Uzasadnienie
Skarżący – T. P. w dniu 25 listopada 2022 r. wniósł bezpośrednio do sądu administracyjnego pismo procesowe zatytułowane "Pozew na niezgodne z prawem postępowanie organów państwa". Z uzasadnienia pisma wynika, że niezgodne z prawem działanie organów dotyczy likwidacji parkingu na nieruchomości przy ul. B. [...] w B. (działka nr ewid. [...], obr. [...]). Do pisma tego zostało dołączone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z [...] października 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie likwidacji przedmiotowego parkingu.
Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z 25 stycznia 2022 r. podtrzymał wszystkie twierdzenia i wnioski skargi i wniósł o uchylenie ww. postanowienia z [...] października 2022 r.
W związku z powyższym oświadczeniem pełnomocnika sąd stwierdził, że skarga dotyczy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] listopada 2022 r. nr [...] R w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie likwidacji parkingu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W myśl art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 P.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji".
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] listopada 2022 r. Jest to akt wydany przez organ pierwszej instancji, na który - zgodnie z zawartym w nim pouczeniem - przysługiwało zażalenia do organu drugiej instancji, czyli do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Z uprawnienia tego skarżący nie skorzystał i wniósł skargę na postanowienie organu pierwszej instancji. Nie może być przez sąd uwzględniona argumentacja pełnomocnika skarżącego dotycząca tego, że organ po otrzymaniu pisma z 25 listopada 2022 r. powinien wezwać skarżącego do sprecyzowania czy składa skargę do sądu, czy zażalenie. Tymczasem organ tego nie zrobił i a priori potraktował pismo z 25 listopada 2022 r. jako skargę do sądu administracyjnego. Okoliczności te nie mają znaczenia w sprawie niniejszej. Są to kwestie, które powinny być podnoszone na etapie postępowania przed organami administracji publicznej.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wniesiona skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu gdyż zaskarżeniu do sądu mogło podlegać tylko postanowienie organu drugiej instancji, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
O powyższym sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł w sentencji.