Uzasadnienie
II SA/ Gd 11/11
Wnioskiem z dnia 16 maja 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF H. C. zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazując, iż sprawa ma złożony charakter wymagający wiedzy i doświadczenia w prowadzeniu postępowania sądowego. Wskazał, że jest osobą samotną, niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, leczy się psychiatrycznie i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Podał, że utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 152 zł i zasiłku stałego w wysokości 324 zł.
Złożony przez skarżącego wniosek jest kolejnym, wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie. W postanowieniu z dnia 8 lutego 2011 r., wydanym w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 19 stycznia 2011 r. (pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez stronę w niniejszej sprawie) referendarz sądowy odmówił mu przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tegoż postanowienia wskazano, że skarżący wiarygodnie i przekonywująco nie objaśnił, w jaki sposób wydatkował kwotę otrzymanego odszkodowania w kwocie 18 000 zł, wypłaconego mu w marcu 2010 r.
Rozpatrując wniosek z 16 maja 2011 r. referendarz powołał się na regulację art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: P.p.s.a.), argumentując że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy ocenić przez pryzmat wystąpienia w sytuacji wnioskodawcy nowych okoliczności, które spowodowałyby odmienną ocenę sytuacji strony. W ocenie referendarza zaś analiza sytuacji materialnej skarżącego wskazuje, że uległa ona poprawie, gdyż posiada on zasiłek stały, którego wczesnej nie pobierał. W dalszym ciągu otrzymuje on zasiłek pielęgnacyjny. Nie wskazał ponadto na żadne nowe okoliczności, które mogłyby uzasadniać odmienna ocenę jego sytuacji.
W sprzeciwie od powyższego rozstrzygnięcia skarżący zakwestionował stanowisko referendarza. Zwrócił się do sądu o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując że postanowienie referendarza jest niesprawiedliwe, bowiem środki którymi strona dysponuje nie wystarczają na egzystencję.
Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że jest on osobą samotną. Źródłem jego utrzymania są skromne dochody z pomocy społecznej w łącznej kwocie 476 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 39 m2. Według oświadczenia, poza powyższym składnikiem majątku, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy pojazdów mechanicznych. Ponadto, jest on osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczonym na stałe, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Z nadesłanego oświadczenia w przedmiocie wydatkowania środków pochodzących z zasądzonego na jego rzecz odszkodowania w kwocie 18 000 zł wynika, że środki te zostały wydane na spłatę długów oraz na bieżące utrzymanie w okresie od marca do grudnia 2010 r.
W przypadku, gdy strona składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy go rozpoznać w trybie art. 165 P.p.s.a., tj. pod kątem identyfikacji zmian w sytuacji strony skutkujących w istocie – w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy – pogorszeniem sytuacji rodzinnej i majątkowej strony. Jak bowiem wynika z treści art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na gruncie powyższego przepisu zachodzi możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w przypadku zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane.
Jednakże bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. post. SN z dnia 10 listopada 1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, z. 10, poz. 178). W analizowanym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy sąd musi brać pod uwagę zmianę okoliczności składających się na przesłanki przyznania prawa pomocy. W analizowanym stanie faktycznym, biorąc pod uwagę wniosek strony o przyznanie mu radcy prawnego, w grę wchodzą przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki te określa art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
W ocenie Sądu, sytuacja skarżącego uległa zmianie w stosunku do tej, która legła u podstaw orzeczenia z 8 lutego 2011 r. O ile bowiem wnioskodawca stał się beneficjentem zasiłku stałego (324 zł miesięcznie), którego wcześniej nie pobierał, o tyle jednak – wyczerpaniu uległy środki, pochodzące z zasądzonego na jego rzecz odszkodowania (18 000 zł). Oceniając więc globalnie dochody uzyskane przez stronę i utracone, należało dojść do przekonania, że sytuacja majątkowa strony uległa pogorszeniu. Pozostałe okoliczności, jak stan majątkowy, stan zdrowia skarżącego nie uległy zmianie w stosunku do tych, które podniesione zostały w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy z 16 stycznia 2011 r. Powyższe stwierdzenie zaś uzasadnia zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2011 r. poprzez uwzględnienie wniosku strony o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu.
Na marginesie też wskazać należy wnioskodawcy, że skomplikowany charakter sprawy nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata/radcy prawnego z urzędu. Charakter sprawy nie ma żadnego znaczenia dla oceny wniosku strony w zakresie ustanowienia prawa pomocy. Jak wskazano powyżej, przesłanką przyznania prawa pomocy jest wykazanie, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przy wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.