Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. nałożył na T. H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą J. z siedzibą w M., karę pieniężną w kwocie 12.000 zł, w związku z naruszeniami stwierdzonymi po przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2019 r. kontroli pojazdu marki D. z naczepą o nr rej. [...], stanowiącego własność P. S.A. w Ł., a wykorzystywanego przez T. H. do wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Naruszenia te polegały na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który został przerobiony oraz na niezarejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi na karcie kierowcy oraz w tachografie cyfrowym zainstalowanym w ww. pojeździe. Zostały one udokumentowane protokołem kontroli drogowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (dalej: "protokół kontroli"), podpisanym przez kierowcę ww. pojazdu – Ł. O. W uzasadnieniu decyzji zakwalifikowano powyższe naruszenia jako (kolejno): podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu, za które na podstawie art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019, poz. 58 ze zm., dalej: "u.t.d.") oraz lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. zawierającego wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a u.t.d., wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz waga naruszeń (zwanym dalej: "załącznikiem nr 3") wymierzono karę pieniężną w wysokości 10.000 zł oraz jako niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, za które na mocy art. 92a ust. 1, 7 i 11 u.t.d. oraz lp. 6.2.1. załącznika nr 3 wymierzono karę 5.000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na naruszenie przepisów prawa wspólnotowego, tj. art. 32 ust. 1 i 3, art. 33 ust. 1 i art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.WE.L 60 z dnia 28 lutego 2014 r. nr 102/13, dalej: "rozporządzenie 165/2014").
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") uchylił ww. decyzję w całości i nałożył na T. H. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł, wskazując w uzasadnieniu decyzji na nieprawidłową kwalifikację pierwszego z ww. naruszeń, które winno było zostać zakwalifikowane jako wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony, opisane w lp. 6.1.2. załącznika nr 3. Organ odwoławczy wskazał w tym względzie na poczynione w niniejszej sprawie ustalenia, z których wynika, że nastąpiło przerobienie oprogramowania tachografu cyfrowego, co uzasadniało zmianę kwalifikacji prawnej powyższego naruszenia.
GITD wskazał przy tym, że pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zawiadomiono stronę o możliwej zmianie kwalifikacji prawnej ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego co do przedmiotowego naruszenia. GITD odpowiadając na zarzuty skarżącego uznał, że ujawniona przeróbka tachografu jest na tyle zaawansowana i złożona, że nie jest możliwe jej przeprowadzenie wyłącznie przez jedną osobę, w związku z czym musiała ona zostać wykonana przez specjalistyczny warsztat. To zaś dowodzi w ocenie GITD na zorganizowane działanie mające na celu przerabianie zapisów na tachografie i karcie kierowcy w pojeździe, z którego korzysta strona i za którego stan techniczny odpowiada. Konsekwencją stosowania niedozwolonej przeróbki oprogramowania tachografu była z kolei niewłaściwa obsługa urządzenia, która spowodowała niezarejestrowanie na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.
W odniesieniu do drugiego ze stwierdzonych naruszeń GITD podzielił stanowisko i argumentację wyrażone przez organ I instancji. W konsekwencji oraz z uwagi na zapis art. 92a ust. 3 u.t.d., GITD nałożył na T. H. łączną karę pieniężną za tak zakwalifikowane naruszenia, w wysokości 12.000 zł, stwierdzając jednocześnie brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, że do naruszeń tych doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
Skargę na ww. decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku T. H., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 107 k.p.a., przede wszystkim przez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wybiórczego potraktowania materiału dowodowego i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania i nie uwzględniający słusznego interesu obywateli. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ nie uwzględnił ani jego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie transportu, zgłoszonego na okoliczność wyjaśnienia czy cokolwiek zakłócało pracę tachografu, ani wyjaśnień pracownika serwisu tachografów, który stwierdził brak manipulacji w kontrolowanym tachografie.
Skarżący podniósł również, że organ nie poinformował go o wykonywanych czynnościach w zakresie przesłania tachografu do producenta oraz braku udostępnienia stronie jakichkolwiek dokumentów uzyskanych od producenta, mogących świadczyć o tym, że tachograf został zmanipulowany. Ponadto podkreślił, że nie miał wiedzy o awarii tachografu cyfrowego ani też nie miał wpływu na powstanie przedmiotowych naruszeń, zaś w jego przedsiębiorstwie wprowadzono określone rozwiązania organizacyjne mające na celu niedopuszczenie do zdarzeń opisanych w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz odnosząc się do zarzutów wywiedzionych przez skarżącego.
W piśmie procesowym z dnia 13 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego doprecyzował argumentację wywiedzioną na poparcie podniesionych w skardze zarzutów. Wskazał, że z ustaleń organów obu instancji nie wynika, czy tachograf został podrobiony, czy przerobiony. Podniósł, że inspekcja przeprowadzona na podstawie art. 38 ust. 2 rozporządzenia 165/2014 przez zatwierdzony warsztat nie wykazała, aby do tachografu cyfrowego w ww. pojeździe podłączono dodatkową instalację lub urządzenie, które zakłócałoby jego działanie, tym bardziej, że stwierdzono wówczas prawidłowe działanie tachografu. W tym względzie w ocenie pełnomocnika skarżącego brak było podstaw do usunięcia tachografu z pojazdu, w kontekście brzmienia art. 38 ust. 3 ww. rozporządzenia. Pełnomocnik skarżącego wskazał również na ogólnikową treść kopii pisma z dnia [...] października 2019 r. podpisanego przez B. W., które w jego ocenie nie może zastępować dowodu z opinii biegłego, o którego powołanie wnosił w toku postępowania administracyjnego skarżący. Podniósł ponadto, że organ odwoławczy nie wykazał na czym polegała niewłaściwa obsługa tachografu oraz, że za jedno naruszenie powinna być nakładana jedna kara pieniężna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga okazała się niezasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności, nałożenia na skarżącego łącznej kary pieniężnej, za naruszenie obowiązków związanych z prowadzeniem przez niego przedsiębiorstwa transportowego wykonującego przewóz drogowy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej wyżej ustawy o transporcie drogowym (u.t.d.), zaś wysokość nałożonych kar ustalono na podstawie załącznika nr 3.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3, o czym stanowi art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. Z kolei obowiązki lub warunki przewozu drogowego, za których naruszenie nakładana jest kara pieniężna, precyzuje art. 4 pkt 22 u.t.d., definiujący je jako obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz z innych, wymienionych tam aktów prawa krajowego i wspólnotowego, w tym rozporządzenia 165/2014 (vide: art. 4 pkt 22, lit. h. u.t.d). I tak zgodnie z art. 32 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy.
Fałszowanie danych przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu jest zabronione, podobnie jak każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych (o czym stanowi art. 32 ust. 3 zd. 1 i 2 ww. rozporządzenia).
Tymczasem przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie, wszczęte w wyniku kontroli drogowej pojazdu D. z naczepą o nr rej. [...], stanowiącego własność P. S.A. w Ł., a wykorzystywanego przez skarżącego do wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na podstawie zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, przeprowadzonej dnia [...] sierpnia 2019 r., wykazało, że tachograf cyfrowy zainstalowany w przedmiotowym pojeździe, nie rejestrował prawidłowo wszystkich aktywności kierowcy, przebytej drogi oraz prędkości pojazdu. Porównanie danych z dnia [...] sierpnia 2019 r. odczytanych z urządzenia służącego do poboru opłat drogowych za przejazd drogami płatnymi ViaTOLL wykazało bowiem rozbieżności z danymi zawartymi na karcie kierowcy, z których wynika, że w godzinach, w których zarejestrowano ruch pojazdu płatnymi odcinkami dróg krajowych dnia [...] sierpnia 2019 r., kierowca odpoczywał, tj. nie prowadził pojazdu.
Powyższe skutkowało skierowaniem pojazdu do inspekcji, która została przeprowadzona tego samego dnia w uprawnionym warsztacie i która nie wykazała, aby do tachografu podłączono urządzenie zakłócające jego pracę lub aby nie działał on poprawnie. Wobec podejrzenia dokonania modyfikacji oprogramowania tachografu (w kontekście stwierdzonych ww. rozbieżności), skierowano go jednak do producenta Stoneridge Electronics AB w Szwecji z prośbą o opinię. Na podstawie odpowiedzi uzyskanej od inżyniera zarządzającego B. W. datowanej na [...] października 2019 r., ustalono, że oprogramowanie tachografu zostało zmodyfikowane. Jak wskazano w przedmiotowym piśmie: "(...) miała miejsce ingerencja w funkcjonowaniu tachografu (manipulacja). Manipulacja jest zaawansowanym rodzajem manipulacji, w którym zostało zmienione oprogramowanie. (...) W celu wykonania analizy byliśmy zmuszeni otworzyć urządzenie." (k. 54 akt adm.).
Odnosząc się w tym względzie do argumentacji wywiedzionej przez pełnomocnika skarżącego zauważyć należy, że znajdująca się w aktach postępowania administracyjnego, potwierdzona za zgodność z oryginałem, kopia tłumaczenia przysięgłego ww. pisma z dnia [...] października 2019 r., zawiera informacje wskazujące na tłumaczenie z oryginalnego dokumentu sporządzonego w języku angielskim, poświadczone pieczęcią oraz imiennym podpisem tłumacza przysięgłego, który zaświadczył zgodność sporządzonego tłumaczenia z okazanym mu oryginalnym dokumentem. W konsekwencji, w ocenie sądu, brak jest podstaw aby odmówić ww. dokumentowi wiarygodności dowodowej, co postuluje skarżący. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowany tachograf został wyprodukowany przez Stoneridge Elctronics AB (vide: protokół zabezpieczenia dowodów z dnia 8 sierpnia 2019 r. oraz wydruki zapisów tachografu, k. 27, 36-37 akt adm.), czego skarżący nie kwestionuje.
Wyjaśnić przy tym wypada, że na podstawie art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, zatem organ I instancji miał pełne podstawy, aby jako dowód dopuścić w niniejszej sprawie zarówno ww. pismo, jak i odczyty z urządzenia służącego do poboru opłat drogowych za przejazd drogami płatnymi ViaTOLL.
W odniesieniu natomiast do zgłoszonego przez skarżącego w dniu 23 sierpnia 2019 r. wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie transportu drogowego, na okoliczność ustalenia, czy cokolwiek zakłócało w dniu [...] sierpnia 2019 r. pracę tachografu w ww. pojeździe, zauważyć należy, że w toku kontroli, obejmującej również inspekcję w uprawnionym warsztacie, ustalono w sposób jednoznaczny, że do tachografu nie podłączono dodatkowej instalacji lub urządzenia, które zakłócałyby jego pracę. W konsekwencji zgłoszony przez skarżącego wniosek dowodowy nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na fakt, że okoliczność powyższa została stwierdzona uprzednio innym dowodem. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie: wynikające z art. 78 k.p.a. uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu przez stronę podlega ograniczeniu pod względem celowości i konieczności zapewniania szybkości postępowania, w szczególności zaś gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. m.in. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r., II GSK 1397/18, Lex nr 2568874, lub wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2018 r., II SA/Bk 31/18, Lex nr 2493374).
Nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już stwierdzonych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2018 r., IV SA/Wa 2262/17, Lex nr 2589334). Jakkolwiek organ I instancji odmawiając przeprowadzenia wnioskowanego dowodu powinien był w uzasadnieniu decyzji, z uwagi na treść art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnić z jakich względów żądania strony nie uwzględnił, to jednak GITD dokonujący kontroli instancyjnej zapadłego rozstrzygnięcia, wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z jakich powodów biegłego nie powołano.
Podkreślić również należy, że na każdym etapie postępowania stronie umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonymi dowodami, w tym informując o piśmie pochodzącym od producenta tachografu (vide: zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2020 r. zawierające pouczenie o treści art. 10 k.p.a. – k. 71 akt adm. GITD; zawiadomienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. – k. 45-48 akt adm.; zawiadomienie z dnia 7 października 2019 r. – k. 53 akt adm.; postanowienie z dnia [...] października 2019 r. dot. powołania biegłego tłumacza przysięgłego języka angielskiego – k. 57 akt adm.), zaś skarżący w postępowaniu tym czynnie uczestniczył (vide: pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r. – k. 61-63 akt adm.). Jak wynika przy tym z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania, doręczonego skarżącemu dnia [...] sierpnia 2019 r., pouczono go m.in. o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz wezwano do przedstawienia okoliczności i dowodów, o których mowa w art. 92b i art. 92c u.t.d., doręczając mu jednocześnie protokół kontroli z dnia [...] sierpnia 2019 r. (k. 45-50 akt adm.).
Odnosząc się z kolei do twierdzeń skarżącego wskazujących na awarię tachografu cyfrowego, zauważyć należy, że kierowca kierujący pojazdem w dniu kontroli awarii takiej nie zauważył, zaś tachograf w jego ocenie działał prawidłowo (vide: protokół przesłuchania świadka – k. 28-31 akt adm.). Co więcej awarii takiej nie stwierdzono również w trakcie inspekcji w uprawnionym warsztacie dokonanej w ramach czynności kontrolnych, w związku z czym teza, jakoby tachograf uległ awarii, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Przesłuchany zaś w charakterze podejrzanego o popełnienie wykroczenia z art. 92 ust. 1 u.t.d. kierowca nie miał nic do powiedzenia w sprawie oraz nie żądał umożliwienia mu złożenia wyjaśnień na piśmie (vide: protokół przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia – k. 32-35 akt adm.). W konsekwencji brak było podstaw do ponownego przesłuchania Ł. O., który – co należy podkreślić - nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli (k. 16-22 akt adm.).
W konsekwencji słusznie organy obu instancji ustaliły, że w niniejszej sprawie doszło do zmodyfikowania oprogramowania tachografu cyfrowego. Przy tym GIDT zasadnie zmienił kwalifikacje prawną ww. naruszenia z lp. 6.1.3 załącznika nr 3 polegającego na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu na naruszenie opisane w lp. 6.1.2. załącznika nr 3, a polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony. Nie stwierdzono bowiem w sprawie podłączenia do tachografu jakiegokolwiek niedozwolonego urządzenia, lecz modyfikację jego oprogramowania, stanowiącą przerobienie tachografu, o którym mowa w ww. lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d.
O możliwości zmiany ww. kwalifikacji organ odwoławczy prawidłowo zawiadomił skarżącego pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. (k. 71 akt adm.). Słusznie zatem GITD uchylił decyzję organu I instancji na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekając jednocześnie co do meritum sprawy, tj. nakładając na skarżącego karę pieniężną w identycznej wysokości 10.000 zł, jednakże na podstawie lp. 6.1.2 załącznika nr 3, a nie na podstawie lp. 6.1.3. tego załącznika.
Konsekwencją zmodyfikowania oprogramowania tachografu było zaś niezarejestrowanie na karcie kierowcy oraz w tachografie cyfrowym, wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, pomimo stwierdzonej okoliczności poruszania się pojazdu płatnymi odcinkami dróg krajowych, w godzinach 03:21-05:49 w dniu [...] sierpnia 2019 r. W godzinach tych na karcie kierowcy odnotowano spoczynek kierowcy. Tymczasem przepisy rozporządzenia 165/2014 w sposób wyraźny wskazują, że: przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy (vide: art. 32 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia), zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu, a każda forma manipulowania tachografem lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona (vide: art. 32 ust. 3 zd. 1 i 2 rozporządzenia); kierowcy stosują karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu oraz obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację czasu prowadzenia pojazdu i innych okresów (vide: art. 34 ust. 1 zd. 1, ust. 5 lit.
- 5. rozporządzenia).
W konsekwencji, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, brak jest podstaw aby stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie mogło dojść do nałożenia dwóch kar pieniężnych za to samo naruszenie. Niewłaściwa obsługa tachografu spowodowana modyfikacją jego oprogramowania, skutkowała bowiem odrębnym naruszeniem polegającym na nierejestrowaniu na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. W tym względzie doszło do prawidłowej kwalifikacji przedmiotowego naruszenia jako niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, o którym mowa w lp. 6.2.1. załącznika nr 3. Organy obu instancji prawidłowo wymierzyły skarżącemu za ww. naruszenie karę 5.000 zł.
Podkreślić przy tym należy, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenie przepisów regulujących zasady transportu drogowego, są decyzjami wydawanymi w ramach tzw. uznania związanego, tj. nie stwarzającego organom administracji praktycznie żadnego luzu interpretacyjnego. Z uwagi zaś na brzmienie art. 92a ust. 3 u.t.d., wedle którego suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł, łączna kwota nałożona na skarżącego z tytułu kary pieniężnej wyniosła 12.000 zł.
Zasadnie zatem organy obu instancji zastosowały w sprawie art. 92a ust. 1 u.t.d., który wprowadza odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Odpowiedzialności ta rozszerzona została m.in. treścią art. 33 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia 165/2014, wedle którego przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia ww. rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji, zaś na mocy ust. 1 akapitu 1 ww. artykułu, są one odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów.
To zatem na przedsiębiorstwie transportowym spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy, ażeby działalność z zakresu transportu drogowego odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i minia innych osób oraz z poszanowaniem obowiązujących przepisów. Przedsiębiorstwo to ponosi zatem konsekwencje zarówno jego niewłaściwej organizacji, jak i braku należytego nadzoru nad osobami, którymi się posługuje (w tym kierowcami). Jest to więc odpowiedzialność o charakterze administracyjnym, co do zasady oderwana od kwestii winy. Do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest zatem stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Odpowiedzialność ta zbliżona jest więc do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka, choć nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary w sytuacjach opisanych w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d.
W myśl art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: (1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia 561/2006, rozporządzenia 165/2014, umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409) oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; (2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia 561/2006 lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Z kolei według art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli m.in.: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt.1).
Regulacja zawarta w czytanych łącznie art. 92b i art. 92c u.t.d. prowadzi do wniosku, że dla zwolnienia z odpowiedzialności za stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenia, skarżący winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszenie wyżej powołanych przepisów przez kierowcę musiałoby być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na których powstanie, nie miał on wpływu, lub których nie mógł przewidzieć. Dopiero wówczas spełnione zostałyby ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenie przepisów regulujących zasady transportu drogowego, która zbliżona jest do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka. Aby więc uwolnić się od odpowiedzialności, przedsiębiorstwo transportowe powinno wykazać, że pomimo zachowania należytej staranności, nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów transportu drogowego.
W dyspozycji art. 92c u.t.d. nie mieszczą się więc sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy. Kwestie doboru pracowników (tzw. ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji przywołanych wyżej przepisów, a rzeczą przedsiębiorcy jest należyty dobór osób z nim współpracujących, odpowiednie ich przeszkolenie, a następnie właściwe kontrolowanie wykonywanej przez ten nich pracy. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich rozwiązań organizacyjnych, które będą działały dyscyplinująco na kierowców. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W gestii obowiązków przedsiębiorcy leży zatem takie zaplanowanie wykonywanego przewozu, aby był on zgodny z obowiązującymi wymogami prawnymi dotyczącymi czasu pracy kierowców.
Okolicznościami uzasadniającymi naruszenia czasu pracy nie mogą być co do zasady np. brak miejsca parkingowego, konieczność podjazdu w celu załadunku, opuszczenie miejsca parkowania przez kierowcę na polecenie Policji i przerwanie odpoczynku, czy też nieuwaga kierowcy skutkująca niewłączaniem przełącznika w urządzeniu rejestrującym czas pracy kierowcy.
Sąd orzekający podziela stanowisko organów, że w sprawie niemniejszej nie wykazano, aby zostały spełnione przesłanki opisane w ww. przepisach. Skarżący nie wykazał m.in., aby kierowca został pouczony o ciążących na nim obowiązkach wynikających z przepisów regulujących transport drogowy oraz zobowiązał się do ich przestrzegania, a także aby skarżący dołożył należytej staranności w egzekwowaniu wykonania przez niego tych obowiązków. Wskazane powyżej przesłanki egzoneracyjne odnoszą się przy tym do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć.
Nie można więc skutecznie powoływać się na nie nawet w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tej materii jednolite, a sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni je podziela (por. m.in.: wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10, wyrok WSA w Lublinie z 13 marca 2012 r., III SA/Lu 738/11, wyrok WSA Krakowie z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1016/11 – dostępne w CBOSA).
Zgodzić należy się przy tym z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, że w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Również tej sytuacji nie można kwalifikować jako okoliczności egzoneracyjnej, w szczególności z uwagi na opisany powyżej obowiązek przedsiębiorcy organizowania pracy kierowcy w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. W konsekwencji wyłączenie odpowiedzialności w takiej sytuacji, godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przez zatrudnianych przez niego kierowców przepisów transportu drogowego. Brak zastosowania przez skarżącego w tym zakresie właściwych rozwiązań obciąża go, tym bardziej, że nie wykazał on skutecznie należytej dbałości o osiągnięcie ww. celu.
W konsekwencji, w ocenie sądu, wydana w sprawie decyzja oparta została na wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przeciwstawne temu wnioskowi twierdzenia skarżącego nie zastały w żaden sposób sprecyzowane oraz udowodnione. W kontrolowanej sprawie organ II instancji właściwie ocenił cały zebrany i kompletny materiał dowodowy, w tym zgodnie zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez niego materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. Wyrazem należytej oceny dowodowej jest natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy i zawierające przekonywującą argumentację, w której organ prawidłowo umotywował wydane rozstrzygnięcie, przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz wyjaśnił na podstawie jakich dowodów zdecydował o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej na podstawie zmodyfikowanej kwalifikacji prawnej pierwszego z opisanych naruszeń. GITD odniósł się również do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu. Skarga zaś, poza zaprezentowaną w jej treści polemiką z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej, nie zawiera żadnych przekonywujących argumentów, uzasadniających zaprezentowane w niej stanowisko.
Należy przy tym podkreślić, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji (co więcej nie poparte żadnymi logicznymi argumentami lub dowodami), nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
W wyniku dokonanej kontroli, sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w skardze zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych też powodów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r. poz. 2325).