Uzasadnienie
Skarżąca J. K. w dniu 15 lutego 2005 r. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem. Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był fakt przebywania dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca i 11 marca 2005r. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odwołaniu wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem niepełnosprawnym dodatkowo wyjaśniając, że dowozi dziecko do Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Głuchych w O., w każdy poniedziałek i odbiera w piątek.
Z załączonych do akt sprawy zaświadczeń Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Głuchych w O., nie wynikało: czy Ośrodek ten jest czynny przez wszystkie dni tygodnia oraz czy istnieje możliwość przywożenia dzieci przez rodziców w niedzielę i odbierania ich w sobotę, a także, do której godziny w piątek rodzice powinni odebrać dziecko z Ośrodka. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zwróciło się do Dyrektora Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Głuchych w O. o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania. Pismem z dnia 23 marca 2005 r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka, poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., że zgodnie ze statutem Ośrodek czynny jest całą dobę we wszystkie dni tygodnia i w zależności od potrzeby przez cały rok. W placówce obowiązuje grafik obowiązkowych wyjazdów (co dwa tygodnie) dzieci z internatu placówki, który ustalany jest rokrocznie w zależności od potrzeb. Wyjazd dziecka w piątek przed sobotą wyjazdową powinien nastąpić do godz. 15°°.
W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uznając, że jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ drugiej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.), gdyż Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych w O. jest placówką, która zapewnia dzieciom opiekę przez cały tydzień. Kolegium uznało, że fakt, że skarżąca odwozi syna do Ośrodka w poniedziałek i odbiera w każdy piątek nie może stanowić podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym.
Na decyzję Kolegium została złożona skarga do WSA w Białymstoku z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uwzględnienie nowych dowodów z dokumentów w sprawie na okoliczność pobytu syna skarżącej w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla dzieci Głuchych w O. tylko przez cztery doby w tygodniu. Podniesiono, że decyzja Kolegium została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także z naruszeniem podstawowych zasad KPA dotyczących zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, gdyż uniemożliwiono skarżącej udział i złożenie dowodów przed Kolegium. W skardze podniesiono, że Kolegium nie uznało argumentów zawartych w odwołaniu dotyczących faktycznego pobytu dziecka w Ośrodku zaledwie przez 4 doby w tygodniu Podniesiono również, że Kolegium zasięgnęło informacji w Ośrodku dotyczące pobytu w nim syna skarżącej, jednak wyciągnęło z niej niewłaściwe wnioski, a skarżąca w związku z tym, że nie zapewniono jej czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego nie mogła złożyć swoich dowodów.
Skarżąca podniosła, że spełnia wszelkie kryteria prawne z art. 17 ust. l i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia rodzinnego i że nie zachodzi warunek wyłączający z art. 17 ust.5 pkt 3 tej ustawy mówiący o tym, iż świadczenie nie przysługuje, gdy dziecko wymagające opieki przebywa przez, co najmniej 5 dni w tygodniu, w placówce zapewniającej mu całodobową opiekę.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie dodatkowo wyjaśniając, że odnośnie zarzutu skarżącej, nie zapewniono jej czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie wzięcia przez nią udziału w rozprawie przed Kolegium, o co wnosiła w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało ten zarzut za nietrafny, ponieważ odwołanie skarżącej od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Nr [...] z dnia l marca 2005 r. było rozpatrywane na posiedzeniu a nie na rozprawie. Wniosek strony o zapewnienie jej osobistego udziału w rozprawie administracyjnej nie rodzi po stronie organu obowiązku przeprowadzenia takiej rozprawy. Stosownie, bowiem do art. 89 § l KPA organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo, gdy wymaga tego przepis prawa.
Podniesiono, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) nie nakłada na organ obowiązku przeprowadzania przy rozpatrywaniu spraw rozpraw administracyjnych. Podkreślono, że nie zostały również spełnione pozostałe przesłanki do przeprowadzenia rozprawy tj. przyśpieszenie lub uproszczenie postępowania, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na zajęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ostatecznego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki:
- 1. jest zgodna z normami materialnego prawa,
- 2. została wydana zgodnie z normami prawa procesowego.
Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa). W omawianej sprawie naruszono zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania wyrażoną w art. 10 kpa. Organ może odstąpić od tej zasady (na zasadzie wyjątku) w ściśle określonych przypadkach tj., gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§2). Dopuszczalność prowadzenia postępowania bez czynnego udziału w postępowaniu jest wyjątkiem od zasady ogólnej i jako wyjątek podlega ścisłej wykładni.
Wspomniana zasada ma zapewniać stronie wpływ na ustalanie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Prawo do czynnego udziału w postępowaniu nie sprowadza się jedynie do jej udziału w rozprawie, ale realizowane jest również przez prawo wypowiadania się strony, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pamiętać należy, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, niezależnie od wagi przeprowadzonego dowodu. Zatem zapewnienie stronie czynnego udziału nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek.
W omawianej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy pismem z dnia 18 marca 2005 r. wystąpiło do Dyrektora Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Głuchych w O. o udzielenie informacji niezbędnych do rozpatrzenia sprawy. Pismem z dnia 23 marca 2005 r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka, poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., że zgodnie ze statutem Ośrodek czynny jest całą dobę we wszystkie dni tygodnia i w zależności od potrzeby przez cały rok. W placówce obowiązuje grafik obowiązkowych wyjazdów (co dwa tygodnie) dzieci z internatu placówki, który ustalany jest rokrocznie w zależności od potrzeb. Powyższe spowodowało, po stronie organu odwoławczego, obowiązek umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Organ odwoławczy nie wywiązał się z wynikających z art. 10 Kpa obowiązków tj. nie zapewnił skarżącej prawa do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych w odwołaniu żądań co spowodowało wadliwość procesową decyzji. Naruszenie wspomnianych obowiązków (podnoszone również w skardze) należy uznać za uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik spraw.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przed wydaniem decyzji powinno zapewnić skarżącej prawo wypowiedzenia się w sprawie, co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych zarzutów.
Ponadto w związku z tym, że godnie z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu należy ustalić, czy Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych w O., jest placówką zapewniającą całodobową opiekę w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w tym m.in., czy jest placówką opiekuńczo-wychowawczą czy też np. inną szkołą zapewniająca nieodpłatnie pełne utrzymanie. W tym celu Kolegium powinno wystąpić, co najmniej o przesłanie mu odpisu statutu Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Głuchych w O. i na jego podstawie (bezpośrednio) dokonać oceny charakteru placówki.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję.
W oparciu o przepisy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu.