Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 570/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
W dniu 27 stycznia 2011 r. J. K. S. za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wskazanym wyżej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Autor skargi powołał się na art. 270 oraz art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz wniósł o rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania na rozprawie i dokonanie zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy SKO w B. do ponownego merytorycznego rozpoznania.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że z pisma SKO w B. z dnia [...] października 2010 r. w sprawie [...] skarżący dowiedział się, iż może domagać się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 570/07 z uwagi na fakt, iż skarżącemu nie została doręczona decyzja organu odwoławczego, ani też me uczestniczył on w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r.
Pełnomocnik skarżącego wywiódł, że skoro w sprawie skargi na decyzję SKO z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] skarżący był pozbawiony możności działania i bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to decyzja organu I instancji - Burmistrza Miasta B. P. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i skarżący powinien był uczestniczyć w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych. Przysługuje ona od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach, co ma zapewnić racjonalną stabilność merytorycznego orzeczenia oraz autorytet sądu, który je wydał (zob. szerzej: K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 49-50).
Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wznowienia postępowania można żądać w sprawie, która została zakończona prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach ściśle określonych w dziale VII p.p.s.a.
Zgodnie zaś z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności m.in. jeżeli strona nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, a termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia; gdy podstawą jest pozbawienie możności działania termin liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona (art. 277 p.p.s.a.). Skarga powinna zawierać poza ogólnymi wymogami pisma procesowego także oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.).
Z mocy art. 282 §1 p.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd, stosownie do okoliczności, oddala skargę albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§2).
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest skarga o wznowienie postępowania w sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt
II SA/Bk 570/07. Strona skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. okoliczność, iż wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania w sprawie prowadzonej pod sygn. akt VII SA/Bk 570/07.
W związku z tym należy zauważyć, że podstawa wznowienia związana z pozbawieniem strony możności działania powinna być rozumiana podobnie jak przyczyna nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., z tym jednakże wyjątkiem, że art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wprowadza dodatkowy warunek w postaci związku pomiędzy naruszeniem przepisów prawa a pozbawieniem strony możności działania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 501/10, to strona musi wykazać, że została pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. W judykaturze wielokrotnie podkreślano, że "brak możności działania" jako przesłanka wznowienia postępowania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającego na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03, opubl. ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 69).
W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestie udziału stron i uczestników postępowania na prawach strony zostały uregulowane w art. 32 i 33 p.p.s.a. Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.
Z kolei przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Natomiast w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Z uregulowań zawartych w art. 32 i 33 p.p.s.a. wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym poza skarżącym i organem mogą brać udział także inne podmioty, które ustawa uznaje za uczestników postępowania na prawach strony. Przy czym ustawodawca wyraźnie powiązał przesłanki uzyskania statusu uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa ze statusem jaki konkretny podmiot miał w uprzednio prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Zatem osobom, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania. Ich udział jest obligatoryjny w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników, tj. osób, o których stanowi art. 33 § 2 p.p.s.a. Aby być uczestnikiem postępowania w przypadku uregulowanym w art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy sam fakt, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego, ale konieczne jest zgłoszenie swego udziału do czasu zamknięcia rozprawy.
Tylko w takim wypadku sąd może orzec o dopuszczeniu konkretnego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Gdyby konkretne osoby swego udziału w postępowaniu sądowym nie zgłosiły, to bezzasadny jest zarzut, że Sąd pominął te osoby, nawet jeżeli przysługiwał im status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy w tym postępowaniu nie brały udziału.
W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że z mocy art. 33 § 1 p.p.s.a. uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może być tylko podmiot, który w postępowaniu administracyjnym brał udział. Jeżeli więc skarżący w postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nie brał udziału, to nie miał statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym i Sąd w sprawie ze skargi A. M. na tę decyzję nie był zobowiązany do jej zawiadomienia o toczącym się postępowaniu w oparciu o art. 33 § 1 p.p.s.a. Bezspornym przy tym jest, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia [...] maja 2007 r., dotyczącym odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, strona skarżąca nie brała udziału. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem administracyjnym w nowej sprawie administracyjnej. To, że skarżącej przysługiwał status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do udziału w tym postępowaniu jest kwestią odrębną.
Nie budzi wątpliwości także fakt, że skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 570/07 nie zgłosił swego udziału w trybie przewidzianym w art. 33 § 2 p.p.s.a. Zatem Sąd ten nie był zobowiązany także w oparciu o ten ostatnio wskazany przepis zawiadomić skarżącego o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek Sądu przewidziany w art. 91 § 2 p.p.s.a. dotyczący zawiadomienia stron o terminie posiedzenia jawnego dotyczy wyłącznie stron i uczestników postępowania w rozumieniu art. 32 i art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. Tryb z art. 91 § 2 p.p.s.a. nie odnosi się do osób, które ewentualnie mogłyby zgłosić swój udział w sprawie w oparciu o art. 33 § 2 p.p.s.a. Wynika to z tego, że postępowanie sądowe oparte jest o zasadę, iż stronami tego postępowania są skarżący i organ (art. 32 p.p.s.a.), a także osoba wymieniona w art. 33 § 1 p.p.s.a. Inne osoby mogą brać udział w tym postępowaniu, gdy zgłoszą swój udział w sprawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r., także w przypadkach nieskorzystania przez Sąd z trybu przewidzianego w art. 110 p.p.s.a. w celu zawiadomienia o toczącym się postępowaniu sądowym osobę, która dotychczas udziału w sprawie w charakterze strony nie brała, po to, aby umożliwić jej udział na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., nie można mówić o pozbawieniu tej strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. wyrok o sygn. II OSK 787/05, opubl. ONSAiWSA 2006, z. 3, poz. 86).
Mając na uwadze powyższe Sąd, w oparciu o treść art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę wobec braku usprawiedliwionych podstaw dla wznowienia postępowania sądowego i wydania orzeczenia reformatoryjnego lub kasatoryjnego