Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej powoływany jako DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej powoływany jako Naczelnik PUCS, organ pierwszej instancji) z [...] sierpnia 2021 r. znak [...] o nałożeniu na UAB R. w W. (dalej powoływana także jako skarżąca spółka) kary pieniężnej w łącznej wysokości 30 000 zł.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] marca 2019 r. V. R., będąca pracownikiem skarżącej spółki, przesłała do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny SENT [...]. W zgłoszeniu jako przewoźnika wskazano UAB J.. Po zakończeniu rejestracji zgłoszenia do systemu monitorowania przewozów drogowych, wraz z przekazaniem numeru referencyjnego zgłoszenia SENT [...] system wygenerował wezwanie Naczelnika PUCS, w którym organ ten wezwał przewoźnika UAB J. do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w Oddziale Celnym w S. celem przeprowadzenia kontroli we wskazanym miejscu. Czynność nie została wykonana, w związku z czym stwierdzoną nieprawidłowość opisano w protokole nr [...] z [...] czerwca 2019 r. W wyniku analizy systemu monitorowania przewozu stwierdzono ponadto, że nie były przekazywane dane lokalizacyjne z lokalizatora GPS [...] na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski środka transportu o numerach [...].
Stwierdzono bowiem, że dane geolokalizacyjne były przekazywane jedynie na odcinku od wjazdu na terytorium Polski w miejscowości Ś. do okolic miejscowości N. W tym okresie odnotowano przerwę od godz. 12:11 do 14:04 trwającą 1 godz. 53 min.
W wyjaśnieniach do protokołu złożonych [...] lipca 2019 r. UAB J. wskazała, że zgłoszenie SENT [...] było dokonane przez spedytora i nie pochodziło od spółki UAB J.. Spółka podała, że nie miała wiedzy co do istnienia obowiązku przedstawienia środka transportu z towarem do kontroli, gdyż spedytor UAB R. nie poinformował przewoźnika o istnieniu takiego obowiązku, a w przekazanym przewoźnikowi zgłoszeniu nie było informacji o konieczności dokonania kontroli.
W związku ze stwierdzonymi okolicznościami Naczelnik PUCS wszczął postępowanie administracyjne względem wskazanego w zgłoszeniu SENT [...] przewoźnika, tj. UAB J. Pismem z [...] listopada 2020 r. spółka UAB B., wskazana w zgłoszeniu SENT [...] jako odbiorca towarów stwierdziła, że zleciła transport w celu dostawy produktów wymienionych w tym zgłoszeniu. Podała również, że podmiotem odpowiedzialnym za dostawę ładunku była spółka UAB R. Skarżąca spółka w dniu [...] stycznia 2021 r. wystosowała pismo, w którym potwierdziła, że realizowała fracht według zgłoszenia SENT [...], a V. R. była jej pracownikiem i nie była upoważniona do działania w imieniu UAB J. Skarżąca spółka przyznała, że w na początku 2019 r. jako spedytor nie była świadoma, że obowiązek kontrolny może być nałożony przez ogłoszenie elektroniczne i takich komunikatów nie przekazano kontrahentom.
W piśmie z [...] marca 2021 r. sformułowanym w odpowiedzi na pismo organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2021 r., spółka UAB J. podała ponadto, że:
- - za organizację przewozu jako spedytor odpowiada UAB R., który przekazuje wszystkie informacje związane z warunkami wykonywania przewozu i wydaje instrukcje,
- - UAB J. nie poinformowano o obowiązku stawienia się do kontroli,
- - UAB J. nie jest powiązana kapitałowo ani osobowo z UAB R.,
- - osoba rejestrująca zgłoszenie SENT [...], tj. V. R. nie jest i nie była pracownikiem UAB J.,
- - nie kierowano żadnych zleceń do V. R.,
- - UAB J. jest przewoźnikiem i odpowiada jedynie za przyjęcie przesyłki i bezpieczne dowiezienie jej na miejsce przeznaczenia,
- - nie udzielono żadnych upoważnień innym firmom do działania w jej imieniu, a w sprawach dotyczących UAB J. spółka ta działa samodzielnie.
W dniu [...] marca 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo skarżącej spółki, w którym potwierdziła, że zgłoszenie rejestrowała V. R., która była pracownikiem tej spółki, a ponadto, że z UAB J. mają podpisany długoterminowy kontrakt.
W związku z powyższymi okolicznościami Naczelnik PUCS umorzył postępowanie względem UAB J. jako bezprzedmiotowe. Następnie, postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie względem UAB R. Naczelnik PUCS w tym samym dniu wystosował pismo do skarżącej spółki, wzywając do udzielenia wyjaśnień:
- - co było powodem niedostarczenia środka transportu wraz z towarem do miejsca wskazanego w wezwaniu zamieszczonym w zgłoszeniu SENT [...],
- - co było powodem nieprzesyłania do systemu SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu o nr rejestracyjnych [...] (lokalizator GPS [...]) podczas realizacji ww. przewozu.
W dniu [...] czerwca 2021 r. skarżąca spółka wystosowała pismo, w którym wskazała, że jest firmą spedycyjną i nie ma żadnego transportu. Fracht został wykonany przez podwykonawczą firmę transportową. W piśmie wskazano też, że z tego powodu nie ponosi odpowiedzialności za brak zgody i niekorzystanie z GPS podczas tranzytu.
Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. Naczelnik PUCS zawiesił postępowanie w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie rozpoznanej przez WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 382/21. Jednak postanowieniem z [...] lipca 2021 r. podjął postępowanie w sprawie. Organ pierwszej instancji podał, że w wyroku z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 382/21 WSA w Białymstoku wskazał, że do postępowań dotyczących kar administracyjnych z tytułu naruszeń ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm., dalej: ustawa SENT) należy stosować art. 165b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: o.p.), stanowiący, że wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego niedopuszczalne jest po upływie 6 miesięcy od dnia sporządzenia protokołu z kontroli przewozu towarów.
Naczelnik PUCS uznał jednak, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzono kontroli względem skarżącej spółki, a naruszenia wynikające z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi zostały stwierdzone podczas prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie podczas kontroli.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. Naczelnik PUCS wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów SENT [...]. W tym samym dniu wystosował również wezwanie do wykazania zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary z tytułu niestawienia się do kontroli środka transportu o nr rejestracyjnych [...] objętym zgłoszeniem SENT [...] i nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych z lokalizatora GPS [...].
Postępowanie przed organem pierwszej instancji zakończyło się decyzją Naczelnika PUCS z dnia [...] sierpnia 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej w łącznej wysokości 30 000 zł, na którą składa się kara pieniężna w wysokości 20 000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika PUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT [...] do kontroli w Oddziale Celnym w S. oraz kara pieniężna w wysokości 10 000 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, tj. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu [...] objętego tym zgłoszeniem.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podkreślił, że profesjonalny przewoźnik, zawodowo zajmujący się przewozem drogowym ładunków, których przewóz odbywa się z uwzględnieniem zaostrzonych wymagań związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu rzeczy powinien zapoznać się z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa z tej dziedziny. W ocenie Naczelnika PUCS powinnością przewoźnika jest zapoznanie się z obowiązującymi przepisami, jak również przyjęcie rozwiązań organizacyjnych, aby kierowcom pojazdu były przekazywane informacje niezbędne do prawidłowej realizacji przewozu. Organ pierwszej instancji podkreślił, że za działania podwykonawcy odpowiada bezpośrednio przewoźnik i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności administracyjnej za skutki przewozu.
Organ pierwszej instancji rozważył z urzędu możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Stwierdził, że mimo wezwania spółka nie wskazała zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej instytucji i nie złożyła wniosku o pomoc de minimis. Naczelnik PUCS wskazał, że decyzja o odstąpieniu od kary ma charakter uznaniowy. W ocenie organu pierwszej instancji zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes strony. Naczelnik PUCS stwierdził, że kwota 30 000 zł nie jest obiektywnie kwotą małą, uznał jednak, że obciążenie karą nie spowoduje pogorszenia kondycji finansowej spółki w znaczny sposób.
Natomiast rozważając zasadność odstąpienia ze względu na interes publiczny, organ wskazał, że wziął pod uwagę cel aktu prawnego oraz konstrukcję prawną odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT, a także brak wiarygodnych wyjaśnień strony odnośnie niestawiennictwa do kontroli oraz brak jakichkolwiek wyjaśnień odnośnie braku przekazywania danych geolokalizacyjnych na całej trasie przejazdu. Według organu stwierdzone zachowania naruszają podstawowe cele ustawy SENT w zakresie uszczelnienia systemu podatkowego.
W następstwie odwołania skarżącej spółki od powyższej decyzji organ odwoławczy, decyzją z [...] listopada 2021 r. znak [...] utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. DIAS w całości podzielił ustalenia stanu faktycznego oraz ocenę prawną zaprezentowane w decyzji Naczelnika PUCS. Zarzuty wskazane w odwołaniu zdaniem organu odwoławczego nie zasługiwały na uwzględnienie. W ocenie DIAS nie zostały naruszone przepisy postępowania. Organ odwoławczy uznał również, że Naczelnik PUCS prawidłowo ustalił brak przesłanek do odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.
Zdaniem organu odwoławczego, wbrew zarzutom odwołania, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że przewoźnikiem w świetle przepisów ustawy SENT jest skarżąca spółka. DIAS wskazał, że transport towarów wymienionych w przedmiotowym zgłoszeniu zlecił tej spółce odbiorca towarów, tj. UAB B.. Skarżąca spółka była podmiotem odpowiedzialnym za dostawę ładunku i dokonała podzlecenia usługi przewozu UAB J. DIAS odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 26 ust. 5 ustawy SENT w związku z art. 165b § 1 o.p., wskazując, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzono kontroli względem skarżącej spółki, a tym samym przepis ten nie może być stosowany. Organ odwoławczy wskazał, że protokół z [...] czerwca 2021 r. (właściwie z [...] czerwca 2019 r. – przyp. sądu) został dopuszczony jako jeden z dowodów w postępowaniu względem skarżącej spółki.
Skargę na decyzję DIAS złożyła do sądu administracyjnego skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 8 w zw. z art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 3 ustawy SENT poprzez wadliwe uznanie, iż skarżąca spółka miała w objętym postępowaniem przewozie status przewoźnika w rozumieniu tego przepisu i miała obowiązek stawienia się na kontrolę oraz prowadzenia zapisu przejazdu za pomocą urządzenia GPS mimo, że to nie ona faktycznie wykonywała przewóz drogowy objęty kontrolą i przewoźnikiem faktycznym była spółka UAB J., a w operacji transportowej skarżąca spółka miała status spedytora, względnie przewoźnika umownego i nie ciążyły na niej żadne obowiązki wynikające z ustawy SENT, które to kwestie zostały rozstrzygnięte na korzyść skarżącej spółki w wyroku NSA z 22 października 2020 r., sygn. akt II GSK 499/20;
- 2. wadliwe zastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł oraz art. 22 ust. 2a tej ustawy;
- 3. naruszenie art. 133 § 2 o.p. poprzez wadliwe uznanie przez organy obu instancji, że na skarżącej spółce ciążył obowiązek poddania się kontroli z art. 12a ust. 3 ustawy SENT i przez to miała status strony w prowadzonym postępowaniu, w sytuacji gdy postępowanie nie dotyczyło praw i obowiązków skarżącej spółki, które mogłoby mieć umocowanie w ustawie SENT;
- 4. naruszenie art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zw. z art. 165b § 1 o.p. poprzez pominięcie okoliczności, że wszczęcie postępowania podatkowego (o nałożenie kary) nastąpiło po upływie 6 miesięcy od dnia stwierdzonego naruszenia z dnia [...] marca 2019 r., co do którego sporządzono protokół w dniu [...] czerwca 2019 r. (jak wynika z decyzji wydanej w sprawie z udziałem UAB J. nr [...]) i poprzez doręczenie postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r. skierowanego do skarżącej spółki po okresie przewidzianym w tym przepisie.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że skarżąca spółka nie posiada statusu strony. W ocenie pełnomocnika strony przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT była UAB J., wobec której prawomocnie umorzono postępowanie, a nie organizator operacji transportowej, który jako spedytor nie dokonuje przemieszczenia towaru. Autor skargi wyjaśnił, że w wyroku z 22 października 2020 r., sygn. akt II GSK 499/20, w sprawie zbliżonej do niniejszej sprawy, NSA uznał za wadliwą wykładnię prowadzącą do przypisania odpowiedzialności spedytorowi.
W ocenie skarżącej spółki doszło także do przedawnienia karania na podstawie art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zw. z art. 165b § 1 o.p. ze względu na fakt, że protokół kontroli sporządzono w dniu [...] czerwca 2019 r., a postępowanie wobec skarżącej wszczęto [...] czerwca 2021 r. Na poparcie swojego stanowiska autor skargi przywołał wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 380/21. Zaznaczył przy tym, że protokół z dnia [...] czerwca 2019 r. został sporządzony w fazie postępowania in rem, a nie wobec podmiotów, wobec których prowadzono potem postępowania. Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki data sporządzenia protokołu jest miarodajna dla oceny przedawnienia ścigania wszystkich uczestników operacji transportowej.
Ponadto autor skargi stwierdził, że nałożenia prawnego obowiązku poddania się kontroli poprzez wystosowanie do niej wezwania, o którym mowa w art. 12a ust. 1 ustawy SENT wpływa na sytuację prawną strony i należy przez to do sfery decyzyjnej, nie jest natomiast czynnością materialno-techniczną.
W związku z powyższym autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania w sprawie, względnie przekazanie sprawy do organu pierwszej lub drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, ze względu na wagę sprawy dla skarżącej spółki.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja DIAS z [...] listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. z [...] sierpnia 2021 r. o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej w łącznej wysokości 30.000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem w Oddziale Celnym w S. oraz niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Istota sporu w sprawie sprowadzała się do ustalenia, kto jest faktycznym przewoźnikiem towaru. Zdaniem strony skarżącej przewoźnikiem faktycznym była spółka UAB J. z siedzibą na Litwie, a w operacji transportowej skarżąca miała status spedytora, względnie przewoźnika umownego i nie ciążyły na niej żadne obowiązki wynikające z ustawy SENT. Z kolei organy uznały, że skarżąca spółka była rzeczywistym przewoźnikiem transportu i dlatego były podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 3 oraz art. 22 ust. 2a ustawy SENT za nieprzedstawienie na wezwanie organu środka transportu z towarem objętym stosownym zgłoszeniem SENT w Oddziale Celnym w S. oraz niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych.
Rozstrzygając powyższy spór należy sięgnąć do definicji zawartych w ustawie SENT. W myśl art. 2 pkt 8 tej ustawy, przewoźnik to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów. Z kolei przewóz towarów to przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. (pkt 9 art. 2 ustawy SENT).
Skoro pojęcie "przewoźnika" obejmuje osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów to prawidłowa wykładnia pojęcia "przewoźnika " musi być dokonana z uwzględnieniem definicji "przewozu towarów", o której mowa w art. 2 ust. 9 ustawy SENT rozumianej jako "przemieszczenie towaru", a więc czynności faktycznej, a nie wyłącznie wykonywanie przewozu w wyniku umowy cywilnoprawnej. W konsekwencji z zestawienia treści przytoczonych definicji ustawowych wywieść należy, że "przewoźnikiem" jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej - faktycznie wykonująca przewóz nie zaś tylko będąca stroną umowy przewozu.
Wobec tego dokonując wykładni pojęcia przewoźnika na gruncie art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT należy odwołać się do celu ustawy o SENT i funkcji kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy. Z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Projektodawca wskazał, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury).
Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzony projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1893/21, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 1086/21).
Ponadto NSA w wyroku z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt II GSK 499/20 stwierdził, że z prawidłowej wykładni art. 8 ust. 1 ustawy o SENT w zw. z art. 2 pkt 8 tej ustawy wynika, że ustawowy zwrot "aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia", należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o zakres zgłoszenia, tj. że dane w momencie rozpoczęcia przewozu będą zgodne ze stanem faktycznym, a zatem uwzględniać będą przewoźnika faktycznie wykonującego przewóz towarów, bo to na nim ciąży obowiązek administracyjny i to ten podmiot poddawany jest kontroli, a nie wyłącznie podmiot któremu powierzono przewóz towaru i który wprowadził dane do zgłoszenia.
Z powyższych rozważań wynika zatem, że przewoźnikiem towaru jest ten, kto faktycznie wykonuje przewóz.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy sąd stwierdził, że słuszne jest stanowisko strony skarżącej, że w operacji transportowej miała ona jedynie status spedytora, zaś przewoźnikiem faktycznym była spółka UAB J. z siedzibą na Litwie i to ona faktycznie wykonywała przewóz drogowy objęty kontrolą. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w zgłoszeniu z [...] marca 2019 r. zawarto wskazanie podmiotu, który faktycznie dokonywał przewóz i nie była to skarżąca spółka lecz firma UAB J.. Również ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów przewozowych (CMR) bezspornie wynika, że przewoźnikiem towaru była firma UAB J..
Należy też podkreślić, że w protokole kontroli przewozu towarów środkiem transportu określonym w art. 2 pkt 11 lit.a ustawy SENT z [...] czerwca 2019 r., jako przewoźnika wskazano spółkę J. Powyższy protokół został wysłany i odebrany przez spółkę UAB J. To względem tejże firmy organ pierwszej instancji początkowo wszczął i prowadził postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Na podstawie złożonych przez spółkę UAB J. wyjaśnień i przesłanych dokumentów, w tym pisma ze skarżącej spółki, organ pierwszej instancji uznał, że postępowanie względem spółki UAB J. jest bezprzedmiotowe i je umorzył. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów wobec UAB R. Dopiero przy piśmie z [...] czerwca 2021 r. przesłano do skarżącej spółki protokół kontroli z [...] czerwca 2019 r., w którym jako przewoźnika towaru wskazano spółkę UAB J. Analizując powyższe czynności organu pierwszej instancji wskazać należy na niekonsekwencje, bowiem wobec innego podmiotu organ prowadził kontrolę przewozu towaru (UAB J.), a wobec innego wszczął i prowadził postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej (UAB R.).
Powyższe wskazuje również, że początkowo sam organ uznał, że przewoźnikiem w rozumieniu ustawy SENT była spółka UAB J., bowiem wobec niej prowadzone było postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Dopiero na podstawie pism i wyjaśnień UAB J. organ, w ocenie sądu w sposób nieuprawniony, przyjął, że przewoźnikiem towarów jest jednak spółka UAB R. W świetle powyższego bezzasadne jest twierdzenie organu, że co prawda w zgłoszeniu, jako przewoźnika wykonującego przewóz wskazano firmę UAB J. z Litwy, która zespołem pojazdów o nr rej. [...] dokonywała przewozu towaru z Niemiec na Litwę, ale rzeczywistym przewoźnikiem w niniejszej sprawie, zgodnie z definicją z art. 2 ust. 8 ustawy SENT była firma UAB R., co potwierdza pismo z firmy UAB B. będącego odbiorcą towaru na Litwie (k. 27 akt). Z powyższego pisma wynika jedynie, że UAB B. zleciła skarżącej spółce transport określonych produktów, ale jego treść w żadnym zakresie nie przesądza, kto dokonał przemieszczenia towaru. Wskazać wręcz należy, że z przesłanych przez tę firmę dokumentów przewozowych wynika, że przewozu towarów dokonała spółka UAB J. (k. 29).
W ocenie sądu, w przedmiotowej sprawie, przewoźnikiem towaru w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT, jako podmiot dokonujący takiego przemieszczenia była spółka UAB J., a nie organizator operacji transportowej (skarżąca spółka), który jako spedytor (przewoźnik umowny), przemieszczenia takiego w ogóle nie wykonywał. To na faktycznym przewoźniku towaru ciążył obowiązek administracyjny i to on poddawany był kontroli. Skarżącej spółce zlecono jedynie przewóz towaru oraz wprowadzenie danych do zgłoszenia. W konsekwencji, jak słusznie twierdzi strona skarżąca, wadliwie przypisano jej odpowiedzialność za naruszenia dokonane przez faktycznego przewoźnika UAB J. dokonującego przemieszczenia towaru i posiadającemu status przewoźnika, w rozumieniu ww. przepisów.
Powyższej oceny nie mogły zmienić wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) oraz art. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe wskazujące na zasady odpowiedzialności określonych podmiotów za przewóz. Abstrahując od tego, jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącej spółki w uzasadnieniu skargi, że ustawa Prawo przewozowe nie ma zastosowania do umów zawieranych pomiędzy podmiotami litewskimi, podkreślić należy, że ustawa SENT zawiera własne definicje przewoźnika i przewozu towarów, a zatem nieuprawnionym jest sięganie do innych aktów prawnych, celem zdefiniowania czy też wyjaśnienia tych pojęć. Zasady odpowiedzialności za przewóz czy też powierzony towar, nie wpływają na zdefiniowanie podmiotu będącego "przewoźnikiem" na gruncie ustawy SENT.
Konsekwencją ww. błędu wykładni prawa, było niewłaściwe zastosowanie przez organy art. 12a ust. 3 ustawy SENT, zgodnie z którym przewoźnik po otrzymaniu dyrektywy kontrolnej ma obowiązek stawienia się do kontroli oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł, Z tej samej przyczyny organy błędnie zastosowały względem skarżącej spółki art. 10a ust. 1 ustawy SENT, który nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem jak również art. 22 ust. 2a ww. ustawy poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.
Nieprawidłowa, wykładnia art. 2 pkt 8 ustawy SENT miała też istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prowadzone postępowanie, w którym dopuszczono się naruszenia art. 122, art. 124, art. 187 § 1 o.p. Błędne zdefiniowanie osoby "przewoźnika" w rozumieniu ustawy SENT spowodowało nieprawidłowym przypisaniem skarżącej spółce określonych obowiązków wynikających z tej ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania jej za stronę prowadzonego postępowania. Tym samym zasadne okazały się zarzuty skargi naruszenia art. 133 § 2 o.p.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zw. z art. 165 b § 1 o.p., należy wskazać, że pełnomocnik podczas rozprawy w dniu 15 marca 2022 r. oświadczył, że tenże zarzut jest jedynie pomocniczy. W ocenie sądu, z uwagi na błędne określenie strony prowadzonego postępowania, powyższa kwestia nie ma istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, szczególnie że w protokole z [...] czerwca 2019 r. jako przewoźnika wskazano spółkę UAB J. a nie skarżącą spółkę. W tym miejscu należy podnieść, że sąd dostrzega rozbieżne linie orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych odnośnie kwestii odpowiedniego stosowania w postępowaniu prowadzonym w oparciu przepisy ustawy SENT, dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za naruszenia opisane ustawą, przepisu art. 165b § 1 o.p. Jednocześnie składowi orzekającemu znany jest pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 18 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1265/21, że art. 165b § 1 o.p. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania, bowiem przepis ten stosuje się wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości.
Sąd, wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w związku z naruszeniem art. 247 § 1 pkt 5 o.p.
W przedmiotowej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której organ w treści decyzji ewidentnie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną toczącego się postępowania. Błędna interpretacja przez organ przepisów prawa materialnego spowodowała niewłaściwe ustalenie faktycznego przewoźnika towaru i skierowanie do niego decyzji, co uzasadniało uchyleniem wydanych w sprawie decyzji a nie stwierdzeniem ich nieważności. Wada z art. 247 § 1 pkt 5 o.p. musi tkwić w samej decyzji a nie w przeprowadzonym postępowaniu.
Mając powyższe na względzie po dostrzeżeniu, że organ dokonał błędnej interpretacji przepisów ustawy SENT, tj. art. 2 pkt 8, co doprowadziło do błędnego ustalenia podmiotu podlegającego karze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).
Jednocześnie sąd stwierdził, że brak jest podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, co oznacza, iż wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 145 § 3 p.p.s.a. uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 208 o.p. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co występuje w rozpatrywanej sprawie.
Jeżeli postępowanie toczyło się wobec niewłaściwego podmiotu, tj. wobec UAB R., to nie jest możliwe dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej i dlatego postępowanie administracyjne należało umorzyć w całości, o czym sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.
Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.). Na ich wysokość składa się wpis od skargi w kwocie 900 zł oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) w kwocie 3.600 zł, o czym sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku.