Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] października 2012 r. nr [...] R. W. P. U. w B. nie dokonała pozytywnego zaopiniowania wniosku E. K. o przyznanie jej stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia.
Z treści protokołu posiedzenia R. W. P. U. w B. z dnia [...] października 2012 r. (punkt [...] porządku obrad) wynika, że dziekan wydziału przedstawił wniosek m.in. E. K. (studentki IV roku stacjonarnych studiów doktoranckich) o przyznanie ww. stypendium. Kierownik studiów doktoranckich wskazała natomiast, że kandydatka jest dobrą doktorantką i spełnia kryteria formalne (tj. określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia). Prodziekan poinformowała zaś, iż w związku z nie przyznaniem stypendium doktoranckiego ww. doktorantka wystąpiła do sądu przeciwko Rektorowi, co powoduje, że etycznie i lojalnościowo nie zasługuje ona na rekomendację.
Ponadto prodziekan wskazała, że doktorantka jest promowana na Wydziale, albowiem jest zatrudniona na ½ etatu, korzysta z finansowanych wyjazdów na konferencje, a zatem korzysta ze środków przysługującej jej ochronie prawnej. Wobec powyższego Kierownik studiów doktoranckich potwierdziła, iż E. K. spełnia formalne wymogi przewidziane w ww. rozporządzeniu. Ocenę wniosku doktorantki pozostawiono Radzie Wydziału, która w glosowaniu jawnym nie dokonała pozytywnego zaopiniowania przedmiotowego wniosku.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. E. K. wezwała R. W. P. U. w B. do usunięcia naruszenia prawa, które zdaniem wnioskującej nastąpiło poprzez podjęcie ww. uchwały.
R. W. P. U. w B. w dniu [...] kwietnia 2013 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie stanowiska w związku z wnioskiem mgr E. K. z dnia [...] marca 2013 r. wzywającym R. W. P. do usunięcia naruszenia prawa. W treści niniejszej uchwały R. W. P. U. w B. podtrzymała dotychczasowe stanowisko wyrażone w uchwale z dnia [...] października 2012 r. oraz stwierdziła, że uchwała ta nie została podjęta z naruszeniem prawa.
W dniu [...] maja 2013 r. E. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na uchwałę R. W. P. U. w B. z dnia [...] października 2012 r., zarzucając jej rażące naruszenie prawa materialnego, tj. § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz.U. Nr 214, poz. 1271). Skarżąca zaskarżyła powyższą uchwałę w całości, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności.
Wyrokiem z [...] września 2013 r., [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność uchwały R. W. P. U. w B. z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją uchwały R. W. P. U. w B. z [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie opinii dotyczącej wniosku o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. W uzasadnieniu stwierdził, że zasadny jest zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, a mianowicie § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1271). Z przepisu tego wynika, że wnioski doktorantów są przedstawiane do zaopiniowania radzie podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - senatowi uczelni.
Opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2. W § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia wskazano zaś, że stypendium może być przyznane doktorantowi, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) wykazał się postępami w pracy naukowej;
- 2) uzyskał wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim, klasyfikujące go wśród 5% najlepszych doktorantów w danej dziedzinie;
- 3) uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w okresie od dnia rozpoczęcia studiów doktoranckich do dnia 30 czerwca roku ubiegania się o stypendium.
Z wyciągu protokołu R. W. P. w B. z [...] października 2012 r. wynika, że kandydatkę oceniono jako dobrą doktorantkę, która spełnia kryteria formalne do przyznania jej stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. Podkreślono natomiast, że doktorantka etycznie i lojalnościowo nie zasługuje na rekomendację, ponieważ w związku z nieprzyznaniem stypendium doktoranckiego, E. K. wystąpiła do sądu przeciwko Rektorowi. Wskazano ponadto, że doktorantka jest w pewien sposób promowana na Wydziale, gdyż jest zatrudniona na pół etatu, jest doktorantką, ma finansowane wyjazdy na konferencje, a zatem korzysta ze środków przysługującej jej ochrony prawnej.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej uchwale Rada rażąco naruszyła § 3 ust. 2 wskazanego rozporządzenia. W przepisie tym jest wyraźnie określone, że opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2. Tymczasem Rada przy podejmowaniu uchwały wyrażającej opinię oparła się na kryteriach innych. Do kryteriów wskazanych w § 2 ust. 2 rozporządzenia nie można bowiem zaliczyć kwestii korzystania przez doktorantkę ze środków przysługującej jej ochrony prawnej (zatrudnienie na pół etatu, finansowanie wyjazdów na konferencje) oraz postawy etycznej i lojalnościowej w stosunku do uczelni, czy też jej rektora. A to w oparciu o te kryteria podjęta została uchwała opiniująca negatywnie kandydaturę skarżącej. Bezsporne bowiem jest (sama Rada to przyznaje), że kandydatka formalnie spełnia kryteria przewidziane w rozporządzeniu Ministra. Także z opinii opiekuna prawnego skarżącej z [...] października 2012 r. wynika jednoznacznie, że opiniuje ona pozytywnie wniosek doktorantki o przyznanie przedmiotowego stypendium. Przyjęcie zatem przez Radę, że kandydatka spełnia kryteria przewidziane przez cyt. rozporządzenie, powodowało, że Rada nie mogła uwzględniać już innych dodatkowych kryteriów.
W skardze kasacyjnej R. W. P. U. w B. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez rozstrzygnięcie poza granicami sprawy, z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność uchwały R. W. P. U. w B. z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], która to czynność w ogóle nie była zaskarżona przez E. K. oraz art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez zastosowanie w odniesieniu do wskazanej wyżej uchwały nr [...] oraz w odniesieniu do uchwały R. W. P. U. w B. z [...] października 2012 r. nr [...], nieprzewidzianej w tym przepisie sankcji nieważności.
R. W. P. U. w B. zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia - zwanego dalej rozporządzeniem, polegającą na tym, że sformułowanie, zgodnie z którym opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 3 ust. 2 rozporządzenia w istocie oznacza, że podczas obrad R. W. P. U. w B. żaden z jej członków nie może przedstawić sylwetki doktoranta składającego wniosek, która zawierałaby inne wiadomości, niż określone w § 3 ust. 2 rozporządzenia oraz niewłaściwe zastosowanie § 3 ust. 2 rozporządzenia polegające na tym, że Sąd uznał, że wypowiedzi poszczególnych członków R. W. P., poprzedzające podjęcie uchwały i przedstawiające sylwetkę doktorantki, są w istocie opinią R. W. P. U. w B., o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia oraz odstąpił od zasądzenia od E. K. na rzecz W. P. U. w B. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W ocenie NSA zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. był zasadny, albowiem w żadnym wypadku przepis ten nie dawał podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały rady wydziału podjętej w przedmiocie opinii dotyczącej wniosku o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego jako aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Natomiast zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. NSA uznał za chybione. W ocenie sądu, z tego ostatniego przepisu jednoznacznie wynika, że opinia rady wydziału nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2 ww. rozporządzenia.
Zdaniem NSA, WSA w Białymstoku nie wyszedł też również poza granice sprawy, obejmując zaskarżonym wyrokiem uchwałę z dnia [...] kwietnia 2013 r., co znajdowało uzasadnienie prawne w art. 135 p.p.s.a. Zastosowanie przez Sąd I instancji przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do uchwały R. W. P. U. w B. nr [...] było niezbędne dla końcowego załatwienia niniejszej sprawy, gdyż uchwała ta podtrzymywała wadliwe (sprzeczne z prawem) rozstrzygnięcie R. W. P. zawarte w uchwale z [...] października 2012 r., nr [...].
Jednocześnie NSA wskazał, że jeżeli z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca spełnia kryteria pozwalające jej ubiegać się o stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia, to wydanie przez R. W. P. U. w B. uchwały odmawiającej pozytywnego zaopiniowania wniosku E. K. o przyznanie stypendium jest niezgodne z prawem (§ 3 ust. 2 rozporządzenia) niezależnie od tego, jakie motywy legły u podstaw podjęcia tej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zatem, kierując się zaleceniami wyeksponowanymi w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], Sąd zweryfikował ponownie akta sprawy administracyjnej i sądowej, z których jednoznacznie wynika, że skarżąca spełniała kryteria pozwalające jej ubiegać się o stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia.
W § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia wskazano, że stypendium może być przyznane doktorantowi, który spełnił łącznie następujące warunki:
- 1) wykazał się postępami w pracy naukowej;
- 2) uzyskał wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim, klasyfikujące go wśród 5% najlepszych doktorantów w danej dziedzinie;
- 3) uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w okresie od dnia rozpoczęcia studiów doktoranckich do dnia 30 czerwca roku ubiegania się o stypendium.
Z wyciągu protokołu R. W. P. U. w B. z dnia [...] października 2012 r. wynika, że kandydatkę oceniono jako dobrą doktorantkę, która spełnia kryteria formalne do przyznania jej stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia.
Nie ulega zatem wątpliwości, co przyznaje sama Rada, że kandydatka formalnie spełniała kryteria przewidziane w rozporządzeniu Ministra. Także z opinii opiekuna prawnego skarżącej z dnia [...] października 2012 r. wynika jednoznacznie, że opiniuje ona pozytywnie wniosek doktorantki o przyznanie przedmiotowego stypendium. Przyjęcie zatem przez Radę, że kandydatka spełnia kryteria przewidziane przez cyt. rozporządzenie, powodowało, że Rada nie mogła uwzględniać już innych dodatkowych kryteriów.
Zatem wydanie przez R. W. P. U. w B. uchwały odmawiającej pozytywnego zaopiniowania wniosku E. K. o przyznanie stypendium jest niezgodne z prawem, a mianowicie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia.
Przyjęcie bowiem przez R. W. P. U. w B., że kandydatka spełnia kryteria przewidziane cyt. rozporządzeniem powodowało, że nie mogła uwzględnić innych, dodatkowych kryteriów.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, R. W. P. U. w B. weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązana będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.
Skoro inne zarzuty skargi kasacyjnej zostały ocenione przez NSA jako bezzasadne, Sąd stosując się do wytycznych NSA, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.