Uzasadnienie
J. G. i E. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 02 października 2014 r. nr [...].
Pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. J. i M. G. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wykonując zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2015 r. wnioskodawcy złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawców wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z emerytur w wysokości 2736,56 zł i 1660,85 zł. Posiadają mieszkanie o pow. 40,87 m2, garaż o pow. 8,5 m2, pomieszczenie gospodarcze o pow. 10,5 m2 oraz grunt o pow. 322 m2. Wskazali, że jako emeryci samodzielnie muszą radzić sobie z niedogodnościami życia, a utrzymanie mieszkania, naprawy, remonty, comiesięczne opłaty, wizyty u lekarzy i leki pochłaniają dużą część ich dochodów.
Celem usunięcia wątpliwości w zakresie określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych wnioskodawców, referendarz sądowy wezwał wnioskujących do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń, w tym wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, dokumentów obrazujących wysokość miesięcznych wydatków na utrzymanie, zaświadczeń o wysokość emerytur, kopii zeznań podatkowych złożonych w 2014 r., oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych pojazdów.
Wnioskodawcy przedłożyli zaświadczenia o wysokości emerytur i PIT-y, które odpowiadały informacjom wskazanym we wniosku, rachunki za internet, telewizję i telefon na kwotę 120,00 zł, rachunki za gaz w wysokości 284,05 zł, 276,05 zł i 233,83 zł, rachunki za energię w kwocie 117,81 zł, 116,14 zł i 111,18 zł, potwierdzenia przelewu za opłatę za wywóz śmieci - 18,00 zł, potwierdzenia przelewu za wodę i ścieki – 74,13 zł, 63,54 zł, faktury VAT dotyczące opłaty na rzecz wspólnoty mieszkaniowej w wysokości 116,54 zł i 105,95 zł, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2015 w łącznej kwocie 330 zł, potwierdzenie przelewu za roczny abonament w wysokości 232, 20 zł, potwierdzenia przelewu za polisy – 114,00 zł i 40,50 zł, potwierdzenie przelewu za renowację grobu ojca na kwotę 1.500,00 zł, wyciąg z rachunku bankowego E. G. Ponadto dołączyli oświadczenie o posiadanym pojeździe mechanicznym – Fiat Punto rok produkcji 2002 o wartości 6.000 zł.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy.
J. i E. G. wnieśli w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazali, że posiadają tylko jeden rachunek bankowy, na który wpływa emerytura E. G. Emeryturę J. G. przynosi do domu listonosz. Ponoszą koszty prywatnej pomocy lekarskiej, w tym zlecanych badań. Podkreślili, że czekają ich wydatki związane z naprawą pieca gazowego, samochód jest 13-letni i trzeba liczyć się z naprawami.
Zgodnie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez sąd.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i stanowi odstępstwo od określonej w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca w istocie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie w ramach wniosku strony. Zatem to do obowiązków strony należy przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. Oznacza to, że wnioskodawca winien przekonać sąd o tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. Jednocześnie podmiot występujący na drogę postępowania sądowego winien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny oraz niewątpliwy, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Według sądu w świetle podanych przez wnioskodawców okoliczności nie sposób jednoznacznie przyjąć, że nie są oni w stanie ponieść pełnych a tym bardziej częściowych kosztów postępowania. Z przedstawionych dokumentów wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawców jest wystarczająco dobra – posiadają oni stabilne źródło dochodów w łącznej wysokości 4.396 zł netto. Pozwala to na racjonalne zaplanowanie wydatków dwuosobowej rodziny emerytów, w tym uwzględnienie w nich dodatkowych kosztów związanych z postępowaniem sądowym, których pokrycie nie zagrozi zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych.
Sąd stwierdził, po zbilansowaniu wskazywanych zobowiązań finansowych, że wnioskodawcy są w stanie uiścić zarówno wymagany wpis w wysokości 100 zł, jak również przeznaczyć wymaganą kwotę na ewentualne skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Z całą zaś pewnością braku możliwości finansowych w tym względzie wnioskodawcy nie wykazali.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.