Ustawodawca wyraźnie ponadto zastrzegł, że potrzeby osób powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają one nie tylko celom, ale też możliwościom pomocy społecznej - art. 2 ust. 4 ustawy. Na tle przepisów tej ustawy wyrażony został również pogląd, iż państwo nie ma obowiązku wyręczania obywateli w ich osobistych staraniach o zapewnienie swego bytu (zob. T. Zieliński, Rzeczpospolita 1997/9/11). Pomoc państwa ma w tym przypadku charakter subsydiarny, służyć ma przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodów.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, ta forma pomocy - w odróżnieniu od zasiłku stałego, czy też zasiłku okresowego gwarantowanego - ma charakter fakultatywny. Właściwy organ może przyznać zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu - art. 32 ust. 1 ustawy. Zasiłek celowy może, ale nie musi być przyznany. Decyzja dotycząca zasiłku celowego jest więc formą uznania administracyjnego, którego granice wyznacza wzajemna relacja pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc (por. wyrok NSA z dnia 05.05.1998 r., sygn. akt I SA 2177/97, opubl. LEX Nr 45799).
Ustalając wysokość zasiłku celowego w konkretnej sprawie organ powinien więc uwzględniać potrzeby samego wnioskodawcy, potrzeby innych osób oraz własne możliwości finansowe, a podejmując rozstrzygnięcie powinien wskazać motywy, którymi się kieruje. Niesłusznie skarżący podnosi, iż w wydanych w wobec niego decyzjach brak jest takiego uzasadnienia. Decyzja organu I instancji zawiera te informacje na stronie 2 od wersu 16, na co zwrócono także uwagę w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Słusznie organy administracyjne odmówiły skarżącemu pomocy na opłacenie należności za wodę i ścieki. Jeśli bowiem skarżący na wezwanie pracownika pomocy społecznej z dnia 02.02.2004 r. stwierdza, że "rachunek taki dostarczy pod warunkiem, że w terminach i zakresie proponowanej pomocy będzie wniosek o pokrycie kosztów całości opłat za wodę i ścieki, inaczej rachunku takiego nie dostarczy" (k-17 akt administracyjnych), to trafnie organ odwoławczy uznał, iż skarżący nie współdziała w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
Powyższe czyni całkowicie bezzasadnymi zarzuty J. M., dotyczące naruszenia przez organy administracyjne przywołanych w skardze przepisów. Decyzje organów obu instancji wydane zostały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawem zakreślonych. Z tych względów stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.-