Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 roku, nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy H. z dnia [...] czerwca 2013 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom wobec niewystąpienia zmian stosunków wodnych.
Powyższa decyzja wydana została na podstawie następującego stanu faktycznego.
Wnioskiem z dnia 25 lutego 2009 roku skarżąca Pani N. Ł. zwróciła się do Urzędu Gminy w H. w sprawie przepływu wód powierzchniowych z posesji należącej do sąsiada W. R. na teren jej nieruchomości z uwagi na podwyższenie działki i zasypanie rowu, który odprowadzał nadmiar wody.
Wójt Gminy H. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku, nr [...] – umorzył postępowanie w sprawie, uznając że odpływ wód powierzchniowych odbywał się zgodnie ze spadkiem terenu, a fundament między działkami powoduje, iż woda nie zalewa działki Pani N. Ł. Na skutek odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z [...] czerwca 2009 roku, nr [...] – uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Wójt Gminy H. decyzją za dnia września 2009 roku, nr [...], odmówił nakazania Panu W. R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom.
Po ponownym odwołaniu Pani N. Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] października 2009 roku, nr [...], uchyliło zaskarżona decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wójt Gminy H., po rozpoznaniu ponownym sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 roku, nr [...] – odmówił nakazania panu W. R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegającym szkodom.
Na skutek odwołania Pani N. Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lutego 2010 roku, nr [...], uchyliło ponownie zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając niezbędność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.
Wójt Gminy H. decyzją z dnia [...] lipca 2011 roku. nr [...] odmówił nakazania Panu W. R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegającym szkodom.
Po odwołaniu wniesionym przez Panią N. Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] września 2011 roku, nr [...] – uchyliło sprawę do ponownego rozpatrzenia, podkreślając, iż mimo zaleceń organ I instancji nie dopuścił dowodu z opinii biegłego.
Wójt Gminy H. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 roku, nr [...], ponownie odmówił nakazania Panu W. R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, ponownie uchyliło ją i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku, nr [...].
Po sporządzeniu opinii przez mgr. inż. Z. Dz., Wójt Gminy H. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 roku, nr [...], odmówił po raz piąty nakazania Panu W. R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom.
Na skutek odwołania Pani N. Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 roku, nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, uznając iż opinia biegłego nie potwierdziła faktu zalewania nieruchomości skarżącej wodą spływającą z nieruchomości sąsiada.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Pani N. Ł., zarzucając oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na opinii, która nie odpowiada stanowi faktycznemu na gruncie oraz podnosząc okoliczność spokrewnienia Wójta Gminy H. z Panem W. R., co spowodowało wydanie aż 5 decyzji niekorzystnych dla niej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Stosowanie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 cytowanej wyżej ustawy, zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.
W świetle art. 77 § 1 i 80 kpa organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić czy dana okoliczność zaistniała w sprawie. Organy nie mogą oprzeć swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na opinii biegłego, bowiem w orzecznictwie i doktrynie ugruntowane zostało stanowisko, że organy oceniają powyższą opinię na podstawie zasad swobodnej oceny traktując opinię biegłego jako jeden z dowodów zgromadzonych w sprawie.
Przenosząc wyżej wymienione rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla przedmiotowego rozstrzygnięcia w świetle przesłanek z art. 29 – ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 roku (t.j. z 2005 roku, Nr 239, poz. 2019 ze zmianami).
Organy nie przeprowadziły aktualnych oględzin terenu (ostatnie miały miejsce w 2009 roku). Oględziny powinny być dokonane w czasie lub tuż po opadach deszczu lub roztopach – co w okresie wczesnoletnim lub letnim – przy uwzględnieniu długoterminowej prognozy pogody – nie stanowi żadnego problemu a ma kluczowe znaczenie dla oceny przepływu wód na gruncie. W trakcie oględzin powinna być sporządzona dokumentacja fotograficzna celem skonfrontowania jej ze zdjęciami przedstawionymi przez skarżącą, bowiem twierdzenia organu odwoławczego, że zdjęcia wykonane przez Panią N. Ł. są częściowo nieostre i nie wiadomo w jakich okolicznościach zrobione – są nie do zaakceptowania bez sporządzenia własnej dokumentacji fotograficznej.
Organy winny były ustalić kiedy został zasypany rów i od kiedy następuje zalewanie działki skarżącej przez wody opadowe. Ustalenia te należy poczynić poprzez przesłuchanie uczestników postępowania w charakterze stron oraz zobowiązanie skarżącej do zgłoszenia ewentualnych dowodów z zeznań świadków na powyższe okoliczności.
Organy celem prawidłowego rozpoznania sprawy powyższych okoliczności nie wyjaśniły, a oparły się na opinii biegłego mgr. inż Z. Dz. Opinia ta, zdaniem Sądu, nie daje podstawowych odpowiedzi na zasadnicze pytania:
- - czy nachylenie utwardzonej powierzchni na działce o nr [...] (własność Pana W. R.) "częściowo w kierunku posesji nr [...]" (własność Pani N. Ł. – k. 109) może powodować zalewanie działki skarżącej w czasie opadów deszczu i roztopów?
- - czy zasypanie rowu przez W. R. miało wpływ na zalewanie działki skarżącej,
Stwierdzenia biegłego o braku śladów na fundamencie i trawie przepływu wody w okresie, kiedy nie było opadów deszczu – są niewiarygodne, bowiem jedynie przeprowadzenie oględzin w czasie deszczu lub bezpośrednio po nim daje rzetelny obraz stanu faktycznego na gruncie. ponadto opinia biegłego nie wyjaśnia różnicy we wzroście roślin po obu stronach granic działek i w związku z ewentualnym zalaniem posesji skarżącej. Nie do przyjęcia są stwierdzenia biegłego, że to "kurzawka" (grunt silnie nawodniony) jest przyczyną takiego stanu, bowiem jak wyjaśnił mu Pan W. R. powiedzieli mu o tym robotnicy wykonujący rurociąg kanalizacji sanitarnej !
Poza tym biegły nie ustosunkował się do zastrzeżeń skarżącej (k.114 - akt administracyjnych) zgłoszonych przez nią po wydaniu powyższej opinii.
Należy także podkreślić, że kontrowersyjna jest także odmowa organu odwoławczego w przedmiocie wniosku – Wójta Gminy H. – Pani O. R. – o wyłączenie jej od udziału w niniejszym postępowaniu (k. 119 akt administracyjnych) oparta na stwierdzeniu, że Pan W. R. jest krewnym Pani O. R. w czwartym stopniu. Jednak w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających ustalenia organu w tym zakresie.
Dodatkowo trzeba podkreślić, że w sprawie niniejszej Pani O. R. jako Wójt Gminy H., wydała aż 5 decyzji, które w konsekwencji zostały uchylone, sprawa toczy się od 2009 roku, zaś wniosek o wyłączenie wywiedziony został dopiero 27 czerwca 2013 roku – wszystko to ewidentnie narusza art. 8 kpa, gdyż prowadzi do naruszenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd uznał, że decyzje obu instancji naruszyły prawo i je uchylił na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 a i c cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Nr 2012 roku poz. 270 ze zmianami).
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. oraz art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490, j.t.).