Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] lutego 2020 r. znak [...], którą przyznano W. C. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia na okres 1 lutego 2020 r. – 29 lutego 2020 r. w wysokości 256, 95 zł.
Postępowanie toczyło się na wniosek W. C. złożony [...] lutego 2020 r., w którym wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną pracującą na umowę zlecenie. Wnioskodawca jest zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku.
W sprawie przeprowadzono w dniu [...] lutego 2020 r. wywiad środowiskowy.
W uzasadnieniu decyzji, powołując regulacje art. 8 ust. 1 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), organ pierwszej instancji wskazał, że kryterium dochodowe w przypadku wnioskodawcy gospodarującego razem z żoną wynosi 1056 zł, różnica między kryterium dochodowym a dochodem strony wynosi 513, 89 zł, z czego 50 % wynosi 256, 95 zł i stanowi to wysokość przyznanego zasiłku okresowego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. C. Nie zgodził się z ustaleniem organu, że dochód jego rodziny wynosi 1056 zł, podczas gdy wynosi on około 530 zł razem z dodatkiem mieszkaniowym.
Zaskarżoną decyzją SKO w Ł. utrzymało rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Wyjaśniło zasady ustalania dochodu i kryterium dochodowego wynikające z art. 8 ust. 1 oraz art. 38 u.p.s. Wskazało, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, zajmują dwupokojowe mieszkanie. Jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Żona zatrudniona jest w spółdzielni socjalnej. Źródłem dochodu rodziny jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 164, 34 zł oraz wynagrodzenie żony 377, 77 zł (za styczeń 2020 r.), co łącznie daje dochód 542, 11 zł. Kolegium wyjaśniło, że kwota 1056 zł nie jest, jak błędnie strona przyjmuje, dochodem rodziny ale kryterium dochodowym. Wskazało, że różnica między kryterium dochodowym a dochodem rodziny w przypadku strony wynosi 513, 89 zł, zaś 50 % tej kwoty wynosi 256, 95 zł, co równa się wysokości przyznanego zasiłku okresowego. Kolegium oceniło argumenty odwołania jako pozostające bez wpływu na wynik sprawy.
Skargę na decyzję odwoławczą złożył do sądu administracyjnego W. C., który zakwestionował ustalenie organów, jakoby dochód jego rodziny wynosił 1056 zł, co przekracza kryterium dochodowe. Oświadczył, że czuje się poszkodowany decyzją. Wskazał, że jest osobą bezrobotną, jego żona również została bez pracy i prawa do zasiłku, co jest skutkiem umów śmieciowych. Ich dochody są aktualnie zerowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżone decyzje organów obydwu instancji naruszają przepisy art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie sporządzenia uzasadnienia i wyjaśnienia stronie przesłanek rozstrzygnięcia, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczy zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Stosownie do treści art. 38 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 u.p.s., w przypadku rodziny zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, jednak kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny i nie niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Istotnym przepisem jest również art. 38 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
Z powyższego wynika, że decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego jest rozstrzygnięciem częściowo związanym a częściowo uznaniowym.
Świadczenie w postaci zasiłku okresowego powinno być bowiem przyznane (i w tym zakresie jest to świadczenie obowiązkowe a decyzja związana), jeśli wnioskodawca jest w trudnej sytuacji oraz spełnione jest kryterium dochodowe. Te przesłanki skarżący spełnił, bowiem jest osobą długotrwale bezrobotną, zaś dochód jego rodziny wynosi z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 u.p.s.) - 542, 11 zł (377, 77 zł wynagrodzenie żony plus dodatek mieszkaniowy 164,34 zł). Kryterium dochodowe rodziny skarżącego wynosi przy tym, jak prawidłowo i bez naruszenia prawa ustaliły organy obydwu instancji, 1056 zł a kryterium na osobę w rodzinie jako 528 zł.
Należy wyjaśnić, wbrew zarzutom skargi, że czymś innym jest dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej a czymś innym kryterium dochodowe. Dochód jest to suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 u.p.s.) i – co wymaga podkreślenia – wynosi on w przypadku skarżącego 542, 11 zł. Natomiast kryterium dochodowe rodziny skarżącego nie jest ustalane, jak błędnie rozumuje skarżący, na podstawie rzeczywistego dochodu członków jego rodziny, ale jako iloczyn: ustawowo określonego kryterium dochodowego członka rodziny, wynoszącego 528 zł i liczby osób w rodzinie (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Inaczej rzecz ujmując, z odmiennymi wartościami mamy do czynienia, gdy ustawa stanowi o dochodzie (rzeczywistych wpływach), o kryterium dochodowym rodziny i kryterium dochodowym członka rodziny (osoby w rodzinie). Jeszcze raz podkreślić należy, że w przypadku rodziny kryterium dochodowym jest iloczyn: liczby osób w rodzinie i ustawowo, sztywno określonego kryterium na osobę rodzinie.
Skoro więc kryterium na osobę w rodzinie wynosi 528 zł, to kryterium rodziny w przypadku dwuosobowego gospodarstwa domowego strony wynosi 1056 zł. Tę wielkość organy ustaliły prawidłowo, w szczególności Kolegium wyczerpująco i czytelnie omówiło to zagadnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co w tym zakresie zarzuty skargi czyni bezpodstawnymi.
Świadczenie w postaci zasiłku okresowego zależy natomiast od uznania organu częściowo w zakresie wysokości zasiłku oraz w zakresie okresu uprawnienia do niego. Uwzględnienie skargi nastąpiło z powodu niewystarczalności uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji w tych dwóch zakresach. W przypadku bowiem skarżącego wysokość zasiłku okresowego może wynosić od 256, 95 zł (możliwa najniższa kwota zasiłku stanowiąca 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny – art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s.) do 513, 89 zł (różnica między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny – art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s.). Jak wynika z uzasadnień decyzji obydwu instancji, skarżącemu przyznano zasiłek okresowy w najniższej wysokości w żaden sposób nie uzasadniając rozstrzygnięcia w tym zakresie, tj. bez odwołania się do powodów ustalenia świadczenia w dolnych jego granicach. Po wtóre, skoro z art. 38 ust. 5 u.p.s. wynika, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy, to przyznanie zasiłku okresowego na jeden miesiąc w przypadku skarżącego powinno być uzasadnione "okolicznościami sprawy".
Tymczasem uzasadnienia obydwu decyzji żadnych wyjaśnień w tym zakresie, nawet ogólnego nawiązania do zasobów finansowych ośrodka pomocy społecznej, nie zawierają, poza wskazaniem przez SKO na warunki zamieszkania, bezrobocie skarżącego i dochody jego rodziny. W tych okolicznościach niedopuszczalne jest aby argumentację w brakującym zakresie uzupełniał sąd przeprowadzając własną analizę akta administracyjnych, "naprawiając" w ten sposób uchybienia organów i niedostatki uzasadnień. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem legalności i nie może uzupełniać uzasadnień zaskarżonych decyzji, a zwłaszcza w sytuacji, gdy są to decyzje w części uznaniowe, tzn. jak w sprawie niniejszej w zakresie wysokości świadczenia i okresu jego przyznania. Brak zupełnie argumentów odnośnie tych uznaniowych kwestii skutkuje oceną, że doszło do naruszenia prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po przeanalizowaniu sytuacji skarżącego i rozważeniu "okoliczności sprawy" nie można wykluczyć, że organ dojdzie do przekonania, iż świadczenie mogłoby zostać przyznane w wyższej wysokości i na dłuższy okres. Stąd brak uzasadnienia uznaniowej części decyzji stanowi brak mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym z uwagi na zgłoszony w tym zakresie przez organ wniosek i brak sprzeciwu strony skarżącej (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).