Uzasadnienie
Na rozprawie sądowej w dniu 9 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ogłosił wyrok o oddaleniu skargi J. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na ww. rozprawie obecny był Skarżący.
W dniu 13 czerwca 2016 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku. Uzasadniając wniosek podał, że pomimo, że był obecny na rozprawie w dniu 9 maja 2016 r. to z uwagi na wcześniejsze, nieprzespane noce źle usłyszał pouczenie Sądu odnośnie terminu, w jakim należy złożyć wniosek o uzasadnienie wydanego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu.
Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa wprawdzie, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Nadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 10/14). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np.: przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296). Wynika to ze szczególnego (wyjątkowego) charakteru instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności. Przywrócenie terminu uzasadnia jedynie sytuacja, gdy strona w sposób przekonujący, zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Wyjątkowość tej instytucji wynika, z konstytucyjnej gwarancji ochrony pewności obrotu prawnego, pewności co do prawa także innych uczestników postępowania sądowadministracyjnego.
Uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż przedmiotowy wniosek został złożony w terminie, a zatem możliwa była jego merytoryczna ocena.
Przechodząc z kolei do merytorycznej analizy wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Sąd doszedł do konkluzji, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu tego terminu.
Przedstawiona przez Skarżącego przyczyna niedochowania terminu w postaci niezrozumienia pouczenia sądu odnośnie terminu, w jakim należy złożyć wniosek o uzasadnienie orzeczenia, nie jest przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu. Skarżący był bowiem obecny na rozprawie, na której Sąd wydał wyrok i na której pouczył Skarżącego o warunkach sporządzenia pisemnego uzasadnienia ogłoszonego wyroku. W razie zaś wątpliwości co do usłyszanej daty Skarżący mógł jeszcze podczas rozprawy dopytać o nią przewodniczącego składu sędziowskiego albo później - telefonicznie w sekretariacie sądu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. W tym stanie rzeczy Sąd działając na zasadzie art. 86 § 1p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.