Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona w następujących okolicznościach.
W dniu [...] kwietnia 2012 r. Wójt Gminy P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa. W tym samym dniu organ wezwał B. i E. K. do osobistego stawiennictwa, w dniu 27 kwietnia 2012 r. w Urzędzie Gminy, w charakterze strony, w celu złożenia wyjaśnień na okoliczność zniszczenia drzew. W dniu 27 kwietnia 2012 r. B. i E. K. złożyli, na podstawie art. 56 k.p.a., wniosek o zwrot kosztów związanych ze stawieniem się na wezwanie organu. Podali, że w dniu 19 kwietnia 2012 r. stawili się w Urzędzie Gminy osobiście i złożyli wyjaśnienia do protokołu. Koszty wyliczyli na kwotę 21 zł. W dniu 27 maja 2012 r. wniosek o zwrot kosztów został ponowiony. Podano w nim, że w dniu wskazanym w wezwaniu miała miejsce sesja Rady Gminy. W związku z tym wezwani zgłosili się w innym terminie. Dopełnili czynności wyjaśnienia strony z czego zostały sporządzone protokoły. Tym samym dopełnili obowiązku wynikającego z wezwania.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Wójt Gminy P. odrzucił wniosek o zwrot kosztów związanych ze stawieniem się na wezwanie organu. W uzasadnieniu podano, że według wezwania termin stawiennictwa był wyznaczony na dzień 27 kwietnia 2012 r. Termin ten nie został zachowany i dlatego brak było podstaw do zwrotu kosztów stawiennictwa według art. 56 k.p.a. W postanowieniu zawarto pouczenie, że nie służy na nie zażalenie.
Od postanowienia tego B. i E. K. złożyli skargę do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, z racji braku wyczerpania przez skarżących służącego im w postępowaniu administracyjnym środka odwoławczego na etapie przedsądowym. Wymóg wyczerpania przez stronę skarżącą środków zaskarżenia, służących jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, wynika wprost z treści art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze.). Jak stanowi art. 52 § 2 ww. ustawy przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowił przepis art. 56 k.p.a. Zgodnie z tą regulacją osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.). Dotyczy to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona bez swojej winy została błędnie wezwana do stawienia się (§ 1 art. 56 k.p.a.). Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia (§ 2 art. 56 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 263 k.p.a. koszty w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a. zalicza się do kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie – art. 264 § 2 k.p.a.
Z powyższej regulacji wynika, że w sprawie kosztów postępowania organ rozstrzyga odrębnie, nie łącząc tego z załatwieniem sprawy w drodze wydania decyzji. W sprawie kosztów wydaje się odrębne postanowienie, które ma samodzielny byt – postanowienie to dotyczy kwestii incydentalnej. Postanowienie takie wydawane jest "w sprawie kosztów postępowania", a więc zarówno wtedy, gdy organ ustala takie koszty, jak i wtedy, gdy odmawia ich przyznania (vide: wyrok NSA z 20 maja 2010 r., II OSK 880/09, Lex nr 597932). Jako, że na postanowienie takie służy zażalenie, to zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., po wyczerpaniu trybu zażaleniowego, przysługuje na nie również skarga do sądu administracyjnego.
Przenosząc te ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, że skarżący złożyli skargę do sądu administracyjnego na postanowienie organu I instancji, bez uprzedniego wyczerpania trybu zażaleniowego. Środkiem zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego jest zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W tej sytuacji Sąd nie mógł poddać skargi merytorycznej ocenie, albowiem w pierwszej kolejności musiał skontrolować jej dopuszczalność.
W tym przypadku jeden z formalnych warunków dopuszczalności skargi nie został spełniony. Dostrzeżenie powyższego czyniło koniecznym odrzucenie skargi, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym miejscu należy pouczyć skarżących, że przedmiotowe uchybienie formalne może być konwalidowane poprzez złożenie zażalenia na postanowienie Wójta Gminy P. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W okolicznościach sprawy niniejszej, w ocenie Sądu, należy przyjąć że dniem ustania przyczyny uchybienia terminu będzie dzień doręczenia niniejszego postanowienia (od tego dnia skarżący mają 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z zażaleniem) a okolicznością uprawdopodobniającą brak ich winy w uchybieniu terminu jest błędne pouczenie Wójta Gminy P., że na wydane przez niego postanowienie nie przysługuje zażalenie.