Uzasadnienie
W dniu [...] września 2012 r. lekarz specjalista wystawił B. J. (powoływanej dalej jako Skarżąca) skierowanie na leczenie uzdrowiskowe, które zostało złożone w P. Oddziale Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej w skrócie: POW NFZ) z początkiem października 2012 r.
Pismem z dnia [...] marca 2014 r. POW NFZ poinformował skarżącą o potwierdzeniu jej skierowania na leczenie uzdrowiskowe z wyznaczeniem jego terminu od 22 kwietnia 2014 r. do 13 maja 2014 r. i Zakładu Leczenia Uzdrowiskowego w P. Poinformowano skarżącą również o zasadach rezygnacji z przyznanego leczenia.
Skarżąca, pismem z dnia [...] marca 2014 r. dokonała zwrotu skierowania oraz wystąpiła do organu o zmianę terminu argumentując, że pracuje jako nauczyciel języka angielskiego i w zaproponowanym terminie nie mogła wziąć urlopu z uwagi na przygotowywanie uczniów do egzaminu maturalnego. Wskazała również, że wyznaczone miejsce leczenia nie było zgodne zaleceniami lekarza specjalisty.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. POW NFZ poinformował Skarżąca o uznaniu zwrotu skierowania za merytorycznie nieuzasadnione. Organ powołując się na przepisy prawa wyjaśnił, że brak było podstaw do uznania za zasadną rezygnację z przyznanego miejsca oraz terminu leczenia. Wskazał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową (Dz. U. z 2011 r., Nr 142, poz. 835) oddział wojewódzki NFZ potwierdza skierowania na leczenie uzdrowiskowe według kolejności oczekujących świadczeniobiorców z uwzględnieniem zakresu świadczeń oraz kierunku leczniczego. Każde skierowanie wpisywane jest na listę oczekujących zgodnie z datą jego wpływu, a czas oczekiwania na jego realizację zależy od liczby pacjentów znajdujących się w kolejce. Wskazanie zaś odpowiedniego dla ubezpieczonego zakładu lecznictwa uzdrowiskowego należy do kompetencji lekarza specjalisty zatrudnionego w oddziale wojewódzkim NFZ.
Organ podkreślił, że żadne z przepisów nie wskazują na obowiązek szczególnego traktowania nauczycieli, wobec czego NFZ nie ma możliwości dostosowywania terminu leczenia uzdrowiskowego do możliwości urlopowych ubezpieczonego. Organ podkreślił, że skarżąca poinformowana została o zasadach rezygnacji z przyznanego leczenia uzdrowiskowego i zgodnie z § 5 załącznika do zarządzenia Nr 4/2010/DSM Prezesa NFZ z dnia 15.01.2010 r. w sprawie "Zasad potwierdzania skierowań na leczenie uzdrowiskowe w oddziałach wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia" każda rezygnacja powinna być pisemnie uzasadniona oraz udokumentowana. Do okoliczności uzasadniających rezygnację należą w szczególności: choroba świadczeniobiorcy oraz wypadek losowy, potwierdzone odpowiednim dokumentem. Tylko bowiem w przypadku uznania rezygnacji za zasadną Oddział Wojewódzki NFZ może wyznaczyć nowy termin realizacji skierowania w ramach możliwości oddziału oraz zgodnie z pierwotną datą wpływu skierowania.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca wezwała Dyrektora POW NFZ do usunięcia naruszenia prawa i wyznaczenie innego terminu rozpoczęcia i zakończenia leczenia zgodnego z jej wnioskiem oraz wyznaczenie innego zakładu leczenia uzdrowiskowego zgodnego z zaleceniami lekarza kierującego na leczenie.
Pismem z dnia [...] maja 2014 r. poinformowano Skarżącą, że POW NFZ nie miał podstaw do pozytywnego rozpatrzenia jej prośby i wyznaczenia kolejnego terminu leczenia uzdrowiskowego we wnioskowanym okresie wakacyjnym, gdyż pracy zawodowej nie można uznać za wydarzenie losowe.
Skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego skargi na dwie czynności Dyrektora P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B.: 1) na czynność potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe do sanatorium (z dnia [...] marca 2014r.); oraz na 2) czynność uznania przez organ zwrotu skierowania za merytorycznie nieuzasadnione (z dnia [...] kwietnia 2014r.).
Postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargi ona dwie ww. czynność Dyrektora P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie skierowania do sanatorium oraz z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie uznania zwrotu skierowania za merytorycznie nieuzasadnione. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzono, iż skierowania na leczenie uzdrowiskowe wydane w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
Wobec tego skarga na czynność z zakresu administracji publicznej powinna zostać poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z treścią art. 52 § 3 p.p.s.a. WSA stwierdził, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z powołanego art. 52 § 3 p.p.s.a. i nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa w zakreślonym czternastodniowym terminie.
Sąd I instancji uznał, że odrzuceniu podlegała również skarga na pismo organu z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie uznania zwrotu skierowania za merytorycznie nieuzasadnione. Stwierdził, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz rozporządzenie w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe nie normują kwestii "uznania zwrotu skierowania za nieuzasadnione", zatem wobec braku regulacji prawnej w tym zakresie pismo o uznaniu zwrotu skierowania za nieuzasadnione nie mogło być uznane za informację o czynności podjętej przez organ w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Na skutek skargi kasacyjnej B. J.od powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. II GSK 236/15 uchylił zaskarżone postanowienie. W pierwszej kolejności NSA zgodził się z Sądem
I instancji, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone zostało, że czynność organu polegająca na potwierdzeniu skierowania na leczenie uzdrowiskowe, wydane na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest czynnością, o której mowa w treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Według NSA zasadnie też Sąd I instancji przyjął, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego na czynności z zakresu administracji publicznej (w tym przypadku na czynność potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe do sanatorium), powinno zostać poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. NSA nie zgodził się jednak, iż Skarżącą nie dopełniła obowiązku polegającego na wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni od dnia dowiedzenia się o potwierdzeniu skierowania na leczenie uzdrowiskowe.
W ocenie NSA Sąd I instancji pominął w sprawie, że wniesienie skargi na tę czynność organu poprzedzone zostało pismem skarżącej z dnia [...] kwietnia 2014 r. (wpływ do organu [...] kwietnia 2014 r.), które zostało wniesione do organu przed upływem 14-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia skarżącej pisma NFZ Oddział w B. z dnia [...] marca 2014 r., a więc w terminie przewidzianym w art. 52 § 3 p.p.s.a. dla dokonania czynności wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
Na rozprawie przed WSA w Białymstoku w dniu 20 października 2015 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła o zawieszenie postępowania w zakresie czynności organu z dnia [...] marca 2014r. w przedmiocie skierowania do sanatorium z uwagi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z marca 2015 r. (zarejestrowany pod sygn. akt U 1/15) o zbadanie zgodności § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową z art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 68 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP. Według pełnomocnika Skarżącej zakwestionowanie przez Trybunał ww. przepisu da organowi możliwość orzekania na podstawie § 4 ust. 7 przedmiotowego rozporządzenia, a więc nie tylko w zakresie terminu odnoszącego się do ust. 3 tego rozporządzenia.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje
Postępowanie sądowe w przedmiocie czynności skierowania do sanatorium podlega zawieszeniu.
Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Z informacji wskazanych przez pełnomocnika Skarżącej oraz ustalonych przez Sąd z urzędu wynika, że Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności:
- 1) § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową (Dz.U. Nr 42, poz. 835) z art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 68 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP;
- 2) § 5 ust. 3 powołanego w punkcie 1 rozporządzenia z art. 78 zdanie drugie Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Rzecznik Praw Obywatelskich, kwestionując § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe, zarzucił, że przepis ten został wydany z przekroczeniem granic upoważnienia zawartego w art. 33 ust. 5 ustawy o świadczeniach. Zdaniem Rzecznika, ustawodawca upoważnił właściwego ministra do spraw zdrowia do określenia trybu potwierdzania skierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową, a nie do określenia warunków leczenia uzdrowiskowego. Wnioskodawca, powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że wyraz "tryb" oznacza określony sposób postępowania, załatwiania pewnych spraw, z zachowaniem ustalonej kolejności poczynań; metodę postępowania.
W konsekwencji, zdaniem Rzecznika, przekroczenie granic upoważnienia ustawowego przez § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe prowadzi do naruszenia art. 33 ust. 5 ustawy o świadczeniach i tym samym do jego niezgodności z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji.
W związku z powyższym Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 125 § 1 p.p.s.a., albowiem wskazany we wniosku przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r., którego zgodność z Konstytucją RP poddana została kontroli Trybunału Konstytucyjnego, stanowił podstawę prawną zaskarżonej czynności skierowania na leczenie uzdrowiskowe w sanatorium.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt. U 1/15.