Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H., na podstawie art. 81c ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 156, poz. 1118 ze zm.), zlecił na koszt J. R., wykonanie ekspertyzy technicznej określającej rodzaj zagrożenia pożarowego i sposób jego likwidacji, spowodowanego wybudowaniem drewnianej stodoły na działce nr geod. 1338 położonej w N. przy ul. [...] i zobowiązał go do wpłacenia zaliczki w kwocie 1000 zł na pokrycie kosztów jej wykonania. W uzasadnieniu podano, że powyższe rozstrzygnięcie jest konsekwencją nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie przez inwestora odpowiedniej ekspertyzy technicznej (postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymane w mocy postanowieniem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2010 r.). Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie sporządzenie ekspertyzy jest niezbędne w celu właściwego jej rozpatrzenia zlecono sporządzenie ekspertyzy na koszt zobowiązanego.
Z postanowieniem tym nie zgodził się J. R. i wniósł zażalenie. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 141 § 1 kpa na postanowienie służy zażalenie, wtedy gdy przepisy tak stanowią. W art. 81c prawa budowlanego nie ma zapisu mówiącego o tym, że na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 4 przysługuje zażalenie. Jednocześnie poinformowano, że postanowienie na które nie służy zażalenie strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji – art. 142 kpa.
J. R. od powyższego postanowienia wywiódł skargę do sądu administracyjnego i podniósł, że zgodnie z art. 264 § 2 kpa na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Ponadto skarżący podał, że dostarczył organowi w wyznaczonym terminie ekspertyzę techniczną. Dalsza część skargi skupiona jest na argumentacji dotyczącej tego, że nieprawdą jest iż stodoła stoi niezgodnie z przepisami. Pełnomocnik skarżącego w piśmie uzupełniającym skargę wywiódł, że skoro skarżący twierdzi, że przesłał żądaną ekspertyzę a organ twierdzi, że dostarczona korespondencja nie zawierała ekspertyzy, lecz magazyn telewizyjny, to do czasu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji organ powinien wstrzymać się z wydaniem postanowienia na podstawie art. 81c ust. 4 prawa budowlanego. Wydając to postanowienie bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem ekspertyzy narażono J. R. na poniesienie dodatkowych kosztów co stanowi naruszenie art. 7, 8 i 12 kpa. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest ocena legalności stanowiska wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, zgodnie z którym od postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie przysługuje zażalenie.
Z treści z art. 81c ust. 2 prawa budowlanego wynika, że w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego mogą nałożyć, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego oraz dostawcę wyrobów budowlanych, w drodze postanowienia obowiązek dostarczenia na ich koszt w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Niezrealizowanie lub nienależyte wykonanie tego postanowienia skutkuje sankcją wykonania zastępczego przewidzianą w ust. 4 art. 81c prawa budowlanego - w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia.
Zlecenie sporządzenia tych ocen lub ekspertyz następuje w drodze umowy zawartej przez właściwy organ z rzeczoznawcą budowlanym. W celu umożliwienia egzekucji administracyjnej kosztów związanych ze sporządzeniem ocen lub ekspertyz organ powinien wydać postanowienie zobowiązujące wskazaną osobę do wpłacenia stosownej kwoty z tego tytułu. Przepis art. 81c ust. 4 prawa budowlanego nie może bowiem stanowić bezpośredniej podstawy egzekucji administracyjnej, albowiem wskazany w nim obowiązek pokrycia kosztów sporządzenia ocen lub ekspertyz nie wynika z niego wprost. Postanowienie wydane w tym przedmiocie może być zaskarżone w odwołaniu od decyzji kończącej sprawę, w ramach której żądano dostarczenia ocen lub ekspertyz (vide: J. Siegień, Komentarz do ustawy Prawo budowlane, 3 Wydanie, Wyd. C.H. Beck 2002, s. 330-331).
Przenosząc te ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, że inwestor – J. R. z uwagi na to, że wybudowana przez niego stodoła narusza warunki techniczne, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego, został zobowiązany do przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej. Jako, że obowiązek wynikający z tego postanowienia nie został zrealizowany, organ nadzoru budowlanego wdrożył tryb wykonania zastępczego z ust. 4 art. 81c prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. zlecił wykonanie ekspertyzy na koszt J. R. i zobowiązał go do wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów jej wykonania. Zgodnie z tym co podano powyżej postanowienie wydane w tym przedmiocie nie jest zaskarżalne w drodze zażalenia, a może być kwestionowane w odwołaniu od decyzji. Dlatego też stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia jest zgodne z prawem.
Jego legalności nie podważają zarzuty podnoszone w skardze. Bezzasadne jest stanowisko skarżącego, zgodnie z którym postanowienie zobowiązujące go do wpłacenia zaliczki należy traktować jako postanowienie w sprawie kosztów postępowania na które, zgodnie z art. 264 § 2 kpa osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Przepisy art. 81c ust. 2-4 prawa budowlanego stanowią kompleksową regulację nakładania na uczestników procesu budowlanego obowiązku dostarczania odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, sporządzonych przez uprawnione osoby. Określają one – krąg podmiotów zobowiązanych do przedstawienia takich dokumentów, ogólne przesłanki dopuszczalności zgłoszenia takiego żądania przez organy, formę działania organów, przysługujący podmiotom środek zaskarżenia oraz sankcję wykonania zastępczego w przypadku niezastosowania się do nałożonego obowiązku. Kompleksowa regulacja wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Na uwzględnienie nie zasługuje również stanowisko skarżącego zgodnie z którym wydanie postanowienia bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem ekspertyzy naraziło go na poniesienie dodatkowych kosztów i stanowi naruszenie art. 7, 8 i 12 kpa. Z akt administracyjnych wynika, że organ nadzoru budowlanego po otrzymaniu przesyłki z magazynem telewizyjnym pismem z dnia 2 września 2010 r. poinformował inwestora o zawartości przesyłki, wyznaczył dodatkowy termin na doręczenie ekspertyzy i poinformował o sankcji niedostarczenia ekspertyzy. Pismo to zostało skutecznie doręczone inwestorowi w dniu 3 września 2001 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru). W tych okolicznościach faktycznych nie można postawić zarzutu sprzecznego z prawem działania organu a zasadnym jest postawienie zarzutu braku należytej staranności w dbaniu o własne interesy przez inwestora. Realizacja obowiązków wskazanych w art. 81c prawa budowlanego zabezpieczona jest sankcją karną, zgodnie z przepisem art. 93 pkt 10 prawa budowlanego.
Końcowo podać należy, że Sąd z urzędu dopatrzył się uchybienia które dotyczy tego, że organ nadzoru budowlanego zbędnie w postanowieniu wydanym na podstawie art. 81c ust. 4 prawa budowlanego, zawarł rozstrzygnięcie dotyczące zlecenia wykonanie ekspertyzy na koszt inwestora. Zlecenie sporządzenia ekspertyzy w tym trybie następuje bowiem w drodze umowy zawartej przez właściwy organ z rzeczoznawcą budowlanym. Wystarczającym było zatem rozstrzygnięcie jedynie kwestii związanej z obowiązkiem uiszczenia stosownej zaliczki tytułem pokrycia kosztów sporządzenia ekspertyzy. Uchybienie to jednak, w ocenie Sądu, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).