Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
W dniu 18 października 2021 r. P.K. (dalej "skarżąca"), działając jako przewoźnik, zarejestrowała zgłoszenia [...], dotyczące przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego, tj. z Belgii (podmiot wysyłający: W.) na Litwę (podmiot odbierający: UAB "E.") za pomocą środka transportu o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą [...]. Zgłoszono także numer zezwolenia drogowego: [...] oraz numer urządzenia/lokalizatora GPS: [...]i numer zapasowego lokalizatora GPS: [...]. Jako miejsce wjazdu na terytorium Polski wskazano Ś.-F. nO, zaś jako miejsce wyjazdu poza terytorium Polski: B1. – K. (w przypadku zgłoszenia [...], błędnie wskazano miejsce wyjazdu jako B2 – H.). Przedmiotem przewozu były: olej hydrauliczny, oleje przekładniowe, smar w tubach, olej silnikowy (s. 5-6 decyzji).
Przewóz, zgodnie ze zgłoszeniami, miał rozpocząć się 18 października 2021 r. zaś do jego zakończenia miało dojść 20 października 2021 r. W sprawie ustalono, że zespół pojazdów [...] przekroczył granicę w Ś. [...] października 2021 r. o godzinie 06:10. Dane geolokalizacyjne były natomiast przekazywane za pośrednictwem lokalizatora [...] od godziny 06:44 (koordynaty odpowiadały autostradzie A2 w okolicach miejscowości G.) do godziny 15:15 (ok. Z., O.). Lokalizator zapasowy [...] w tym okresie nie przekazał żadnych danych.
W dniu 20 października 2021 r. o godzinie 11:30 przewoźnik przedstawił do kontroli środek transportu w Delegaturze P. Urzędu Celno-Skarbowego w S., Oddziale Celnym w S.. W protokole z kontroli sporządzonym w związku z przedmiotowymi zgłoszeniami SENT funkcjonariusze stwierdzili nieprzekazywanie danych lokalizacyjnych od Ś. do G. oraz od O. do S.. Kierowca twierdził, że miał poprawnie włączony lokalizator, mimo że nie były widoczne w systemie przekazywane dane z trasy przejazdu środka transportu. Kierowca posiadał aplikację mobilną e-TOLL z typem realizowanego przejazdu - "przejazd płatny". Po rewizji towaru stwierdzono, że towar był zgodny ze zgłoszeniem w systemie SENT i dokumentami. Z protokołu kontroli wynika, że kierowca – M. S. - który zgłosił się z towarem do kontroli poinformował, że telefon z lokalizatorem włączył w O. – trasę przejazdu rozpoczął w O. Wcześniej towar przewoził inny kierowca.
Kierowca nie wiedział, że dane geolokalizacyjne nie są przekazywane. Nie otrzymał innych informacji, e-mail, sms-ów o braku przekazywania danych. Według kierowcy, brak przekazywania danych wynikał z przyczyn technicznych.
Powyższe okoliczności były podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów za zgłoszeniami do rejestru monitorowania przewozów i wydania przez Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. decyzji z [...] lutego 2022 r., nr [...] nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Utrzymując powyższe rozstrzygnięcie w mocy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. decyzją z [...] czerwca 2022 r. Nr [...] utrzymał je w mocy.
Organ potwierdził ustalenia co do tego, że skarżąca jako przewoźnik, w trakcie przewozu [...] nie przekazywał danych geolokalizacyjnych środka transportu poruszającego się na trasie od Ś. do G. oraz od O. do S. Przewoźnik przekazywał natomiast dane w tym zakresie w części trasy od G. do O. Wskazano, że Centrum Informatyki Resortu Finansów w piśmie z [...] stycznia.2022 r. podało, iż w okresie realizacji przewozu według ww. zgłoszeń nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby uniemożliwić przyjmowanie danych do aplikacji urządzeń mobilnych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Za prawidłowe organ uznał więc ustalenia co do tego, że skarżąca naruszyła art. 10a ustawy SENT.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przewoźnik powinien zostać obciążony jedną karą pieniężną za brak przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu, zastosowaną wobec pierwszego ze zgłoszeń tj. [...].
Analizując przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary organ ustalił, że skarżąca posiadała zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. oraz w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń oraz od czerwca do grudnia 2020 r. w łącznej wysokości 108.163,23 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 7.350,00 zł, kosztami upomnienia w kwocie 58,00 zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie 100,00 zł. Zaległości te zostały objęte postępowaniem układowym o zatwierdzenie układu (tzw. uproszczone postępowanie o zatwierdzeniu układu). Jako dzień układowy ustalony został [...] kwietnia 2021 r.
Ponadto ustalono, że strona wnosiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o:
- - umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za styczeń, luty, marzec 2020 r. (3 wnioski); z przekazanych informacji wynika, że umorzono postępowania w tym zakresie z uwagi na wnioski Strony,
- - rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za miesiące styczeń i luty 2020 r. - 3 wnioski; z przekazanych informacji wynika, że w dwóch przypadkach odmówiono rozłożenia na raty tych zaległości, zaś w jednym umorzono postępowanie w tym zakresie,
- - odroczenie terminu płatności VAT za kwiecień i maj 2020 r. - 2 wnioski; z przekazanych informacji wynika, że odroczono terminy płatności podatku za te okresy;
- - odroczenie zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za miesiące styczeń, luty, marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2020 r. oraz styczeń 2021 r. - 9 wniosków; z przekazanych informacji wynika, że organ podatkowy odroczył termin płatności zaległości podatkowych za styczeń, luty i marzec 2020 r., odmówiono odroczenia terminu w zakresie zaległości podatkowych za czerwiec, lipiec, sierpień. listopad, grudzień 2020 r. oraz pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek dotyczący stycznia 2021 r.
Z uzyskanych informacji wynika również, że skarżąca:
- - w 2018 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy, służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy (dalej: ze stosunku pracy) w wysokości 25.359,50 zł oraz dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 33.281,03 zł,
- - w 2019 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w kwocie 14.863,33 zł, dochód z innych źródeł w kwocie 5.343,18 zł oraz stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 85 572,60 zł,
- - w 2020 r. uzyskała dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 65.055,68 zł.
Organ wskazał, że ze złożonych przez stronę deklaracji VAT-7 / JPK-VAT wynika, że w drugiej połowie 2021 r. wzrosła w porównaniu do analogicznych okresów z lat 2018 - 2020 wartość dokonanych przez nią dostaw towarów i świadczonych usług netto. Za okres od stycznia do października 2021 r., w stosunku do analogicznych okresów z lat poprzednich, wzrosła również różnica pomiędzy łączną wartością tych dostaw i świadczonych usług netto dokonanych przez stronę a wartością netto z tytułu nabycia pozostałych towarów i usług.
Organ zaznaczył, że strona w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji nie wskazała zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej instytucji, w oparciu o które organ np. mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem sprawi, że ukarany lub jego pracownicy będą zmuszeni do korzystania z pomocy publicznej w celu zapewnienia podstaw egzystencji. Zaistniałej sytuacji nie można uznać za wyjątkową, uzasadniającą odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika.
Analizując wystąpienie przesłanki interesu publicznego organ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że ustalenie kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia skutków rozstrzygnięcia w dwóch płaszczyznach, tj. konieczności płacenia kar wynikających z ustawy ze względu na ich prewencyjny charakter i działania organu w sposób budzący zaufanie z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Organ uznał, że niezapewnienie przez stronę przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu na trasie O. – B., ponad dopuszczalny ustawą limit czasu, uniemożliwiło organom w tym czasie prawidłowe monitorowanie w systemie tego przewozu. W interesie publicznym jest natomiast powszechne, prawidłowe stosowanie przepisów prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów "wrażliwych". Brak przekazywania danych lokalizacyjnych praktycznie uniemożliwia lub co najmniej bardzo utrudnia sprawowanie kontroli nad przewozem. Godzi więc w podstawowe założenia i cel ustawy o SENT.
Organ wskazał, że strona od początku funkcjonowania ustawy tj. od 18.04.2017 r. zarejestrowała w systemie SENT kilkanaście zgłoszeń towarów, co oznacza, że miała wiedzę na temat funkcjonowania ustawy o SENT. Zwrócono uwagę, że skarżąca nieprawidłowo zrealizowała jeszcze inny przewóz, co wskazuje, że nie był to przypadek jednostkowy. Mianowicie, kolejną decyzją z [...] stycznia 2022 nałożono na stronę kolejną karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych. Zauważono, że kontrola, podczas której stwierdzono nieprawidłowości, miała miejsce [...] października 2021 r. tj. dzień przed przekroczeniem granicy przez pojazd dokonujący przewóz w ramach zgłoszenia [...] i dwa dni przed przeprowadzeniem kontroli, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przekazywana danych lokalizacyjnych na trasie pomiędzy O. a S. Tym samym, pomimo, że strona wiedziała stwierdzeniu naruszeń ustawy o SENT w dniu [...] października 2021 r. i o wezwaniu jej do przedstawienia do kontroli środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem, nie dochowała należytej staranności, by prawidłowo zrealizować wszystkie obowiązki wynikające z ustawy SENT, w szczególności w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- a) art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (dalej; "ustawa SENT") przez jego błędną wykładnię, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, iż strona skarżąca nie zapewniła przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem;
- b) art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błędną jego wykładnię i pominięcie w ocenie pojęcia "interesu publicznego" zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, a także pominięcie w ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy (wykładni celowościowej) oraz konstytucyjnej zasady proporcjonalności, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, pomimo że wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w szczególności nie doszło do uszczuplenia należności Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług;
- c) art. 122 w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w tym niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z uwagi na jego ważny interes, jak i interes publiczny, przez co naruszono zasadę, że postępowanie podatkowe winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego, a jej wydanie poprzedziło prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne.
Zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, obowiązujące w dniu przeprowadzenia kontroli, określa ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm.), zwana ustawą SENT.
W myśl art. 4 ust. 1 ustawy SENT, środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne. Zgodnie z ust. 2 w/w artykułu, rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym. Z treści art. 7 ustawy wynika, że gdy przewóz towarów ma miejsce z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Stosownie do treści ust. 2 w/w artykułu przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1 w lokalizator. W niniejszej sprawie przewoźnik korzystał z lokalizatora, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa KAS, służące do monitorowania trasy przewozu. Dla poprawnego działania systemu niezbędna jest dostępność sygnału GPS jak również przekazywanie tego sygnału do systemu (dostęp do Internetu).
Aplikacja kierowcy SENT - GEO zapisuje dane geolokalizacyjne nawet w przypadku braku dostępu do Internetu. Po odzyskaniu dostępu dane te są przekazywane w tle z opóźnieniem. Braki w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych lokalizatora mogą nastąpić jedynie przez świadome działanie tj.: położenie urządzenia lokalizacyjnego uniemożliwiającego dostęp do danych GEO.
Z Instrukcji Użytkownika Mobilnej Aplikacji Kierowcy SENT GEO wynika, że utrata połączenia GPS jest sygnalizowana w sposób jednoznaczny. Najpierw pojawia się kolor pomarańczowy kontrolki, a następnie czerwony. Ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1 ustawy SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust.3 ustawy SENT).
W przedmiotowej sprawie kierowca nie zastosował się do nakazów ustawy. Analiza trasy w systemie SENT wskazuje bowiem, że w trakcie przewozu w dniu [...].10.2021r. w okresie od godz. 06.10 do godz. 6.44 lokalizator w ogóle nie został włączony, o godz. 6.44 został włączony i pozostawał taki do godz. 15.15 a następnie, po zmianie kierowcy, na trasie z O. do S., dane geolokalizacyjne o położeniu środka transportu znów nie były przekazywane.
Wprawdzie przewoźnik wyposażył kierowców w lokalizatory i wymagane aplikacje. Jednak należy pokreślić, że z punktu widzenia prawidłowości stosowania przepisów ustawy o SENT, nie jest wystarczające wyposażenie pojazdu w lokalizator. Konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowcy nie wykonali nakazów ustawowych odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Spowodowano przez to sytuację, że pojazdy nie były widoczne dla kontrolujących w trakcie przejazdu, tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Mogło to mieć miejsce w czasie, gdy dane dotyczące aktualnego położenia przewozu nie były przekazywane do systemu. Oznacza to zatem, że zostało stworzone potencjalne ryzyko utraty dochodów budżetu państwa. Twierdzenie zatem, że towar w całości został dostarczony do odbiorcy nie oznacza, że transport nie był obarczony ryzykiem dokonania nielegalnego przewozu i sprzedaży towarów z pominięciem kluczowych dla budżetu państwa polskiego podatków (VAT, akcyza).
Również wskazanie przez skarżącą przebiegu trasy nie może stanowić o odstąpieniu od nałożenia kary. Organ nie dysponował przez ponad trzy godziny danymi lokalizacyjnymi pojazdu (najpierw przez 34 minuty, gdy kierowca pokonywał trasę Ś. – G., a następnie gdy pokonywał trasę O. – S., co uniemożliwiło jego prawidłowy monitoring. Twierdzenie, że działanie kierowcy nie było celowe i zamierzone (błąd kierowcy polegający na nieprawidłowym skonfigurowaniu przejazdu poprzez wybranie opcji "Przejazd płatny" zamiast "Przejazd płatny. Przejazd SENT") a transport nie spowodował uszczuplenia należności publicznoprawnych, nie może spowodować odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika. Przewoźnik nie dochował należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz przeszkoleniu kierowców w zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, czyli nie sprostał przepisom art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Podkreślić należy, że organ ustalił (odpowiedź Centrum Informatyki Resortu Finansów w piśmie z 27 stycznia.2022 r.), że w okresie realizacji przewozu według ww. zgłoszeń nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby uniemożliwić przyjmowanie danych do aplikacji urządzeń mobilnych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. To uzasadniało przyjęcie, że problem zaistniał wyłącznie po stronie przewoźnika.
W myśl art. 22 ust. 2a ustawy SENT na przewoźnika za naruszenie normy art. 10a ust. 1 ustawy SENT nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Zdaniem sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały w sprawie brak podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o co wnosił skarżący przewoźnik. W świetle ustawy SENT odstąpienie bowiem od nałożenia kary pieniężnej nie jest czysto uznaniowe, ale wymaga wykazania przez przewoźnika lub dostrzeżenia z urzędu wystąpienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących możliwość zastosowania instytucji.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust.3. W myśl art. 26 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
- 1) nie stanowi pomocy publicznej, albo
- 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
- 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust.4
Zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, jest oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Posłużenie się niedookreślonymi pojęciami "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu społecznego" wymaga każdorazowego dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie kryją się pod ww. pojęciami. Zasadniczy wpływ na sprecyzowanie pojęć ma orzecznictwo sądowe.
Skład orzekający w sprawie prezentuje stanowisko zbieżne z tą linią orzecznictwa NSA, która pojęcia "ważny interes przewoźnika" i oraz "interes publiczny" rozumie analogicznie do pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (vide, między innymi, wyroki NSA o sygn. II GSK 1052/20, II GSK 406/20, II GSK 362/20, II GSK 220/20, II GSK 1498/19, II GSK 629/19, II GSK 1112/19, II GSK 360/19, II GSK 855/20, II GSK 864/20). W przywołanych orzeczeniach, NSA podkreślił, że wystąpienie ważnego interesu przewoźnika uzasadniają nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak: utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe przewoźnika wiążące się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary.
Pojęcia tego nie należy przy tym ograniczać jedynie do nadzwyczajnych, losowych sytuacji, na które strona nie miała wpływu. Ważnym interesem przewoźnika będzie także sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania. Pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można jednak utożsamiać z subiektywnym przekonaniem przewoźnika o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. "Interes publiczny" natomiast to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W wyrokach wydanych w sprawach o sygn. II GSK 855/20 i II GSK 864/20, NSA wskazał, że wprowadzenie przesłanki "interesu publicznego" do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje zbieżne z tym interesem.
Ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku powinien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa.
Z ustaleń organu, niepodważonych przez przewoźnika, wynika, że skarżąca pomimo przekazanej informacji co do możliwości i przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, nie wskazała zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, jak też nie złożyła wniosku o pomoc "de minimis". Strona ograniczyła się do argumentacji akcentującej brak winy w nieprzekazywaniu danych geolokalizacyjnych.
Organ ustalił z urzędu, że firma skarżącej od początku funkcjonowania ustawy SENT tj. w okresie od 18 kwietnia 2017r. do 18 października 2021r. zarejestrowała w systemie SENT kilkanaście zgłoszeń towarów z tytułu tranzytu towarów "wrażliwych" przez terytorium Polski. Oznacza to, że musiała posiadać wiedzę na temat nałożonych ustawą na przewoźnika obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT. Zasadniczym obowiązkiem przewoźnika dokonującego przewozów tzw. "towarów wrażliwych" jest takie zorganizowanie przewozów, aby ich przebieg nie naruszał przepisów ustawy SENT. W ramach tego obowiązku mieści się właściwe przeszkolenie kierowców w zakresie obsługi aplikacji kierowcy SENT – GEO. Podkreślić należy, że naruszenie przepisów ustawy SENT objęte zaskarżoną decyzją nie jest pierwszym naruszeniem przewoźnika ponieważ – jak wskazuje organ - w jego referacie pozostaje kolejne postępowanie wobec skarżącej jako przewoźnika związane z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas realizacji przewozów i również dotyczy naruszenia w postaci nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych. Świadczy to o powtarzalności naruszeń, które, co należy podkreślić, nie mają charakteru formalnego, lecz dotykają istoty problemu, dla którego ustawa SENT została wprowadzona.
W tych okolicznościach nie można przyjąć, że istnienie u strony skarżącej zaległości podatkowych, fakt wnioskowania przez nią o stosowanie ulg w ich płatności (częściowo skuteczne) przemawia za wystąpieniem ważnego interesu przewoźnika, który uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej.
Zdaniem składu orzekającego prawidłowa jest także konkluzja organu o braku wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary.
Ustawa SENT ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" ustawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany i monitorowany na całej trasie przewozu, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Działania te mają za zadanie wyeliminować pozaewidencyjny obrót, zaniżenie podstawy opodatkowania i sprzedaż poza ewidencją. W sposób bezpośredni wpływają na poprawność rozliczenia z budżetem Państwa, eliminując obrót poza ewidencją, stanowiący oszustwo będące następstwem celowego działania takiego podmiotu.
Kary przewidziane w ustawie nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Charakter represyjny przepisów ustawy powinien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Prewencja obejmuje wszystkie podmioty.
Przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu jest jednym z elementów składających się na mechanizm zapewnienia integralności rejestrowania i monitorowania przewozu towarów na całej trasie. Ustawa SENT nałożyła na uczestników sytemu przewozu towarów obowiązki, z naruszeniem których powiązała sankcje finansowe, określone co do wysokości. Naruszenie, którego dopuścił się przewoźnik ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania. Nie jest wykluczone, że w tym okresie gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki (VAT, akcyza). Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją, a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie stanowi wyłącznie nieistotnego uchybienia formalnego. Jest następstwem braku należytej staranności kierowcy, za którego zachowanie ponosi odpowiedzialność przewoźnik.
Zasada proporcjonalności kary do wagi naruszenia została uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział różne, ale określone w sztywnych kwotach, stawki kar za różne przewinienia. Jak trafnie zauważył organ, zasada proporcjonalności jest także realizowana poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Zarzucanie organowi naruszenia zasady proporcjonalności nałożonej kary do wagi przewinienia, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być inaczej odebrane jak nieudolna próba przerzucenia na organy stosujące przepisy ustawy SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika, a także jako próba podważenia obowiązujących przepisów prawa.
Fakt odstąpienia od wymierzenia kary powoduje, że dany uczestnik systemu monitorowania przewozów, który nie stosuje się do jej unormowań, będzie w korzystniejszej sytuacji niż pozostali uczestnicy systemu dopuszczający się podobnych uchybień. Odstąpienie od kary ze względu na interes strony jak i interes publiczny spełnia kryterium udzielenia pomocy "de minimis", a co za tym idzie z strona powinna złożyć wniosek o udzielenie takiej pomocy zgodnie z wymogami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 743, ze zm.).
Reasumując, skład orzekający w całej rozciągłości podzielił ustalenia faktyczne organu (niepodważone w sprawie przez skarżącego) jak i ocenę prawną sprawy, skoncentrowaną na analizie wystąpienia materialnoprawnych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w okoliczności kontrolowanego przypadku. Kontrolowany przewóz towarów wrażliwych nie był pierwszym realizowanym przez skarżącą będącą przewoźnikiem przewozem zarejestrowanym w systemie SENT. Przepisy ustawy SENT i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie winny być przewoźnikowi znane, naruszenie obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka przewozu było ewidentne i wynikało z niedochowania należytej staranności przez kierowcę, odstąpienie od nałożenia kary postawiłoby skarżącą w uprzywilejowanej sytuacji względem innych przewoźników. Stwierdzone naruszenie nie było jedynym naruszeniem przez przewoźnika przepisów ustawy i nie stanowi naruszenia formalnego (nieistotnej pomyłki).
Ustalono, że w czasie nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych system SENT-GEO działał bezawaryjnie, a zatem nie istniały obiektywne przyczyny przerwy w transmisji danych poprzez aplikację w telefonie. Prawidłowo ustalono, że skarżąca nie wykazała zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego" mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2022 r. poz. 329).