Uzasadnienie
Zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zostało wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022r. nr 408.145/F-18/2/2022, działając na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., sprostowało oczywistą omyłkę pisarską w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2022r., znak 408.145/F-18/2/2022, w ten sposób, że na stronie pierwszej decyzji w wersie 14 zwrot: "z dnia 9 maja 2022r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie wykopu po rozbiórce szamba na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie M., gmina P., stanowiącej własność A.M.", zastąpiono zwrotem "z dnia 28 października 2022 r. (...) nakazującej A.M., posiadaczowi nieruchomości nr ewid. [...], obręb M., zabezpieczenie ściany studni chłonnej poprzez jej zasypanie do 28 października 2023 r.".
W uzasadnieniu tego postanowienia, Kolegium przywołało treść art. 113 § 1 k.p.a. oraz odwołało się do znaczenia pojęć "błąd pisarski lub rachunkowy", wypracowanych w orzecznictwie sądowym. Dalej stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku omyłki przy edycji tekstu, na stronie pierwszej, w komparycji decyzji SKO w Białymstoku z dnia 14 listopada 2022r. znak 408.145/F-18/2/2022, mylnie opisano, że odwołanie B.K. dotyczy decyzji "z dnia 9 maja 2022 r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie wykopu po rozbiórce szamba na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie M., gmina P., stanowiącej własność A.M." (znak sprawy wskazano prawidłowo), podczas gdy odwołanie B.K. od decyzji z dnia 9 maja 2022r., wydanej w niniejszej sprawie, zostało już uprzednio przez Kolegium rozpoznane. Prostowaną decyzją rozpoznano zaś odwołanie B.K. od kolejnej wydanej w sprawie decyzji z dnia 28 października 2022 r. Organ podkreślił jednocześnie, że w treści już uzasadnienia prostowanej decyzji jednoznacznie wskazano, że rozpatrzeniu podlega odwołanie B.K. od decyzji z dnia 28 października 2022 r. nakazującej A.M., posiadaczowi nieruchomości nr ewid. [...] obręb M., zabezpieczenie ściany studni chłonnej poprzez jej zasypanie do 28 października 2023 r. Na stronie drugiej decyzji prawidłowo też podano, że B.K. wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 28 października 2022 r., i to właśnie odwołanie Kolegium rozpoznało.
Powołując się na te okoliczności SKO stwierdziło, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej albowiem część komparycji decyzji z 14 listopada 2022r. jest w sposób oczywisty i widoczny sprzeczna z uzasadnieniem tejże decyzji. Z tego też względu zauważoną omyłkę Kolegium postanowiło sprostować.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżąca poniosła, że nie zgadza się wydanym postanowieniem w całości i wnosi o jego uchylenie. Podkreśliła, że jej odwołanie dotyczyło decyzji Wójta Gminy P. z dnia 28 października 2022r. nakazującej A.M., posiadaczowi nieruchomości nr ewid. [...], obręb M., zabezpieczenie ściany studni chłonnej poprzez jej zasypanie do 28 października 2023r., a nie decyzji Wójta Gminy P. z dnia 9 maja 2022r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie wykopu po rozbiórce szamba na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie M., gmina P., stanowiącej własność A.M.. Jak zaznaczyła, są to dwie różne decyzje pomimo, że posiadają ten sam znak sprawy, ale data wydania i rozstrzygnięcia różnią się od siebie. Końcowo Skarżąca wyraziła przypuszczenie, że w ten sposób SKO próbuje doprowadzić do bezzasadności jej wniosku z 23 listopada 2022r. o unieważnienie decyzji z 14 listopada 2022r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku postanowieniem z dnia 16 lutego 2023r. nr 408.14./F-1/XIV/23 utrzymało w mocy swoje poprzednie postanowienie podtrzymując w całości zawartą w nim argumentację. Dodatkowo SKO zgodziło się ze Skarżącą, że nagromadzenie omyłek w powyższej decyzji może budzić wątpliwości do tego, czy w istocie nie mamy do czynienia ze zmianą decyzji w wyniku sprostowania. Jednak, zdaniem Kolegium, wniosek taki byłby za daleko idący, gdyż dokonane sprostowanie nie dotyczy rozstrzygnięcia (sentencji decyzji), a jedynie części opisowej decyzji.
Ponadto, w uzasadnieniu decyzji z 14 listopada 2022r. wyraźnie wskazano decyzję, która została zaskarżona i była przedmiotem postępowania przed organem odwoławczym. W ocenie SKO na treść wydanej decyzji należy patrzeć kompleksowo, z uwzględnieniem wszystkich jej elementów, w tym w szczególności na jej rozstrzygnięcie i uzasadnienie. Te elementy decydują bowiem o jej zakresie oraz ustalonym stanie faktycznym i prawnym, będącym podstawą rozstrzygnięcia. Z powyższych względów Kolegium uznało, że brak jest podstaw do kwestionowania przedmiotowego postanowienia.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła Skarżąca żądając jego uchylenia. Zdaniem Skarżącej, sprostowanie decyzji na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniałyby rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a jego uzasadnieniem wyrażającym wolę organu. Podkreśliła, że przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. O błędzie SKO nie sposób zaś powiedzieć, że ma cechy oczywistości. W przedmiotowej decyzji z dnia 14 listopada 2022r. wskazano bowiem całkiem inną decyzję organu I instancji, której dotyczyło odwołanie. Co prawda decyzja ta ma ten sam znak, ale tylko dlatego, że organ nadaje różnym decyzją ten sam znak sprawy. Jako datę wydania decyzji wskazano 9 maja 2022r., zamiast 28 października 2022r. oraz zawarto różne przedmioty rozstrzygnięcia.
Powołując się na powyższe okoliczności Skarżąca doszła do wniosku, że w niniejszym postępowaniu doszło do błędnie ustalonych faktów, a nie do popełnienia oczywistej pomyłki. W wyniku zaś sprostowania ww. decyzji doszło faktycznie do jej zmiany.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się w działaniu organów orzekających w sprawie - nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 lutego 2023r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 30 grudnia 2022r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2022r. nr 408.145/F-18/2/2022.
Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowił art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jakkolwiek przepis ten nie zawiera legalnych definicji pojęć "błędu pisarskiego" i "oczywistej omyłki", to w orzecznictwie wyjaśniano, że chodzi o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd – zawsze dostrzegalny na tzw. pierwszy rzut oka, a więc błąd ewidentny, łatwo zauważalny i niewymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego bądź innego, wynikać powinna albo z natury samego błędu, albo z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka, w rozumieniu ww. przepisu, to natomiast widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 25 września 2019 r., sygn.. akt II OSK 2250/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Ocena "oczywistości" omyłki powinna natomiast wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz, a może przede wszystkim, z realiów konkretnej sprawy. Natomiast inne oczywiste omyłki to omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (por. m.in. wyrok NSA z 21 września 2012 r., II OSK 940/11, CBOSA).
W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest również pogląd, na który zasadnie zwraca uwagę też Skarżąca, że sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone art. 113 § 1 k.p.a., a w szczególności nie może stanowić ingerencji w merytoryczną treść orzeczenia, czyli prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. W tym względzie podkreśla się, że nie jest dopuszczalne takie sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 września 2009 r., II OSK 1439/08 i powołane tam orzecznictwo). Warto podkreślić, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji dochodzi wtedy, gdy organ używając tej instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zgromadzonym materiałom dowodowym, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny zmieniając swoje ustalenia i przydając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia.
Wówczas niewątpliwie sprostowanie jest nieprawidłowe. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest zatem możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia, w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 maja 2016 r., I OSK 2040/14, CBOSA).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, sąd doszedł do wniosku, że sprostowanie użytego w komparycji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2022r., znak 408.145/F-18/2/2022, zwrotu: po rozpatrzeniu odwołania B.K. od decyzji Wójta Gminy P. "z dnia 9 maja 2022r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie wykopu po rozbiórce szamba na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie M., gmina P., stanowiącej własność A.M.", i zastąpienie go zwrotem: "z dnia 28 października 2022 r. (...) nakazującej A.M., posiadaczowi nieruchomości nr ewid. [...], obręb M., zabezpieczenie ściany studni chłonnej poprzez jej zasypanie do 28 października 2023 r." nie dotyczy, wbrew zarzutom skargi, merytorycznego elementu decyzji z dnia 14 listopada 2022r. Charakter dokonanego przez SKO sprostowania pozwalał w ocenie sądu na zastosowanie w przedmiotowej sprawie instytucji z art. 113 § 1 k.p.a. W tym względzie sąd podziela ocenę prawną organów obydwu instancji.
W rozpoznawanej sprawie, mając na względzie całokształt wydanej w dniu 14 listopada 2022r. decyzji nr 406.145/F-18/2/2022, nie ulega wątpliwości, że zawarcie w komparycji tej decyzji zwrotu "z dnia 9 maja 2022r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie wykopu po rozbiórce szamba na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie M., gmina P., stanowiącej własność A.M.", stanowiło oczywistą omyłkę, która mogła zostać sprostowana w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Jednocześnie, dokonane kontrolowanym postanowieniem sprostowanie poprzez zastąpienie ww. zwrotu, zwrotem "z dnia 28 października 2022 r. (...) nakazującej A.M., posiadaczowi nieruchomości nr ewid. [...], obręb M., zabezpieczenie ściany studni chłonnej poprzez jej zasypanie do 28 października 2023 r.", nie spowodowało w żaden sposób zmiany merytorycznej decyzji z dnia 14 listopada 2022r.
Oczywistość popełnionej przez organ omyłki wynika bowiem wprost z sentencji wydanej w dniu 14 listopada 2022r. decyzji (w szczególności z pkt 2 tej decyzji, który wprost wskazuje na zabezpieczenie ściany studni chłonnej), jak i jej uzasadnienia. Dokonując analizy ww. decyzji w jej całokształcie nie można nie dostrzec, że przedmiotem rozpatrzenia SKO było faktycznie odwołanie B.K. od decyzji Wójt Gminy P. z dnia 28 października 2022 r. nakazującej A.M., posiadaczowi nieruchomości nr ewid. [...], obręb M., zabezpieczenie ściany studni chłonnej poprzez jej zasypanie do 28 października 2023 r., a nie odwołanie od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 9 maja 2022 r. umarzającej postępowanie w sprawie wykopu po rozbiórce szamba na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie M., gmina P., stanowiącej własność A.M. Na stronie drugiej decyzji SKO z 14 listopada 2022r. prawidłowo organ wskazał, że Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 28 października 2022 r., i to odwołanie bezspornie Kolegium rozpoznało.
Wbrew obawom i zastrzeżeniom Skarżącej, Kolegium nie mogło rozpoznać decyzją z 14 listopada 2022r. - odwołania od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 9 maja 2022 r., albowiem, jak wynika z akt sprawy, odwołanie to zostało już uprzednio rozpoznane przez SKO.
W tym miejscu zgodzić się wprawdzie należy, że nagromadzenie omyłek w decyzji z 14 listopada 2022r. może mieć negatywny wydźwięk dla oceny działania organu, może też budzić pewne wątpliwości co do tego, czy w istocie nie mamy do czynienia ze zmianą ww. decyzji w wyniku sprostowania, jednakże rację ma Kolegium, że taki wniosek byłby za daleko idący. Dokonane zaskarżonym postanowieniem sprostowanie nie dotyczy bowiem rozstrzygnięcia (sentencji decyzji), a jedynie części opisowej decyzji, a dokładnie komparycji. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazano decyzję, która została zaskarżona i była przedmiotem postępowania przed Kolegium.
W konsekwencji sąd uznał, że stanowisko sformułowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, utrzymującym w mocy postanowienie SKO w Białymstoku o sprostowaniu własnej decyzji z 14 listopada 2022r. nr 408.145F-18/2/2022, jest prawidłowe.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Końcowo należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie warunki zastosowania wskazanego przepisu zostały spełnione.