Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Burmistrza J. z dnia [...] lipca 2013 r. nr[...], którą odmówiono przyznania A. K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z związku z opieką nad J. K. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Wnioskiem z dnia 19 czerwca 2013 r. A. K. wystąpił do Burmistrza J. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę J.K.
Burmistrz J. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił przyznania A. K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad J. K. Powodem odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego był fakt nie spełnienia przez A. K. warunku dotyczącego rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i warunku dochodowego.
Z decyzją tą nie zgodził się A. K. i w dniu 15 lipca 2013 r. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odwołaniu podkreślił, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną mamą, której stan zdrowia ciągle się pogarsza. Dodatkowo wyjaśnił, że na utrzymaniu mamy oprócz skarżącego pozostają jego bracia A. K. i D. K. Bracia są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł., ale nie przedstawiono im żadnej propozycji pracy. Skarżący podniósł, że emerytura mamy jest jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny, a zasiłek opiekuńczy jest dużym wsparciem finansowym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] lipca 2013r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ przedstawił przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśnił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ponadto, jak podkreślił organ, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.
Powołując się z kolei na art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy organ wyjaśnił, że za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny: osoby wymagającej opieki; małżonka osoby wymagającej opieki; osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko; pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia - z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że wprawdzie J. K. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012r., a A. K. jako syn J. K. sprawuje nad nią stałą opiekę i z tego też powodu nie może podjąć zatrudnienia, co zostało potwierdzone decyzją Burmistrza J. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., tym niemniej w rozpatrywanej sprawie niespełniony jest warunek dochodowy określony w art. 16a ust 2 ustawy. A. K. jest kawalerem i nie uzyskuje żadnego dochodu.
Natomiast J. K. (osoba wymagająca opieki) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami A., A. i D. i jej źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 2098,34 zł (miesięcznie). Powołując się na art. 3 pkt 16 cytowanej wyżej ustawy organ wyjaśnił, że członkiem rodziny w rozumieniu tego przepisu mogą być: małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy. Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Biorąc pod uwagę powyższą regulację Kolegium stwierdziło, że A., K. - lat 40, A.K. - lat 53 i D. K. - lat 38 nie mogą być uznani za członków rodziny J. K. w rozumieniu cytowanego art. 3 pkt 16 ustawy. Powyższe powoduje, że dochód rodziny osoby wymagającej opieki (ustalony stosownie do przepisu art. 3 pkt 1 ustawy) wynosi 1727,18 zł. (miesięcznie). W związku z tym łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę (1727,18 zł: 2 osoby) wynosi 863,59 zł. (miesięcznie), a więc przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 ww. ustawy, które wynosi 623 zł.
W skardze do sądu administracyjnego A. K. uznał zaskarżoną decyzję za krzywdzącą nie tyko dla siebie, ale i matki oraz pozostałych braci. Wyjaśnił, że mieszka wraz z mamą i dwoma bezrobotnymi braćmi A. (53 lata) i D. (38 lat) i wszyscy utrzymują się z emerytury mamy, która wynosi 2098 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą odmówiono przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). W myśl tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, wymagane jest również, jak stanowi art. 16a ust.2 w/w ustawy, aby łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2.
Stosownie do art. 16a ust. 4 pkt 2 tej ustawy za dochód rodziny osoby i wymagającej opieki, w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny:
- a) osoby wymagającej opieki,
- b) małżonka osoby wymagającej opieki,
- c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,
- d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia - z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Przenosząc powyższe regulacje prawne na okoliczności rozpatrywanej sprawy, za bezsporne należy uznać, że J. K. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, przyznanym na stałe orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012r., a A. K, jako syn J. K. sprawuje nad nią stałą opiekę i z tego też powodu nie może podjąć zatrudnienia. Niesporne jest również, że J. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trzema pełnoletnimi synami tj. A. lat 53, A. lat 40 i D. lat 38 i źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości 2098,34 zł (miesięcznie).
W tych okolicznościach uprawnione jest twierdzenie, że dochody synów (gdyby je uzyskiwali) nie podlegałyby łączeniu z dochodem J. K., a skoro tak to brak podstaw do twierdzenia, jak domaga się tego skarżący, że dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie osoby wymagającej opieki należy podzielić przez cztery. A. K. (osoba sprawująca opiekę) jest kawalerem, w związku z tym uprawnione jest twierdzenie, że rodzina osoby sprawującej opiekę składa się tylko z jednej osoby. Stosownie, bowiem do przepisu art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, póz. 992 z póz. zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. A. K. i D. K. są braćmi skarżącego, zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że są oni członkami rodziny osoby sprawującej opiekę.
Reasumując powyższe łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i rodziny osoby wymagającej opieki – wyliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wynosi 1727 zł (miesięcznie) i składa się nań w całości dochód J. K. (osoby wymagającej opieki), gdyż A. K. nie posiada żadnego dochodu, zatem dochód na jedną osobę wynosi 863,59 zł (miesięcznie). Wyliczony dochód, jak wynika z powyższego rachunku, przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi 623 zł. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego brak było podstaw do przyznania na rzecz skarżącego wnioskowanego świadczenia.
Końcowo wyjaśnić należy skarżącemu, że Sąd rozumie trudną jego sytuację życiową oraz niebudzący wątpliwości fakt, iż niepodejmowanie przez niego zatrudnienia spowodowane jest koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, to jednak przypomnieć należy, iż sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się m.in. zasadę praworządności określoną w art. 6 kpa. Skoro zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy administracji nie miały innej możliwości, jak tylko odmówić mu prawa do wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.