Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, uchylił postanowienie Starosty M. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania z ewidencji gruntów i budynków obrębu J. wypisu działki nr [...] i odmówił wydania wnioskowanego dokumentu.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Postępowanie w sprawie został wszczęte na wniosek A. K. Zwrócił się on do Starosty M. o wydanie z ewidencji gruntów wypisu działki nr [...] położonej w obrębie J., na której znajduje się jego dom mieszkalny. Wydanie wypisu uzasadnił koniecznością złożenia go w sądzie cywilnym wraz z wnioskiem o zasiedzenie tej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. organ I instancji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że w aktualnej ewidencji gruntów i budynków wsi J. nie jest wyodrębniony grunt pod domem mieszkalnym wnioskodawcy jak i w jego otoczeniu. Wprowadzenie zmian w ewidencji polegających na wyodrębnieniu tej działki jest możliwe na podstawie dokumentów potwierdzających prawo własności wnioskodawcy do działki. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na okres posiadania nieruchomości, dokumentem takim może być orzeczenie sądu powszechnego wydane w przedmiocie zasiedzenia. Organ uznał, że do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny tego zagadnienia wstępnego postępowanie należy zawiesić.
Z postanowieniem tym nie zgodził się A. K. i wniósł zażalenie. W uzasadnieniu podniósł, że istotnie zamierza wystąpić do sądu o potwierdzenie nabycia własności przedmiotowej nieruchomości, lecz we wniosku o zasiedzenie musi wskazać jaką nieruchomość chce zasiedzieć i czyją ona była poprzednio własnością. Zawieszenie postępowania o wydanie wypisu z ewidencji gruntów i budynków nieruchomości zabudowanej jego domem mieszkalnym do czasu wydania przez sąd postanowienia o zasiedzenie nieruchomości faktycznie uniemożliwia mu wystąpienie do sądu z takim wnioskiem.
Organ II instancji postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. uchylił kwestionowane postanowienie i jednocześnie orzekł o odmowie wydania wnioskowanego wypisu. Organ podał, że wniosek A. K. dotyczył wydania wypisu z rejestru gruntów obrębu J. na działkę na której posadowiony jest jego dom mieszkalny. Zgodnie z art. 217 i 218 kpa oraz art. 24 § 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego osoba fizyczna nie będąca właścicielem nieruchomości wpisanej do ewidencji gruntów może uzyskać wypis z tej ewidencji wówczas, gdy wykaże istnienie interesu prawnego w uzyskaniu takiego dokumentu. Okoliczności faktyczne sprawy bezspornie potwierdzają, że A. K. posiada interes prawny w tym aby uregulować sprawy dotyczące prawa własności gruntu na którym znajduje się jego dom. Sprawa ta jednak może być załatwiona w postępowaniu sądowym a nie w trybie postępowania administracyjnego. Skoro sprawa nie może być załatwiona w postępowaniu administracyjnym i w ogóle nie toczy się postępowanie w sądzie powszechnym brak było przesłanki do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Postanowienie to w części dotyczącej odmowy wydania wnioskowanego wypisu zaskarżył do sądu administracyjnego A. K. i wniósł o uchylenie postanowienia w tej części. Skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo podniósł, że działka zabudowana jego domem nr [...] jest wyodrębniona. Wynika to z mapy poinwentaryzacyjnej wsi J. z 1998 r. oraz z kopii mapy zasadniczej tej wsi z 2007 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że zarówno z treści mapy ewidencyjnej jak i zasadniczej wynika, że dom A. K. posadowiony jest na dwóch działkach nie będących jego własnością.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie niniejszej Sąd stwierdził, że organ odwoławczy orzekał z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem że wypełniona została przesłanka uchylenia postanowienia, określona w art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie to odnosi się do art. 15 i 138 § 1 kpa.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. rozpatrywał jako organ II instancji zażalenie na postanowienie Starosty M. dotyczące zawieszenia postępowania w sprawie wydania z ewidencji gruntów wypisu działki nr [...] położonej w obrębie J. na której znajduje się dom A. K. Zgodnie z treścią art. 144 kpa do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, że organ rozpatrujący zażalenie może wydać swoje orzeczenie stosując odpowiednio art. 138 § 1 kpa. Należy jednak mieć na względzie, że przy rozpatrywaniu zażalenia organ jest ograniczony zakresem przedmiotowym postanowienia organu I instancji, na które zostało wniesione zażalenie. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie Starosty M. dotyczyło kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego. Organ II instancji stosując odpowiednio art. 138 § 1 kpa mógł utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji lub uchylić je albo umorzyć postępowanie zażaleniowe w razie wycofania zażalenia.
Uchylając zaskarżone postanowienie i jednocześnie odmawiając wydania wnioskowanego wypisu organ odwoławczy wykroczył poza zakres przedmiotowy postanowienia organu I instancji. Orzekł bowiem o kwestii która nie była przedmiotem rozpoznania Starosty M. Tym samym naruszył zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa. Zgodnie z tą zasadą strona ma prawo do dwukrotnego rozpatrzenia jej sprawy w pełnym zakresie przez organ I instancji a następnie przez organ stopnia wyższego.
Organ administracyjny rozpatrując zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowaniu kontroluje tylko pewien fragment postępowania administracyjnego rozstrzygnięty tym incydentalnym postanowieniem i nie może wyjść poza przedmiot zaskarżenia i orzec w kwestii wniosku dotyczącego meritum sprawy (vide: wyrok NSA z 3 listopada 1998 r., II SA 1130/98, LEX nr 41401).
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy ograniczy się tylko i wyłącznie do rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania, powstrzyma się natomiast od orzekania co do istoty sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 200 w zw. z art. 210 § 1 w/w ustawy.