Uzasadnienie
Decyzją z [...].10.2011 r. znak [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w J. odmówił przyznania rodzinie rolniczej J. M. zasiłku celowego z tytułu wystąpienia szkód w uprawach spowodowanych obfitymi deszczami. Ustalono, że deszcz nawalny wyrządził szkody na powierzchni powyżej 30 % gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni. Zostały one oszacowane przez właściwą komisję powołaną przez wojewodę. Z akt sprawy wynika jednak, zdaniem organu, że wnioskodawczyni nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż jest objęta ubezpieczeniem z innego tytułu. Z informacji KRUS wynika, że nie figuruje ona w rejestrze ubezpieczonych. Stąd nie przysługuje jej prawo do żądanego zasiłku celowego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. M. wskazując, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem. W jej ocenie zachodzi sprzeczność w działaniach różnych organów. Jest bowiem przez niektóre traktowana jak rolnik – otrzymuje zwrot akcyzy, płaci podatek rolny, a inne nie przyznają jej świadczenia przysługującego rolnikom, gdyż nie płaci składek do KRUS.
Decyzją z [...].11.2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżoną decyzję do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Kolegium obszernie przedstawiło zasady przyznawania zasiłku celowego z tytułu szkód wywołanych nawalnymi deszczami, uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 26.07.2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych. Kolegium podkreśliło, że zasiłek ten przysługuje, jeśli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym tym ubezpieczeniem. Powyższe przepisy stosuje się również do rolników będących osobami samotnie gospodarującymi w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, jeśli spełniają warunki udzielenia pomocy określone dla rodziny rolniczej.
Zdaniem Kolegium organ I instancji nie wyjaśnił w sposób należyty, czy J. M. jest rolnikiem. Dołączyła ona do odwołania decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, ustalającą jej m.in. podatek rolny od gruntów o powierzchni 9, 38 ha, co wskazuje na to, że jest rolnikiem co najmniej w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Również w art. 7 ust. 1 tej ustawy wskazano, że ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie przysługuje rolnikowi, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny lub domownikowi takiego rolnika, jeśli nie podlegają oni innemu ubezpieczeniu lub nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty lub innego świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Dlatego, zdaniem SKO, ustalenia wymaga czy strona podlega innemu ubezpieczeniu, ma ustalone prawo do renty, emerytury lub innego świadczenia, a także czy jest osobą samotnie gospodarującą w prowadzonym gospodarstwie rolnym lub też czy prowadzi je z inną osobą podlegającą takiemu ubezpieczeniu.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła do sądu administracyjnego J. M. Wskazała, że bezprawne jest ustalenie, że nie jest rolnikiem w sytuacji, gdy KRUS przyznał emeryturę jej wstępnemu za przekazanie gospodarstwa rolnego posiadając informację o braku jej ubezpieczenia rolniczego. Zdaniem skarżącej postępowanie co do oszacowania szkód przeprowadzono prawidłowo i dlatego powinna otrzymać zasiłek celowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem sporu w sprawie jest prawo skarżącej do zasiłku celowego z tytułu poniesionych w gospodarstwie rolnym szkód wywołanych nawalnymi deszczami. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku ustalając, że wnioskodawczyni nie jest rolnikiem, bowiem nie jest ubezpieczona w KRUS. Zakwestionował to ustalenie organ odwoławczy, co przyczyniło się do uchylenia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego na podstawie art. 138 § 2 Kpa i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem o konieczności jednoznacznego ustalenia tej okoliczności.
Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wskazać trzeba, że rozstrzygając na tej podstawie organ nie przesądza o treści przyszłego rozstrzygnięcia, ale wskazuje, co do jakich istotnych w sprawie okoliczności zebrany w postępowaniu materiał dowodowy jest niewystarczający, a w związku z tym które okoliczności nie zostały w sposób niewątpliwy ustalone. Faktycznie zatem rozstrzygając na podstawie art. 138 § 2 Kpa SKO nie wydało decyzji na niekorzyść skarżącej, ale zobowiązało Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do niewątpliwego ustalenia faktu posiadania przez skarżącą statusu rolnika. Słusznie bowiem oceniło, że ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego nie wynika to w sposób jednoznaczny (przy bezspornych pozostałych okolicznościach takich jak wystąpienie odpowiedniej wielkości szkód stwierdzonych w protokole właściwej komisji). Według KRUS nie jest ona ubezpieczona jako rolnik, a z drugiej strony wymierza się jej podatki tak jak aktywnie gospodarującemu rolnikowi.
Prawidłowo oceniło SKO, że zachodziła tu istotna wątpliwość, którą należało wyjaśnić, zwłaszcza że zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.07.2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996) – warunkiem udzielenia zasiłku celowego w związku z wymienionymi w tym rozporządzeniu szkodami jest posiadanie w rodzinie rolniczej (której jest udzielana pomoc) statusu rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników przez co najmniej jedną osobę. Jeśli zatem istniała wątpliwość co do tej podstawowej dla rozstrzygnięcia o prawie do zasiłku celowego kwestii (czy skarżąca jest rolnikiem) – brak było podstaw do merytorycznego orzekania bez jej wyjaśnienia.
Do tego właśnie zmierza zaskarżone rozstrzygnięcie SKO, czego – jak można wnioskować z treści skargi – strona mogła nie zrozumieć i opatrznie przyjąć, że sprawa została również i przez Kolegium przesądzona dla niej negatywnie. Faktycznie natomiast chodziło o wszechstronne wyjaśnienie sprawy, które dopiero mogło doprowadzić do wydania kolejnej decyzji w przedmiocie prawa strony do zasiłku celowego.
Z podanych względów w ocenie składu orzekającego kwestionowane przez skarżącą rozstrzygnięcie kasacyjne SKO z [...].11.2011 r. nie narusza prawa, a skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Na marginesie wskazać należy, że z akt wynika, iż organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę po decyzji kasacyjnej SKO uzupełnił materiał dowodowy i ponownie odmówił przyznania zasiłku. Od tej ponownej decyzji stronie przysługiwał środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, jednak - jak wskazała na rozprawie w dniu 08.03.2012 r. – nie składała odwołania. Potwierdziła natomiast, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rolne i jest ubezpieczona w ZUS.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.