Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] na podstawie, której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] września 1966r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej, położonej we wsi B. Z. pow. S., zapisanej w rejestrze gruntów pod poz. [...], należącej do spadkobierców K. Z. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2004 r. A. S. zwróciła się do Wojewody P. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] września 1966r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej, położonej we wsi B. Z. pow. S., zapisanej w rejestrze gruntów pod poz. [...], należącej do spadkobierców K. Z. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Wojewoda P. odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody P. i umorzył postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia 8 września 2005r, przekazał wniosek A. S. do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż zostały spełnione przesłanki umożliwiające przejęcie przedmiotowej nieruchomości rolnej i że w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Jednocześnie wskazano, iż zarzuty dotyczące pozbawienia stron udziału w postępowaniu, mogą stanowić podstawę do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie stanowią natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Prawidłowość powyższej decyzji zakwestionowała A. S. i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż stwierdzenia zawarte w protokole z dnia 13 sierpnia 1966 r. sporządzonym przez przedstawiciela Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., na który powołuje się organ rozstrzygający, mijały się z prawdą. Wszystkie bowiem należności z tytułu prowadzenia gospodarstwa były regulowane w terminie, a zamieszkiwanie spadkobierców na w/w nieruchomości miało charakter wymienny. Wnioskodawczyni zarzuciła organowi brak konsekwencji skoro nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa "w stanie wolnym od obciążeń".
Jednocześnie stwierdziła, iż okoliczności wskazane w w/w protokole kwestionowała w swoim odwołaniu skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto strona zarzuciła weryfikowanej decyzji naruszenie przepisów procedury administracyjnej poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a także wydanie decyzji w oparciu o fałszywy stan faktyczny, niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, oparcie się na niewłaściwym dowodzie, dokonanie uproszczonej oceny materiału dowodowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznało, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium wskazało, że przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej będącej przedmiotem postępowania nastąpiło na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Stosownie do art. 1 ust. 1 w/w dekretu na własność Państwa mogły być przejmowane w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927r. o granicach Państwa oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnostawskim, lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeśli nie pozostawały w faktycznym władaniu właściciela.
Organ podniósł, że tak ukształtowana regulacja powoduje, że rozstrzygające znaczenie dla oceny legalności kwestionowanej decyzji ma to czy spadkobiercy K. Z. faktycznie władali przedmiotową nieruchomością i czy ewentualnie w dacie przejęcia nieruchomości zamieszkiwali w miejscu jej położenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o treść protokołu przeprowadzonej w dniu 13 sierpnia 1966r. lustracji ustaliło, że przejmowana nieruchomość nie znajdowała się w faktycznym władaniu spadkobierców K. Z. oraz, że w dacie przejęcia nieruchomości nie zamieszkiwali oni w miejscu jej położenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wniosek A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera nowych argumentów istotnych w sprawie, które nie były znane organowi nadzoru, ani też nie dołączono żadnych dowodów potwierdzających podniesione we wniosku argumenty, w tym o "wymiennym" charakterze zamieszkiwania spadkobierców na nieruchomości.
W ocenie organu nie są uzasadnione zarzuty skarżącej upatrujące przesłankę stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji w naruszeniu praw spadkobierców byłego właściciela nieruchomości w czynnym uczestniczeniu w postępowaniu i nie doręczeniu wszystkim spadkobiercom decyzji o przejęciu nieruchomości. Okoliczności te mogły stanowić ewentualnie, po stwierdzeniu nabycia praw do spadku, przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o przejęciu nieruchomości rolnej, natomiast nie mogą być poczytane jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 kpa.
Odnosząc się zaś do pozostałych kwestii podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących zdaniem strony braku konsekwencji organu rozstrzygającego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w myśl art. 2 ust 1 i 2 dekretu Państwo przejmowało nieruchomości ziemskie na własność w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych uznanych za niezbędne, a sprawy odpowiedzialności Państwa za obciążenia przejętych nieruchomości regulowały odrębne przepisy.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w całości zaskarżyła A. S. i wniosła o jej uchylenie oraz stwierdzenie nieważności, w oparciu o treść art. 156 §1 pkt 2 kpa, decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] września 1966r. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procedury administracyjnej w szczególności art. 61§4 w zw. z art. 30§4, art. 77 §1, art. 79§1 i 2 kpa poprzez uniemożliwienie jej oraz pozostałym spadkobiercom zmarłego K. Z. wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a także zarzuciła, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. została wydana o nieustalone i nieprawdziwe fakty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:
Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz.1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 §1 kpa. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o treść pkt 2 §1 art. 156 kpa zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przez rażące naruszenie prawa, należy rozumieć oczywistą sprzeczność z przepisem prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa, z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wymaganiami praworządności. Stwierdzone wady muszą być o szczególnym ciężarze gatunkowym i muszą mieć charakter rażący w sensie obiektywnym a nie subiektywnym. Aby stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wada tkwi w samej decyzji, np. decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, mającej charakter rażący. Nie chodzi bowiem w tego typu przypadkach o zwykłe uchybienia w działaniu organu, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] września 1966r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Materialnoprawną podstawę orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. stanowił art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. W myśl tego przepisu nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927r. o granicach Państwa oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnostawskim, lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, nie pozostające w faktycznym władaniu właściciel mogły być przejmowane w całości lub w części na własność Państwa.
Z zebranego materiału dowodowego a przede wszystkim z protokołu sporządzonego w dniu 13 sierpnia 1966 r. przez przedstawiciela Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., w obecności 3 innych osób: Przewodniczącego Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w B., sołtysa wsi B. Z. oraz mieszkańca tej wsi wynika, że przedmiotowa nieruchomość ziemska nie znajdowała się w faktycznym władaniu spadkobierców K. Z., który zmarł w 1960r. w B. Odnośnie znanych spadkobierców ustalono, że syn F. Z. jak i żona J. Z. na gospodarstwie nie zamieszkiwali a w dacie sporządzania protokołu mieszkali w B. przy ul. F. [...]. Adresów pozostałych spadkobierców organ administracyjny nie ustalił.
W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zasadnie przyjęło, że nieruchomość ziemska kwalifikowała się w myśl obowiązujących wówczas przepisów do przejęcia na rzecz Państwa.
Podnieść przy tym należy, że zasadności tej decyzji nie podważa argumentacja zawarta w skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego. A mianowicie skarżąca podniosła, że decyzja została wydana w oparciu o nieustalone i nieprawdziwe fakty, tj. na stwierdzeniach zawartych w protokole z dnia 13 sierpnia 1966r., które mijają się z prawdą albowiem wszystkie należności z tytułu prowadzenia gospodarstwa były regulowane w terminie, a zamieszkiwanie spadkobierców na w/w nieruchomości miało charakter wymienny. W tym miejscu podnieść należy, że rozstrzygające znaczenie dla oceny legalności kwestionowanej decyzji miała okoliczność, czy spadkobiercy K. Z. faktycznie władali przedmiotową nieruchomością i czy ewentualnie w dacie przejęcia nieruchomości zamieszkiwali w miejscu jej położenia. Jak już powyżej wykazano, okoliczności te zostały ustalone przez organ administracyjny. Nie zasadne pozostają również zarzuty dotyczące treści protokołu albowiem został on sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami a skarżąca podnosząc, że stwierdzenia w nim zawarte mijają się z prawdą nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska.
Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej poprzez uniemożliwienie skarżącej wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, wyjaśnić należy że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki prawa i orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest podstawą do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 4 kpa). Uwzględnienie tej wadliwości postępowania jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenia prawa, a zatem wadliwość ta nie mogła być uwzględniona przez Sąd.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.