Uzasadnienie
Skarżący – R. B. złożył do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2015 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej z upoważnienia Starosty B. z dnia [...] września 2014 r. nr [...], o zatwierdzeniu dokumentacji geologiczno – inżynierskiej dla obiektu – budowa i rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku od m. H. do skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] w m. M. od km 1+ 225.000 do km 7 + 689.59 (km. roboczy 0+000-4+745), gmina J., gmina T., powiat b., województwo p.
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2015 r. M. B., na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a, wniosła o dopuszczenie jej do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wniosku podała, że tak jak skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...]. Zatem wynik postepowania sądowoadministracyjnego będzie oddziaływał również w sferę jej praw i obowiązków.
Na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. pełnomocnik wnioskodawczyni, W. D. poparł jej wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania i podał argumentację zbieżną z argumentacją skarżącego zawartą w skardze. Zgodnie z tą argumentacją przepis art. 93 ust. 2 ustawy prawo geologiczne i górnicze nie ogranicza kręgu podmiotów posiadających status strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia dokumentacji geologicznej. Dokumentacja ta jest chronologicznie ostatnim instrumentem w ciągu zdarzeń prawnych konkretyzujących zakres, treść oraz sposób wykonania prawa i obowiązków podmiotu wnoszącego o jej zatwierdzenie. Decyzja zatwierdzająca dokumentację jest więc wyznacznikiem granic dozwolonego zachowania się uprawnionego podmiotu. Powołano się na koncepcję interesu prawnego wynikającego z tzw. prawa refleksowego. Zgodnie z tą koncepcją status strony postępowania ma nie tylko podmiot, którego dotyczy bezpośrednio postępowanie, ale także osoba której prawnie chronione interesy mogą zostać naruszone poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw w razie wydania decyzji o określonej treści, skierowanej bezpośrednio do innej osoby.
W przypadku "strony refleksowej" interes prawny tego podmiotu przemawiający za jego udziałem w postępowaniu będzie wynikał z innych norm prawa materialnego niż te, które stanowią podstawę rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach bezpośredniego adresata decyzji. Interes taki może być wywodzony w szczególności z praw właścicielskich. Wywiedziono, że nie ulega wątpliwości, iż postepowanie w sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologiczno – inżynierskiej dotyczy bezpośrednio sytuacji prawnej podmiotu występującego z żądaniem zatwierdzenia tej dokumentacji, a decyzja kończąca postępowanie w sprawie rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach. Tak więc bez wątpienia stroną postępowania w przedmiocie zatwierdzenia dokumentacji jest podmiot występujący z wnioskiem i jej zatwierdzenie i to ten podmiot jest bezpośrednim adresatem decyzji. Zdaniem wnioskodawczyni w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia dokumentacji przymiot strony może także przysługiwać osobom trzecim w szczególności tym których nieruchomości zlokalizowane są w granicach terenu, który obejmuje zatwierdzana dokumentacja.
Przemawia za tym fakt, że niektóre postanowienia zatwierdzanej dokumentacji mogą mieć znaczenie dla sfery uprawnień osób trzecich, a ich późniejsze wykonywanie może doprowadzić do naruszenia prawnie chronionych interesów tych osób poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących im praw. Wnioskodawczyni wskazała, że dla interesów prawnych osób trzecich przykładowo mogą mieć znaczenie elementy dokumentacji o których mowa w § 19 ust. 1 pkt 2, § 23 ust. 1 pkt 3 lit. c, pkt 8 i pkt 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 maja 2014 r. w sprawie dokumentacji hydrologicznej i dokumentacji geologiczno – inżynierskiej (Dz.U. z 2014 r., poz. 596).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Wniosek nie może być uwzględniony.
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Z powyższego przepisu wynika, że dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowym może być osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i nie była adresatem zaskarżonego skargą aktu, jeżeli zapadłe w postępowaniu sądowym orzeczenie będzie miało jakikolwiek wpływ na materialne prawa lub obowiązki podmiotu domagającego się dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.
Zdaniem Sądu, wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w żaden sposób nie dotyczy praw i obowiązków M. B. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny legalności przez Sąd jest zasadność odmowy wszczęcia na wniosek R. B. postępowania nieważnościowego, o którym mowa w art. 156 § 1 K.p.a. w stosunku do decyzji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] zatwierdzającej dokumentację geologiczno – inżynierską. Podstawę prawną odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego stanowił przepis art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tą regulacją, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (dotyczące wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie należy mylić postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia ze wstępną oceną uregulowaną w art. 61a K.p.a. i rozstrzygnięciem o odmowie wszczęcia postępowania.
W pierwszym przypadku dochodzi do stwierdzenia, czy zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. W drugim zaś przypadku chodzi wyłącznie o ustalenie, czy dany podmiot może w ogóle doprowadzić do wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania oznacza, że nie zostanie przeprowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie to nie załatwia sprawy merytorycznie co do istoty, ale orzeka o kwestii formalnej niedopuszczalności wszczęcia, a więc i prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponieważ postępowanie to nie jest prowadzone, to nie odnosi się ono do interesu prawnego stron postępowania, ale jedynie do interesu prawnego podmiotu, który złożył wniosek o jego wszczęcie. Stanowisko takie reprezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: postanowienie NSA z 11 września 2014 r., I OZ 719/14, postanowienie WSA w Warszawie z 10 lipca 2013 r., VII SA/Wa 90/13, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej podać należy, że powodem odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego było to, że wnioskodawcy R. B. nie przysługuje status strony postępowania, pozwalający skutecznie zainicjować postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczno – inżynierską (art. 157 § 2 K.p.a.). A zatem przedmiot niniejszego postępowania sądowego dotyczy jedynie praw R. B., ponieważ to jemu odmówiono wszczęcia postępowania nadzorczego. Wobec tego tylko skarżący ma interes prawny w domaganiu się obalenia zaskarżonego postanowienia na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego brak po stronie M. B. – D. aktualnego interesu prawnego do uczestniczenia w tym postępowaniu. Nadmienić przy tym należy, że kwestia istnienia po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 P.p.s.a. byłaby aktualna wówczas, gdyby przedmiotem zaskarżenia do Sądu był akt administracyjny (postanowienie, decyzja administracyjna) wydany po wszczętym postępowaniu nieważnościowym, a więc akt wydany w toku prowadzonego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji lub akt kończący to postępowanie.
Jest to związane z tym, że obowiązek zapewnienia przez organ wszystkim stronom udziału w każdym stadium postępowania (w tym zawiadomienie wszystkich stron o wszczęciu postępowania) ciąży na organie dopiero po jego skutecznym wszczęciu, co wynika z przepisów art. 10 § 1 i art. 61 § 4 K.p.a.
Z tego względu, uznając wniosek za przedwczesny na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.