Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 roku znak [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Burmistrza S. z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...], którą odmówiono przyznania Pani A. R. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z związku z opieką nad mężem Panem B. R. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Wnioskiem z dnia 28 lutego 2013 roku Pani A. R. wystąpiła do Burmistrza S. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża Pana B. R. Burmistrz S. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku odmówił przyznania Pani A. R. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem. Powodem odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego był fakt nie spełnienia przez Panią A. R. warunku dotyczącego rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Z decyzją tą nie zgodziła się Pani A. R. i w dniu 7 maja 2013 roku wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu podkreśliła, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, którego stan zdrowia ciągle się pogarsza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] czerwca 2013 roku utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ przedstawił przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśnił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ponadto, jak podkreślił organ, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.
Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że wprawdzie Pan B. R. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Spółecznych w B. z dnia [...] czerwca 2006 roku, [...] czerwca 2008 roku i [...] maja 2011 roku, ale Pani A. R. – żona, sprawująca nad nim stałą opiekę nie spełniła warunku rezygnacji z pracy, celem sprawowania powyższej opieki.
W skardze do sądu administracyjnego Pani A. R. uznała zaskarżoną decyzję za krzywdzącą nie tyko dla siebie, ale dla męża. Wyjaśniła, że prawdziwą przyczyną rezygnacji z pracy w 2010 roku była konieczność sprawowania opieki nad chorym mężem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą odmówiono przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). W myśl tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 roku poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, wymagane jest również, jak stanowi art. 16a ust.2 w/w ustawy, aby łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2.
Stosownie do art. 16 a ust. 4 pkt 2 tej ustawy za dochód rodziny osoby i wymagającej opieki, w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny:
- a) osoby wymagającej opieki,
- b) małżonka osoby wymagającej opieki,
- c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,
- d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a - c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia - z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Przenosząc powyższe regulacje prawne na okoliczności rozpatrywanej sprawy, za bezsporne należy uznać, że Pan B. R. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, przyznanym na stałe orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., a Pani A. R. jako żona sprawuje nad nim stałą opiekę. Bezspornym jest także okoliczność, że nie zostało przekroczone kryterium dochodowe.
Niemniej należy podkreślić, iż w konkretnej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2006 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U., Nr 139, poz. 992 z 2006 roku z późniejszymi zmianami) ponieważ Pani A. R. pozostawała w zatrudnieniu do dnia 30 listopada 2010 roku, które rozwiązane zostało za wypowiedzeniem przez pracodawcę (świadectwo pracy – k. 38 akt administracyjnych). Następnie sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką, otrzymując z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne, aż do jej śmierci. Tak więc nie budzi, zdaniem Sądu, wątpliwości fakt, że w chwili powstania niepełnosprawności u męża (2006 rok). Pani skarżąca pracowała aż do 2010 roku, po czym uzyskała na podstawie obowiązujących w tym czasie przepisów świadczenie z uwagi na opiekę nad chorą matką.
Tak więc nie można przyjąć, iż ustąpiła rezygnacja z zatrudnienia z powodu opieki nad chorym mężem. Należy dodać, że do spełnienia przesłanek wynikających z art. 16 a ust. 1 cytowanej powyżej ustawy, oprócz kryterium dochodowego, które zostało w sprawie niniejszej spełnione – musi być także rezygnacja z pracy celem sprawowania opieki nad chorym. Obie przesłanki muszą wystąpić łącznie, aby strona skarżąca uzyskała żądany zasiłek opiekuńczy.
Końcowo wyjaśnić należy skarżącej, że Sąd rozumie jej trudną sytuację życiową oraz niebudzący wątpliwości fakt, iż sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem, to jednak przypomnieć trzeba, iż sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Nie może zaś badać ich celowości i zasadności. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się m.in. zasadę praworządności określoną w art. 6 kpa. Skoro zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy administracji nie miały innej możliwości, jak tylko odmówić mu prawa do wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.