Uzasadnienie
W dniu 1 lipca 2020r. pełnomocnik Stowarzyszenia O. P. C. w S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosek o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/BK 204/18, zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018r., odrzucającym skargę Stowarzyszenia O. P.C. w S. Uzasadniając złożoną skargę pełnomocnik skarżącego Stowarzyszenia wskazał, że:
(1) skarga w sprawie II SA/Bk 204/18 została odrzucona z powodu braku jednego egzemplarza, dostarczonego w efekcie wezwania do sądu lecz tylko jeden dzień po terminie;
(2) w stowarzyszeniu jest tylko trzech ustawowych członków w bardzo zaawansowanym wieku i schorowanych, którzy z racji powyższych okoliczności w sposób niezawiniony nie dotrzymali terminu do złożenia odpisu skargi;
(3) członkowie Stowarzyszenia zwykłego to ludzie w wieku około 80 lat, mają kłopoty z pamięcią i wzrokiem, często są w niedyspozycji fizycznej, co kilkakrotnie zdarzyło się w przedmiotowej sprawie i co miało wpływ na nie dotrzymanie terminu;
(4) o powyższej sytuacji, informowany był sąd, który nie uwzględnił pięciu wniosków o przyznanie pomocy prawnej, nie biorąc pod uwagę sytuacji finansowej stowarzyszenia i pouczając o możliwości przekształcenia stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie rejestrowe, co przy pobieraniu składek, poprawiłoby sytuacje finansową;
(5) z uwagi na treść skargi, a więc ochronę interesu publicznego najwyższej rangi, obligował sąd do merytorycznego rozpoznania skargi, a nie blokowania dostępu do sądu, z powodu drugorzędnego, w stosunku do zdrowia i życia mieszkańców, braku formalnego;
(6) w dotychczasowym postępowaniu Stowarzyszenie wielokrotnie wskazywało na naruszenie przepisów Konstytucji RP i te zarzuty podtrzymuję;
(7) wniosek o wznowienie postępowania jest niezbędny, ponieważ jego uwzględnienie nie tylko otworzy drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, ale też otworzy drogę do "poszukiwania sprawiedliwości nie tylko w Polsce ale i w Europie.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie argumentując, że skarżące Stowarzyszenie nie wskazało, aby dochowało trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Złożona w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu z powodu braku ustawowych podstaw do wznowienia postępowania oraz braku uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi.
Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów nadzwyczajnych, ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Nie jest to "zwykły" środek odwoławczy (zaskarżenia), zaś przesłanki wznowienia postępowania sądowego zostały sformułowane w sposób odmienny od przesłanek skargi kasacyjnej. Przepisy działu VII p.p.s.a. - ściśle określają przypadki, na podstawie których może być oparte żądanie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Wznowienia z powodu nieważności postępowania można żądać, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo, jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.) oraz - jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).
Przyczyną wznowienia postępowania może być także przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.).
Wznowienia postępowania można żądać także na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) bądź też orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a ponadto, jak w niniejszej sprawie, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.).
Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania.
Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie postawy wznowienia winno polegać na dokładnym i precyzyjnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677).
Zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedział się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania.
Odnosząc powyższe wymogi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżące Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, nie wskazało żadnej z przedstawionych wyżej ustawowych podstaw wznowienia. Również przedstawiona w skardze o wznowienie postępowania – argumentacja (zawarta pkt 1- 7), nie uzasadnia w żadnym stopniu wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. postanowieniem sądu. Opisane w niej okoliczności dotyczące ogólnie stanu zdrowia członków skarżącego Stowarzyszenia, jak też ich niezadowolenia ze sposobu działania sądu, nie odpowiadają hipotezie przepisów art. 270, art. 271 pkt 2 i art. 272 § 2 p.p.s.a.
W tym miejscu warto przypomnieć, że sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę, a zatem przesłanki wznowieniowe muszą być intepretowane w sposób ścisły (por. postanowienie NSA z 13 maca 2008 r., II FSK 115/07, CBOSA). W szczególności, jeżeli stronę reprezentuje, tak jak w niniejszej sprawie – profesjonalny pełnomocnik.
Dodatkowo należy zauważyć, że skarga nie spełnia też wymogów formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. tj. nie podano w niej okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz nie sprecyzowano żądania o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Jednakże w sytuacji, gdy nie powołano ustawowej podstawy wznowienia, kwestia ta pozostaje bez wpływu na sposób rozpoznania sprawy.
Mając na względzie powyższe okoliczności, uznać należało, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, co uzasadniało jej odrzucenie na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.