Uzasadnienie
Skarga D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 3 listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, została wniesiona w następującym stanie sprawy:
W dniu 29 października 2021 r. odwołująca się wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - mężem Z. S. Organ I instancji na podstawie dokumentów przedłożonych przez skarżącą do akt sprawy ustalił, że Z. S. rocznik 1948, posiada orzeczenie z 4 lutego 2002 r. wydane przez lekarza orzecznika ZUS, że jest całkowicie niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji na trwałe.
Skarżąca do wniosku załączyła dokumentację medyczną męża, z której wynika, że w 1995 r. i w roku 1996 przeszedł udar mózgu z prawostronnym paraliżem i zanikiem mowy, w 2000r. przeszedł zawał serca, a kolejny zawał serca przeszedł w 2018 r., po którym wszczepiono mu stymulator.
W dniu 9 grudnia 2021 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Potwierdzono w nim, że mąż skarżącej przeszedł udary i zawały serca, ma prawostronny niedowład - niewładną prawą rękę oraz prawą nogę. Skarżąca w 2007 r. przeszła na wcześniejszą emeryturę z powodu pogarszającego się stanu zdrowia męża. Wszystkie czynności pielęgnacyjne i higieniczne - mycie, toaleta, pomoc w dojściu do toalety zajmują jej całe dnie począwszy od godzin rannych, a kończąc na godzinach późnowieczornych. Mąż skarżącej potrzebuje pomocy przy ubieraniu się, nie może sam sobie dawkować leków, które przyjmuje 2 razy dziennie. Skarżąca robi zakupy, przygotowuje i podaje posiłki, dozuje leki, sprząta, załatwia sprawy urzędowe, wizyty lekarskie. W czasie każdej wizyty towarzyszy mężowi, pomaga mężowi dojść do łazienki, on sam nie przygotuje sobie posiłku, ale spożywa je korzystając z lewej ręki, choć ma z tym trudności.
W sytuacji, gdy odwołująca się ma badania lekarskie, mężowi towarzyszy 86 letnia sąsiadka, która jedynie pomaga swoją obecnością. Mąż ma lęki przed pozostawaniem samemu w domu, nie jest osobą leżącą. Skarżąca wykonuje za męża wszystkie czynności. Po mieszkaniu porusza się za pomocą kuli lub opiera się na żonie, w ciągu dna głównie siedzi w fotelu i w nim spożywa posiłki. W czasie spacerów korzysta z wózka inwalidzkiego. Rzadko pozostaje sam w mieszkaniu. Raz w tygodniu skarżąca robi większe zakupy podczas drzemki męża. Opiekę nad mężem sprawuje wyłącznie sama, bo jej syn jest osobą głuchoniemą i nie może jej pomóc w tym, także nikt z rodziny w tej opiece jej nie pomaga.
Skarżąca wyjaśniła, że jej mąż nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez jej pomocy. Nie korzysta przy tym z usług opiekuńczych.
Pracownik socjalny stwierdził, że mąż skarżącej niepełnosprawny od 26 lat z uwagi na niedowład prawej strony ciała. Był on obecny w trakcie wywiadu - leżał na łóżku. Ma trudności z mówieniem, z rozumieniem pytań, nie pisze i nie podpisuje się. Posiłki spożywa lewą ręką. Innych czynności samodzielnie nie wykonuje.
Z akt wynika, że skarżąca przed przejściem na wcześniejszą emeryturę w dniu 11 kwietnia 2007 r. (gdy ukończyła 55 lat) pobierała od dnia 3 maja 2004 r. do dnia 10 kwietna 2007 r. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Później w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2017 r. była osobą niepełnosprawną, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 390, dalej u.ś.r.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (17 ust. 1 b ww. ustawy).
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Według organu I instancji skarżąca z własnego wyboru nie podejmowała pracy zarobkowej, co wyklucza zaistnienie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, polegającej na istnieniu związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny. Ponadto w sprawie zachodzi również przesłanka negatywna przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Okoliczność ta uniemożliwia przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób bezwzględny i nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.
Zdaniem organu I instancji w sprawie zachodzi przesłanka negatywna przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Kolegium nie podzieliło tego stanowiska wskazując, że w ustalonym stanie faktycznym należy uwzględnić stanowisko wskazane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przyjęcie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia przedmiotowa, przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności.
W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji i Kolegium stwierdziło, że ma ono zastosowanie w niniejszej sprawie.
W ocenie Kolegium podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia powinien być brak związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zaprzestaniem wykonywania pracy lub niepodejmowaniem jej czy też innej formy zatrudnienia przez odwołującą się z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem. Także takie stanowisko przedstawił organ I instancji w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i w ocenie organu odwoławczego jest ono właściwe.
Organ I instancji zauważył, że skarżąca zakończyła pracę zawodową 3 kwietnia 2004 r., z uwagi na korzystanie z renty. Od tego dnia do dnia złożenia wniosku nie była osobą czynną zawodowo. Jej mąż jest osobą niepełnosprawną od 1995r. Natomiast skarżąca dopiero w kwietniu 2007r. przeszła na emeryturę, czyli formalnie zakończyła aktywność zawodową. Wcześniej nie pracowała, ale nie z powodu konieczności opieki nad mężem, a z uwagi na swoją niepełnosprawność i niezdolność do podjęcia zatrudnienia (z tego powodu pobierała rentę). Nie można w związku z tym przyjąć, by przeszła ona na emeryturę li tylko z uwagi na konieczność opieki nad mężem. W przekonaniu Kolegium, spowodowane to było stanem zdrowia skarżącej i możliwością uzyskania większego świadczenia emerytalnego. Przebyte przez męża skarżącej udary i zwał serca, a co za tym idzie jego niepełnosprawność, nie były w związku z tym powodem przejścia na emeryturę, a tym samym rezygnacji z zatrudnienia.
Po przejściu na emeryturę skarżąca nie podejmowała zatrudnienia nie tyle z racji zakresu opieki nad mężem ale, jak przyjęło Kolegium, z uwagi na swój stan zdrowia. Skarżącej w roku 2016 i 2017r. przyznano znaczny stopień niepełnosprawności.
Zdaniem orzekających w sprawie organów powyższe przemawia z tym, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej przez skarżącą i nie podejmowaniem tej aktywności z uwagi na konieczność opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. jej mężem.
Skarżąca odpowiedziała na część zadanych jej pytań w piśmie z 24 listopada 2021r. dotyczących jej aktywności zawodowej, ale nie przedstawiła dokumentu, z którego wynikałoby, że jej stan zdrowia zezwala na podjęcie zatrudnienia. Oprócz tego, nie wyjaśniła, jaką pracę podjęłaby gdyby jej sytuacja była inna, tj. gdyby jej mąż nie był osobą niepełnosprawną.
Takie stanowisko świadczy zdaniem Kolegium o tym, że skarżąca nie podjęłaby żadnej pracy. Organ I instancji wskazał, że jako osoba 70 letnia skarżąca nie miałaby dużej możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi choćby na fakt, że nie pracowała od wielu lat i nie wykazała przy tym, że posiada wyjątkowe kwalifikacje zawodowe czy też umiejętności, które w znalezieniu zatrudnienia byłyby jej pomocne. Powodem tego może być również zły stan zdrowia skarżącej, choć wyjaśniła ona, że nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.
Kolegium podzieliło powyższe stanowisko. Trudno na rynku pracy obecnie znaleźć zatrudnienie osobie takiej jak skarżąca i trafne jest w tym zakresie stanowisko organu I instancji. Powyższe potwierdza jednoznacznie, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją skarżącej z zatrudnienia czy też niepodejmowaniem pracy zarobkowej z uwagi na niepełnosprawność jej męża.
Jak wynika z treści art. 17 ust 1 u.ś.r. świadczenie, o przyznanie którego wniosła skarżąca to świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub braku możliwości podjęcia takiej pracy i to ta przesłanka podlega rozpatrzeniu. Stosownie do dyspozycji powołanego przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotnym dla jego przyznania jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej była wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Tymczasem ze stanu sprawy wynika, że po pierwsze skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad mężem, a po drugie prawdopodobnie z uwagi na stan zdrowia nie ma ona obecnie możliwości podjęcia pracy lub innego zatrudnienia.
Ograniczeniem jest przy tym także wiek skarżącej i fakt, że od 18 lat nie pracowała. Te okoliczności zdaniem Kolegium przesądzają o braku związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zaniechaniem zatrudnienia lub brakiem możliwości jego podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad mężem, niezbędnego do przyznania wnioskowanego świadczenia.
W złożonej skardze pełnomocnik skarżącej zarzuciła naruszenie:
- - prawa materialnego, przez błędną wykładnie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego Z. S. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem;
- - przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i zaniechanie ustalenia czy skarżąca byłaby w stanie podjąć pracę zawodową, gdyby nie opieka nad niepełnosprawnym mężem.
W uzasadnieniu skargi jej autorka wskazała, że skarżąca z uwagi na niepełnosprawność męża nie podejmuje aktualnie zatrudnienia. Obecnie skarżąca ma 70 lat i opiekuje się mężem. Fakt, iż pobiera ona emeryturę nie oznacza automatycznie, że jest ona osobą bierną zawodowo. Ustawodawca przewidział bowiem aktywność zawodową emerytów i umożliwił im zawieszenie świadczenia emerytalnego w tym właśnie celu. Osiągnięcie bowiem wieku emertytalnego nie oznacza automatycznie bierności zawodowej. W sytuacji gdy emeryt jest zdrowy i chce być nadal czynny zawodowo ma możliwość zawieszenia świadczenia emerytalnego, nawet nie posiadając szczególnych kwalifikacji. Nie akceptuje skarżąca stanowiska SKO w zakresie twierdzenia o braku możliwości jej aktywizacji zawodowej.
Orzekające organy zaniechały podjęcia czynności w zakresie ustalenia czy skarżąca obecnie byłaby w stanie podjąć zatrudnienie, gdyby nie sprawowana opieka nad mężem. Skarżąca spełnia wszelkie przesłanki do przyznania jej świadczenia, tj. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny oraz nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi też wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W sprawie bezsporne było, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Natomiast kwestią sporną była ocena spełnienia przez skarżącą przesłanki niepodejmowania zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Analiza akt sprawy wykazała, że strona nabyła prawo do emerytury 11 kwietnia 2007 r., lecz już od 3 maja 2004 r. nie podejmowała żadnego zatrudnienia, przebywała na rencie w związku z niezdolnością do pracy. Od chwili, w której zaczęła pobierać świadczenie emerytalne nie była także zgłoszona do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia, co de facto oznacza, że od momentu zakończenia ostatniego zatrudnienia skarżąca nie była w żaden sposób aktywna zawodowo. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie wynika również aby skarżąca wykazywała wolę i chęć podjęcia dowolnej formy zatrudnienia zarówno do momentu przejścia na emeryturę jak i obecnie.
Dokonując oceny okoliczności zaistniałych w sprawie należy zgodzić się z organami obu instancji, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem. Przede wszystkim - zgodnie z treścią stosownego orzeczenia, trwała niepełnosprawność w stopniu znacznym męża skarżącej ma miejsce od 4 lutego 2002 r.. Stan znacznej niepełnosprawności męża skarżącej nastąpił zatem na kilka lat przez tym jak zrezygnowała ona z jakiejkolwiek aktywności zawodowej i z uwagi na swój stan zdrowia uzyskała uprawnienia do renty inwalidzkiej, a następnie emerytury.
Mając na uwadze stopniowe pogarszanie się stanu zdrowia męża skarżącej wymagającego opieki, trudno jest uznać, że wieloletnie niepozostawanie w jakiejkolwiek formie zatrudnienia przez skarżącą było wywołane tylko i wyłącznie koniecznością sprawowania trwałej i nieprzerwanej opieki nad mężem. Również obecnie nie sposób uznać, jak słusznie przyjęły organy, że została spełniona przesłanka niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad mężem. Jak wykazały bowiem organy obu instancji, skarżąca nie pracuje już od 2004 r., gdy stan zdrowia niepełnosprawnego nie był na tyle poważny by konieczna była opieka w rozumieniu przedmiotowej ustawy (ostatnie orzeczenie o niepełnosprawności męża skarżącej z 4 lutego 2002 r. wskazuje, że mężczyzna jest całkowicie niezdolny do zatrudnienia oraz do samodzielnej egzystencji).
Zatem zaprzestanie wykonywania pracy przez skarżącą nie może być traktowane jako wywołane koniecznością stałej opieki nad bliskim w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przy tym podkreślić także, iż z uwagi na wiek skarżącej (ukończone 70 lat), a także jej wieloletnią bierność zawodową, niewiarygodne byłoby przyjęcie, że gdyby nie obecny stan zdrowia męża skarżącej, to strona teraz byłaby zdolna do podjęcia jakiekolwiek zatrudnienia.
Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia powodowanego koniecznością sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, przy czym powodem braku aktywności zawodowej musi być wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie zaś inne przyczyny. Należy więc w tym kontekście wskazać, że jakkolwiek sam fakt posiadania prawa do emerytury nie przekreśla - w przypadku zawieszenia wypłaty świadczenia otrzymywanego z organu emerytalno-rentowego - przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1971/21 oraz z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1954/21) – to jednak nie zwalnia to organów z dokonania w takim przypadku oceny rzeczywistego zamiaru i możliwości wykonywania aktywności zawodowej w wieku emerytalnym, czy też – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – "wznowienia" takiej aktywności po ponad osiemnastu latach nieaktywności zawodowej.
Doświadczenie życiowe wskazuje na to, że celem złożenia w okolicznościach niniejszej sprawy wniosku o świadczenie pielęgnacyjne jest chęć poprawy niewątpliwie trudnej sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawczyni (uzyskanie wyższego świadczenia), nie zaś rezygnacja czy niepodejmowanie aktywności zawodowej, które powodowane jest koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad mężem. Tymczasem istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty – utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej. Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Aby możliwe było przyznanie tego świadczenia musiałby zostać wykazany związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a niepodjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca takiego związku nie wykazała. Sąd nie kwestionuje faktu, że mąż skarżącej jest osobą mocno schorowaną i wymagającą pomocy oraz wsparcia w codziennej i samodzielnej egzystencji, a co za tym idzie, wymaga opieki sprawowanej przez inne osoby, jednak należy podzielić stanowisko organów, że okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad mężem.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku strony o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku żądania organu w zakresie przeprowadzenia rozprawy w określonym przepisami terminie.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).