Uzasadnienie
A. S. wniósł, w oparciu o art. 154 § 1 p.p.s.a., o wymierzenie Prezydentowi Miasta B. grzywny z uwagi na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie II SA/Bk 808/14.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. S., wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r., zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie – Dział Świadczeń Rodzinnych w B., w trybie art. 73 k.p.a., z prośbą "o wydanie z akt sprawy dokumentu Sądu Rejonowego V Wydział Rodzinny i Nieletnich, w którym jest informacja o oddaleniu powództwa przeciwko wierzycielowi A. S. o ustalenie ustania obowiązku alimentacyjnego". Wnosił także o listowne przesłanie uwierzytelnionej kopii dokumentu.
Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], odmówił wnioskodawcy wydania z akt sprawy uwierzytelnionej kopii odpisu wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2008 r. o sygn. akt [...], dotyczącego oddalenia powództwa przeciwko wierzycielowi A. S. o ustalenie ustania obowiązku alimentacyjnego. W ocenie organu, nie zostały spełnione przesłanki z art. 73 § 2 k.p.a., bowiem "strona nie wskazała, jaki ważny interes przemawiał, dla którego żądany dokument chce otrzymać i uzasadnić swój wniosek".
Na skutek zażalenia A. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia... czerwca 2004 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, iż odwołujący się nie wskazał "ważnego interesu strony" w prośbie o wydanie mu żądanego dokumentu, zaś argumenty wskazane w zażaleniu, takie jak chęć posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami – nie jest – zdaniem organu odwoławczego "ważnym interesem".
Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł A. S., zarzucając błędną interpretację "ważnego interesu" dokonaną przez organ odwoławczy. Skarżący w sposób obszerny wyjaśnił, dlaczego domaga się wydania przedmiotowego dokumentu podkreślając, iż ma to związek z popełnieniem przestępstwa z art. 271 k.k.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie II SA/Bk 808/14, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Prezydenta Miasta B.z dnia z [...] czerwca 2014 r. W ocenie tego Sądu, działanie organów narusza art. 64 § 2 k.p.a., bowiem organ obligowany przesłankami z art. 73 § 2 k.p.a. do badania "ważnego interesu" w sytuacji, gdy strona go nie wskazuje – winien wezwać ją do usunięcia braków w powyższym zakresie. Dlatego też organ pierwszej instancji przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie winien wykonać przesłanki zawarte w art. 64 § 2 k.p.a., a potem ocenić "ważny interes" zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi zwrócono do organu I instancji w dniu [...] lutego 2015 r. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. organ wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania złożonego wniosku poprzez wskazanie ważnego interesu do pozyskania kserokopii ww. dokumentu i uzasadnienie swojego wniosku.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, A. S. złożył w dniu [...] marca 2015 r. pismo, w którym uzasadnił swoje żądania i wskazał ważny interes odnośnie uzyskania przedmiotowego dokumentu.
W dniu [...] marca 2015 r. organ wysłał wnioskodawcy kserokopię odpisu żądanego wyroku, jednakże w dniu [...] marca 2015 r. wpłynęło do organu pismo żądające wydania uwierzytelnionej kserokopii odpisu przedmiotowego wyroku oraz wskazanie nr karty w aktach sprawy.
W ocenie organu, dniu [...] marca 2015 r. wysłano do wnioskodawcy uwierzytelnioną kserokopię żądanego przez stronę odpisu wyroku wraz ze wskazaniem nr pozycji w wykazie dokumentów. W ocenie zaś skarżącego, jego żądanie okazało się bezskuteczne, gdyż nadal nie otrzymał on uwierzytelnionej kserokopii wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu, chociaż podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.
Z literalnego brzmienia art. 154 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu do 15 sierpnia 2015 r.) wynika, że przewidziana w tym przepisie skarga o wymierzenie grzywny musi być poprzedzona pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a nie tylko wezwaniem do wykonania wyroku (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 1455/14). W stanie faktycznym niniejszej sprawy, skarżący pismem z dnia 12 marca 2015 r. wezwał organ do załatwienia sprawy (pismo z k. 220 akt adm.). Tym samym została więc spełniona przesłanka formalna do wniesienia skargi o wymierzenie grzywny w oparciu o art. 154 § 1 p.p.s.a.
Analizując zaś akta administracyjne należy dojść do przekonania, że o ile organ wysłał wnioskodawcy kopię odpisu przedmiotowego wyroku bez uwierzytelnienia w dniu [...] marca 2015 r. (k. 217 akt adm.) i została ona wnioskodawcy doręczona w dniu [...] marca 2015 r. (k. 218 akt adm.), to brak jest w tych aktach dowodu doręczenia wnioskodawcy uwierzytelnionej kopii wyroku wysłanej w dniu [...] marca 2015 r. (k. 221 akt adm.). Podkreślenia przy tym wymaga, że kwestia ta został jednoznacznie podniesiona w skardze, a mimo to w odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się do faktu braku potwierdzenia doręczenia przedmiotowej przesyłki.
Dodatkowo skarżący w pismach procesowych z dnia [...] maja 2015 r. i z dnia [...] lipca 2015 r. szczegółowo wyartykułował omawianą kwestię, zaś organ pomimo otrzymania tych pism, nie ustosunkował się do niej, a jedynie wskazał, że pismo wysłał. Powyższe, w ocenie Sądu, może wskazywać na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po otrzymaniu wyroku z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie II SA/Bk 808/14.
W tym miejscu zauważenia jednak wymaga, że skarga została wniesiona do Sądu w dniu [...] maja 2015 r., a zatem pod rządami art. 154 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu do dnia 15 sierpnia 2015 r. W dniu tym weszła bowiem w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która w art. 1 pkt 42 lit. a) zmieniła art. 154 § 1 p.p.s.a. w ten sposób, ze nadała mu następujące brzmienie: w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z mocy zaś art. 2 tej ustawy, art. 154 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 42 a) tej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że z woli ustawodawcy, do niniejszego postępowania należy stosować przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. w nowym brzmieniu, a to oznacza, że brak jest podstawy prawnej do żądania przez stronę wymierzenia organowi grzywny w sytuacji bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. To z kolei powoduje konieczność odrzucenia skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że w niniejszym stanie faktycznym i prawnym Sąd mógłby przedmiotową skargę potraktować jako skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. O ile bowiem dopuszczalne byłoby zakreślenie niniejszej sprawy w repertorium SA i wpisanie sprawy do repertorium SAB, o tyle problem pojawia się z kwestią wynikającą z art. 52 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, w tym przypadku zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (art. 37 § 1 k.p.a.). Zażalenia takiego zaś, co jest bezsporne, skarżący nie złożył. Pisma skarżącego z dnia [...] marca 2015 r., skierowanego do organu I instancji, za takie zażalenie uznać nie można. Kierowanie zaś sprawy do repertorium SAB tylko w celu odrzucenia skargi byłoby niecelowe.
Ponadto zauważenia wymaga, że działanie wskazane powyżej nie służyłoby ochronie uzasadnionych interesów strony. Podkreślić bowiem należy, że z art. 12 p.p.s.a. wynika, że ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. W sprawie o bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania stronami są nie tylko skarżący i organ, ale też pozostali uczestnicy postępowania (art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a.). Możliwa jest zatem hipotetyczna sytuacja, że interesy skarżącego w takiej sprawie i pozostałych uczestników są sprzeczne. Brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do przedkładania jednych interesów nad drugie.
Nie może też ujść uwadze, że ustawodawca zmieniając art. 154 § 1 p.p.s.a. w omawiany sposób nie pozostawił skarżących bez możliwości ochrony swoich uzasadnionych praw. Mogą oni bowiem skorzystać ze skargi przewidzianej w art. 149 § 1 p.p.s.a., po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. i art. 37 § 1 k.p.a. O możliwości tej skarżący został już pouczony, zgodnie z art. 6 p.p.s.a., w zasadniczych powodach rozstrzygnięcia podanych ustnie przez sędziego sprawozdawcę (art. 139 § 3 p.p.s.a.). Działania te, w ocenie Sądu, czynią zadość wymogowi wynikającemu z art. 7 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.