Uzasadnienie
W dniu 4 lipca 2023 r. L. R. reprezentowana przez syna M. R. wniosła skargę na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr GK-II.7221.14.2023.KT w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania M. R. od decyzji Starosty Bielskiego z dnia 11 stycznia 2023 r. nr GK.6620.2.1.2022 odmawiającej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie [...] w gminie Bielsk Podlaski.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca L. R. zmarła dnia 3 listopada 2022 r. W imieniu skarżącej skargę wniósł jej syn M. R. powołujący się na pełnomocnictwo z dnia 4 lipca 2020 r. niewygasające (w jego ocenie) na wypadek śmierci. Pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych organu I instancji (k. 58 akt adm. organu I instancji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 1634.; dalej: p.p.s.a.), wedle którego sąd odrzuca skargę jeżeli m.in. jedna ze stron nie ma zdolności sądowej.
Zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. osoby fizyczne mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona. Owa zdolność sądowa pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem określonego podmiotu w charakterze strony (czyli skarżącego albo organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi - art. 32 p.p.s.a.). Zdolność sądowa, podobnie jak zdolność procesowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego, stanowi bezwzględną przesłankę procesową. Brak zdolności sądowej danego podmiotu, w zależności od momentu jego ujawnienia, powoduje odrzucenie skargi lub wniosku (art. 58 § 1 pkt 5, także w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.), zawieszenie postępowania (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) lub też stanowi przesłankę jego wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).
W odniesieniu do podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a. co do zasady mają zastosowanie kryteria cywilistyczne (B. Dauter, [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018), a zatem zasadne jest odwołanie się do art. 8 § 1 kodeksu cywilnego, wedle którego osobie fizycznej przysługuje zdolność prawna od chwili urodzenia aż do śmierci (bez względu na możliwość osobistego podejmowania czynności procesowych, co wiąże się ze zdolnością procesową). Konsekwencją zaś utraty zdolności prawnej z chwilą śmierci osoby fizycznej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego.
W konsekwencji, skoro skarżąca nie żyła już w chwili zainicjowania postępowania administracyjnego (tj. dnia 14 listopada 2022 r. – k. 1 akt adm. organu I instancji), w sprawie zaistniał nieusuwalny brak zdolności sądowej strony skarżącej, będącej osobą fizyczną.
Dodać w tym miejscu należy, że L. R. nie może być uznana za stronę niniejszego postępowania działającą przez pełnomocnika (tj. syna – M. R.), na podstawie pełnomocnictwa z dnia 4 lipca 2020 r. – jak twierdzi ów pełnomocnik – niewygasającego z chwilą jej śmierci. Abstrahując od faktu, że pełnomocnictwo to nie zawiera umocowania do działania w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, nie można przyjmować, że art. 101 § 2 k.c. przedłuża zdolność prawną mocodawcy i przyznaje mu ją także po śmierci, pozwalając pełnomocnikowi działać w sytuacjach określonych w tym przepisie w jego imieniu i za skutkiem dla niego. Znaczenie tego przepisu wyraża się jedynie w tym, że w określonych w nim sytuacjach pełnomocnik może działać w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy (por. postanowienie SN z dnia 21 stycznia 2015 r., IV CSK 252/14, OSNC-ZD 2016/2/22), którzy wykazali swoje następstwo prawne. W aktach niniejszej sprawy brak jest natomiast dokumentu poświadczającego krąg spadkobierców L. R. Skoro do wszczęcia postępowania administracyjnego, w ramach którego wydano zaskarżone postanowienie, doszło po śmierci L. R., która była jedynym jego wnioskodawcą, w sprawie nie miał zastosowania art. 30 § 4 k.p.a., który umożliwia następcom prawnym strony zmarłej w toku postępowania, wstąpienie na jej miejsce w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych.
Z przepisu powyższego wynika, że jeżeli śmierć osoby, której przysługiwałby status strony postępowania, nastąpiła przed wszczęciem tego postępowania, organ nie ma obowiązku ustalenia jej następców prawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2018 r., VII SA/Wa 1878/17, CBOSA). W konsekwencji ustalenie, czy M. R. jest następcą prawnym skarżącej, jest zbędne w kontekście ww. regulacji procesowej, która nie ma zastosowania w sprawie. Śmierć L. R. nastąpiła bowiem przed wszczęciem postępowania administracyjnego, a nie w jego toku.
Ze względu na śmierć skarżącej przed datą wszczęcia postępowania administracyjnego, w ramach którego wydano zaskarżone postanowienie, brak zdolności sądowej skarżącej nie mógł zostać uzupełniony, stosownie do art. 58 § 2 p.p.s.a., a zatem sąd nie wzywał strony do jego uzupełnienia w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że sąd jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w postaci zdolności sądowej tylko wówczas, gdy daje się on uzupełnić (por. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2007 r., II FSK 261/07, CBOSA).
Wobec powyższego sąd odrzucił skargę L. R. na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 3 p.p.s.a.