Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. SKO w B. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Sekcji Finansowej i Sprawozdawczości MOPR w B. z dnia [...] lipca 2013 r. odmawiającą przyznania J. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.
Rozstrzygnięcie SKO doręczono stronie w dniu 14 sierpnia 2013 r. Termin złożenia skargi mijał w piątek 13 września 2013 r.
W dniu 19 sierpnia 2013 r. J. P. wystąpiła do tutejszego sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2013 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i poinformowano o ustawowym zwolnieniu od kosztów sądowych (k. 26).
W dniu 27 września 2013 r. radca prawny M. W. – Z., ustanowiona z urzędu do reprezentowania skarżącej, nadała na poczcie skargę na decyzję SKO w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek wywodziła, że o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącej w przedmiotowej sprawie dowiedziała się w dniu 13 września 2013 r. (k. 12, 14), a w dniu 17 września 2013 r. wystosowała do strony pismo z informacją o reprezentacji oraz prośbą o kontakt i o przesłanie decyzji, która ma ulec zaskarżeniu. W dniu 19 września 2013 r. pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy w WSA w Białymstoku, jednakże z uwagi na brak wniesienia skargi dostępne były jedynie akta związane z wyznaczeniem pełnomocnika. Nie było w nich kwestionowanej przez skarżącą decyzji.
Z akt też pełnomocnik powzięła informację, że skarżąca nie czyta i nie pisze w języku polskim oraz ma problemy z porozumiewaniem się w tym języku. Telefonicznie skarżąca skontaktowała się z nią w dniu 19 września 2013 r., jednak nie była w stanie podać daty odebrania decyzji, jak również poinformowała, że nie jest w stanie wysłać jej kserokopii decyzji (z uwagi na podeszły wiek, problemy z komunikacją, konieczność opieki nad schorowanym mężem). Pełnomocnik udała się zatem do mieszkania skarżącej w dniu 22 września 2013 r. i tam zapoznała się z treścią decyzji SKO. Ustaliła również wówczas, że skarżąca mogła otrzymać decyzję najwcześniej w dniu 13 sierpnia 2013 r., zatem termin jej zaskarżenia mógł mijać 13 września 2013 r. (w dacie dowiedzenia się przez pełnomocnika o jego wyznaczeniu). Nie było zatem możliwe z przyczyn obiektywnych, jak twierdzi pełnomocnik, dochowanie tego terminu. We wniosku wywiedziono również, z powołaniem się na orzecznictwo sądowe dotyczące przywracania terminów w sytuacji ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, że nie ma jednolitości w ustalaniu terminu, od którego należy liczyć okres na złożenie tego środka zaskarżenia przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Wskazano, że zdaniem NSA dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia takiej skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jego zdaniem wniosek o przywrócenie terminu nie powinien zostać uwzględniony, bowiem pełnomocnik mogła zapoznać się z treścią decyzji w siedzibie organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinno nastąpić, gdy: uchybienie terminowi było niezawinione przez stronę, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, w piśmie wskazane zostały okoliczności uprawdopodobniające brak winy w niedotrzymaniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona dokonała spóźnionej czynności.
W sprawie niniejszej dopełniono powyższych wymagań, a wskazane we wniosku okoliczności uprawniają przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że powodem uchybienia terminu w sprawie niniejszej jest sytuacja rodzinna i życiowa, w jakiej znalazła się skarżąca. Z akt wynika, że jest ona osobą w podeszłym wieku, bezrobotną, a co istotne dla rozpoznawanego zagadnienia – mającą trudności w komunikowaniu się (nie czyta i nie pisze w języku polskim), co znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Z tych też powodów skarżąca – w okresie biegu terminu do wniesienia skargi – złożyła do sądu administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy celem uzyskania profesjonalnego wsparcia w sprawie sądowej, w której nie jest w stanie samodzielnie działać.
Należy zatem uznać, że przeszkoda w terminowym złożeniu skargi ma charakter stały, a nie okresowy i wynika z okoliczności obiektywnych, niezawinionych przez stronę. Skoro skarżąca ma trudności w codziennym komunikowaniu się, to trudno od niej wymagać zaradności w sprawach sądowych. Stąd też za zrozumiałe należy uznać poszukiwanie przez nią pomocy profesjonalisty, w drodze instytucji prawa pomocy.
Powyższe pozwala też uznać, że przeszkoda uniemożliwiająca stronie terminowe złożenie skargi istniała do momentu, kiedy mógł za nią to uczynić profesjonalny pełnomocnik ustanowiony z urzędu. Ten moment nastąpił natomiast w dniu, kiedy pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość podjęcia działania w sprawie. W ocenie sądu realnie pełnomocnik mógł podjąć takie działania najwcześniej w dniu 20 września 2013 r.
Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika bowiem, że pełnomocnik po dowiedzeniu się o wyznaczeniu do reprezentowania strony (co nastąpiło 13 września 2013 r.) podjął próbę skontaktowania się ze skarżącą prosząc o przesłanie decyzji. Dopiero jednak w dniu 19 września 2013 r. uzyskał kontakt telefoniczny ze stroną, a celem dowiedzenia się o przedmiocie zaskarżenia – udał się tego dnia do sądu, gdzie jednak nie mógł zapoznać się z aktami sprawy w jej głównym nurcie (w tym z kwestionowaną decyzją) z uwagi na to, że nie zostały jeszcze takie akta założone (były założone jedynie dla kwestii wpadkowej – przyznania prawa pomocy). Pełnomocnik uzyskała jednak już wówczas informację o skarżonym organie, numerze decyzji i jej dacie. Stąd też, jak trafnie zauważyło SKO, już w dniu następnym tj. 20 września 2013 r. pełnomocnik mogła zapoznać się w siedzibie organu z treścią decyzji i uzyskać informację o dacie jej doręczenia stronie, a tym samym o upływie terminu do zaskarżenia.
Zatem dzień 20 września 2013 r. należy uznać za pierwszy, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość podjęcia działania na rzecz swego mocodawcy, a dzień następny (21 września 2013 r.) był pierwszym dniem biegu siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Termin ten upływał w piątek 27 września 2013 r. i w tym też dniu przedmiotowe pismo procesowe zostało złożone (k. 27).
Powyższe wskazuje, że rozpoznawany obecnie wniosek został złożony w terminie wymaganym w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz – mając na uwadze sytuację skarżącej, wyżej opisaną – zawiera uprawdopodobnienie przyczyn uchybienia terminu, niezawinionych przez stronę (art. 86 § 1, art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.