Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2005 roku nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił panu K. Z. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 z tytułu przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 3 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.). Odmówienie płatności bezpośrednich do gruntów z tytułu przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta nastąpiło z uwagi na przekroczenie 14 – dniowego terminu do złożenia wniosku oraz nie przekazanie całości gospodarstwa rolnego. Działki bowiem o numerach geodezyjnych [...], [...], [...]/[...] i [...]/[...] położone w obrębie Ł., gmina P. nie zostały przekazane w użytkowanie przejmującemu płatność - panu K. Z. Na powyższą decyzję wniósł odwołanie pan K. Z., wskazując, że nie został poinformowany o obowiązującym 14 – dniowym terminie od daty przekazania gospodarstwa na złożenie wniosku.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku Nr [...] mocy Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło w dniu 30 czerwca 2005 r., w związku z powyższym pan K. Z. mógł złożyć wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego do 14 lipca 2005r. Pan K. Z. natomiast złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w dniu 19 lipca 2005 roku tj. z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. A zatem decyzja Kierownika Biura Powiatowego zgodna jest z obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutu pana K. Z. w zakresie niedoinformowania o obowiązujących terminach organ II instancji na podstawie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie wszczęto w dniu 19 lipca 2005 roku, natomiast przeniesienie posiadania gospodarstwa nastąpiło 30 czerwca 2005 roku, kiedy to pan K. Z. nie był stroną postępowania. Datę wszczęcia postępowania administracyjnego jest bowiem dzień doręczenia żądania (wniosku) organowi administracji publicznej. W związku z powyższym organ I instancji przed złożeniem przez pana K. Z. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego nie miał wiedzy, czy wystąpi Pan z żądaniem o wszczęcie postępowania - a obowiązek informowania stron istniał dopiero po wszczęciu postępowania.
W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżonym decyzjom pan K. Z. zarzucił naruszenie:
- – art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późniejszymi zmianami) - zasady praworządności,
- – art. 7 kpa - zasady prawdy obiektywnej,
- – art. 8 kpa - zasady pogłębiania zaufania,
- – art. 9 kpa - zasady udzielania informacji,
- – art. 10 kpa – zasady czynnego udziału stron w postępowaniu,
- – art. 75, art. 77 i art. 107 kpa poprzez:
- – zaniechanie przez organ zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych ze sprawą,
- – działanie organu nie dające przekonania, iż oparte ono było o obowiązującego przepisy i uwzględniające okoliczności faktyczne,
- – prowadzenie postępowania bez właściwego informowania o obowiązujących przepisach,
- – pominięcie w trakcie całego postępowania, iż pierwotnie wniosek złożył T. Z., a decyzja rozstrzygająca została wydania tylko w stosunku do K. Z. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący podkreślił, iż wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych został złożony przez jego ojca T. Z. w dniu 5 maja 2005 roku. Następnie w dniu 18 marca 2005 roku w Powiatowym Biurze ARiMR w B. został złożony wniosek o przyznanie renty strukturalnej przez jego ojca. W dniu uzupełnienia tego wniosku poprzez złożenie aktu notarialnego z dnia [...].06.2005r. (a było to 05.07.2005r. przed urzędnikiem p. E. K.– tak wskazano w piśmie uzupełniającym do skargi) skarżący wypełnił stosowny wniosek o przyznanie mu płatności, który nie został przyjęty, a urzędnik polecił uzyskanie w pierwszej kolejności numeru identyfikacyjnego gospodarstwa. Nie był natomiast informowany, iż wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta należy złoży w ciągu 14 dni od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego.
Skarżący wskazał, iż wydając zaskarżoną decyzję Biuro Powiatowe ARiMR w B. nie podjęło żadnych czynności celem zebrania stosownego materiału dowodowego, co stoi w jawnej sprzeczności z ogólną zasadą wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uznając, iż zarzut niedoinformowania o obowiązujących terminach jest niezasadny, bo w okresie od 30.06.2005 r. do 19.07.2005 r. K. Z. nie był stroną postępowania, nie przytoczył na poparcie swego stanowiska argumentów, wskazujących kto zgodnie z przepisami prawa jest stroną w postępowania.
Skarżący zauważył bowiem, iż jeżeli zanegowano jego osobę jako posiadającą uprawnienia i obowiązki strony w postępowaniu administracyjnym, to dlaczego organ nie poinformował jego ojca T. Z., który w dniu 05.05.2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. złożył wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, o przysługujących mu uprawnieniach i obowiązkach.
Końcowo podniósł również naruszenie przez organ zarówno I jak i II instancji przepisu zawartego w § 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657). Obydwie bowiem decyzje nie odnoszą się do regulacji zawartej w powołanym przepisie, który przewiduje termin 35 dni na złożenie wniosku do kierownika biura powiatowego agencji na formularzu udostępnionym przez agencję od dnia przeniesienia posiadania całości gospodarstwa. Mając bowiem na uwadze wskazany termin, wniesienie wniosku o przyznanie płatności ONW nastąpiło z zachowaniem 35-dniowegeo terminu.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ podniósł, iż zarzut naruszenia art. 6 kpa jest bezzasadny, ponieważ decyzja odmawiająca przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego Panu K. Z. oraz decyzja organu II instancji o utrzymaniu w mocy wydana została na podstawie przepisów kpa oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia 18 grudnia 2003 (Dz.U.2004 Nr 6, póz. 40 ze zm.) z uwagi na niezachowanie 14 - dniowego terminu na złożenie przedmiotowego wniosku.
Ponadto organ wskazał, iż również zarzut zaniechania podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych nie znajduje żadnego uzasadnienia. Jednym z warunków uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zapisanym expressis verbis w ww. ustawie o płatnościach bezpośrednich, w przedmiotowym przypadku jest zachowanie 14 - dniowego terminu na złożenie przedmiotowego wniosku od dnia przekazania gospodarstwa. Przekroczenie tego terminu przez Pana K. Z. nie budzi żadnych wątpliwości, a w związku powyższym, fakty znane organowi z dokumentu (akt notarialny przekazania gospodarstwa) oraz fakty znane organowi z urzędu (złożenie wniosku), nie muszą być dodatkowo udowadniane.
Natomiast pan K. Z. był poinformowany przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz o możliwości składania wyjaśnień lub żądań. Wobec powyższego, zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nie została naruszona.
W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, iż postępowanie administracyjne w sprawie wszczęto w dniu 19 lipca 2005r. natomiast przeniesienie posiadania gospodarstwa nastąpiło dniu 30 czerwca 2005 r. i w tym czasie Pan K. Z. nie był stroną, a zatem organy administracji publicznej nie musiały udzielać mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Organ również stwierdził, iż podniesiony przez pana K. Z. zarzut naruszenia § 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z dnia 14 kwietnia 2004 r. (Dz. U.2004 nr 73, poz. 657), nie odnosi się do przedmiotowego stanu faktycznego. Pan K. Z. złożył tylko wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a w tym przypadku obowiązuje ww. ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i 14- dniowy termin na złożenie przedmiotowego wniosku. Termin 35 - dniowy wynikający z wyżej wspomnianego rozporządzenia był zachowany i pan K. Z. uzyskałby płatność za gospodarowanie na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), gdyby żądał w/w płatności. Taka sytuacja jednak nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje
Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r.prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji tj. zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.
Z mocy art. 134 § 1 w/w/ ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej skargi, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami oraz podstawą prawną.
Rozpoznając skargę K. Z. w tak określonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 z 2004r.) warunkiem przyznania płatności producentowi, który nabył gospodarstwo rolne od producenta, który wcześniej wystąpił z wnioskiem o płatności, jest złożenie wniosku do biura powiatowego ARiMR przez nabywcę gospodarstwa w terminie 14 dni od dnia przeniesienia własności (posiadania) gospodarstwa.
Termin 35 dni od dnia przeniesienia własności (posiadania) gospodarstwa rolnego do dnia wystąpienia z wnioskiem przez nabywcę obowiązuje w przypadkach ubiegania się o płatności ONW dotyczące wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zgodnie z § 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z 14.04.2004r. – Dz. U. Nr 73, poz. 657). Obydwa terminy 14-dniowy i 35-dniowy są objęte przepisami prawa materialnego, a ich zachowanie stanowi jeden z niezbędnych warunków do przyznania płatności w przypadku, gdy po złożeniu pierwotnego wniosku nastąpi przeniesienie gospodarstwa rolnego z osoby składającej taki wniosek na rzecz innego producenta rolnego. Nie ulega wątpliwości, że nałożone terminy odpowiadają rzeczowo wymogom prawa unijnego w zakresie przyznawania płatności następcom prawnym osób zbywających gospodarstwo rolne.
Jednakże prowadzenie postępowania administracyjnego, które kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, następuje według polskiej procedury wewnętrznej tj. przy zastosowaniu wszelkich reguł Kodeksu postępowania administracyjnego.
W sprawie niniejszej przepisy kpa zostały naruszone w dwojaki sposób.
Po pierwsze – nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, iż postępowanie administracyjne wobec K. Z. zostało wszczęte w dniu 19 lipca 2005r. i przed tą datą organ nie był zobowiązany do udzielenia skarżącemu żadnych informacji i wskazówek.
Otóż datą wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności ONW był dzień 05.05.2005r., kiedy wniosek o te płatności złożył T. Z. (ojciec K. Z.).
Z dniem 30.06.2005r. (data sporządzenia aktu notarialnego mocą którego własność gospodarstwa została przeniesiona na rzecz skarżącego) K. Z. wstąpił, w tym postępowaniu, w miejsce poprzednika – T. Z. i stał się strona postępowania. O tej zmianie T. Z. miał obowiązek powiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., zaś urzędnicy prowadzący sprawę mieli obowiązek udzielić wyczerpujących informacji m.in. o terminie, w jakim następca prawny powinien złożyć swój wniosek, aby uzyskać na swoją rzecz płatności, o które ubiegał się jego poprzednik.
Jak wynika z treści skargi i pisma procesowego, złożonego na rozprawie sądowej w dniu 25.04.2005r., K. Z. wraz z T. Z. i I. Z. byli w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w dniu 05.07.2005r. K. Z. wypełnił wniosek po przyznanie dopłat, którego nie przyjęła urzędniczka E. K. z powodu braku numeru identyfikacyjnego gospodarstwa, a jednocześnie nie poinformowała skarżącego o konieczności zachowania terminu 14 dni jako jednego z koniecznych warunków do przyznania dopłat. W dniu 05.07.2005r. T. Z. złożył też w Biurze Powiatowym ARiMR w B. odpis aktu notarialnego z dnia [...].06.2005r. dla celów renty strukturalnej.
W aktach sprawy administracyjnej brak notatki służbowej urzędnika dotyczącej celu wizyty skarżącego w Biurze w dniu 05.07.2005r.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność celu wizyty w Biurze skarżącego i jego ojca z dniu 05.07.2005r., a także sprawdzić datę złożenia aktu notarialnego przez T. Z., który ubiegał się o rentę strukturalną. Od tej daty, bowiem organ I instancji z całą pewnością posiadał informację, że stroną postępowania administracyjnego o przyznanie dopłat zgonie z art. 28 kpa stał się K. Z. Wyjaśnić też należy, czy wolą skarżącego składającego wniosek dnia 19.07.2005r. było również ubieganie się o dopłaty ONW i czy urzędnik przyjmujący ten wniosek upewnił się, w jakim zakresie K. Z. żądał kontynuowania postępowania wchodząc jako strona postępowania w miejsce T. Z. Sąd zwraca uwagę na treść art. 67 kpa, który nakłada na organ administracji obowiązek sporządzenia protokołu z każdej czynności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z treści przepisów art. 63 § 1 w związku z art. 67 § 1 kpa wynika, że skuteczność prawna żądania strony nie jest uzależniona od formy pisemnej. Dlatego tak ważne, w sprawie niniejszej jest wyjaśnienie jakie okoliczności faktyczne miały miejsce w siedzibie Biura w dniu 05.07.2005r.
Z zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa, wyrażonej w art. 8 kpa wynika, iż organ administracji ma obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby wyjaśnić rzeczywistą wolę (żądanie) strony. Z zasadą tą pozostaje w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 kpa w myśl której organy administracji zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Co więcej dotyczy to zwłaszcza spraw, których okoliczności dają podstawę do twierdzenia, że strona nie zetknęła się z takimi problemami prawnymi i winna być informowana w takim zakresie, aby z powodu nieznajomości prawa nie poniosła szkody. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się na ten temat w wyroku z dnia 07.12.1984r. (sygn. II SA/729/84 publ. OSWA 1984 nr 2, poz. 117). Teza jest aktualna a Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela ją w całej rozciągłości.
Drugie uchybienie dotyczy formy wydanej decyzji przez organ I i II instancji. Decyzja z [...].09.2005r. organu I instancji odmawiająca skarżącemu przyznania dwóch płatności: bezpośrednich do gruntów rolnych i z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok przyjmuje tym samym, że skarżący złożył jednak wniosek o płatności ONW, lecz uzasadnienia NA TEN TEMAT NIE MA ANI SŁOWA. Nastąpiło rażące uchybienie art. 107 § 3 kpa. Organ II instancji, natomiast uznał, iż K. Z. w ogóle nie ubiegał się o płatności ONW, bo nie złożył w tym zakresie wniosku. Zatem błędem było wydanie decyzji z dnia [...].11.2005r. utrzymującej w mocy w całości decyzję organu I instancji, która zasługiwała (przy tym toku rozumowania) na częściowe uchylenie i umorzenie postępowania I instancji w myśl art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Pozostał też nie wyjaśniona kwestia sposobu zakończenia postępowania administracyjnego wobec T. Z., który był przecież stroną tego samego postępowania wszczętego z jego wniosku z dnia 05.05.2005r.
Wobec powyższych uchybień, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).