Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 maja 2000 r. Prezydent Miasta odmówił wymeldowania M.L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podstawą prawną wymeldowania osoby decyzją administracyjną jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z treścią tego artykułu wymeldowanie osoby następuje w przypadkach, gdy: osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu oraz lokal ten opuściła bez obowiązku wymeldowania się albo bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Organ pierwszej instancji wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie M. L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. wystąpił J. L., podając iż M. L. nie mieszka w spornym lokalu od 7 lat. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że przydział spółdzielczego prawa do przedmiotowego lokalu otrzymał J. L. z Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w dniu 28 sierpnia 1978 r. Osobami uprawnionymi do zamieszkiwania są żona G. L., syn M. i córka M. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 215 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze, spółdzielcze prawo do lokalu przydzielonego jednemu z małżonków w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny należy wspólnie do obu małżonków bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, zatem zarówno J. L., jak i G. L. posiadają samoistne uprawnienia do lokalu przy ulicy [...] w G. wynikające z przydziału mieszkaniowego.
M. L., jako że jest synem J. i G. L. posiada pochodne uprawnienia do zamieszkiwania we wskazanym lokalu. Organ nadto podniósł, że M. L. posiada nadal pochodne uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu, bowiem zgodnie z orzeczeniem Sądu Okręgowego w G. (sygn. akt [...]) w sprawie dotyczącej ustalenia sposobu korzystania z mieszkania przez małżonków L., M. L. nie opuścił miejsca zameldowania w sposób dobrowolny.
W tej sytuacji organ stwierdził, że skoro nie została spełniona przesłanka konieczna do wymeldowania - utrata uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, należało odmówić wymeldowania M. L. W odwołaniu od decyzji J. L. podniósł, że M. L. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od siedmiu lat, nadto wskazał, iż nie wyraża zgody na jego zameldowanie w nim.
Rozpoznając odwołanie J. L. Wojewoda decyzją z dnia 10 maja 2002 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 maja 2000 r. orzekającą o odmowie wymeldowania M. L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy M. L. utracił uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu. Organ wskazał, iż Mi. L. posiada uprawnienie do przebywania w lokalu, gdyż jego matka G.L. – współnajemczyni lokalu wyraża wolę zamieszkiwania syna w nim.
Wobec powyższego na podstawie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy braku spełnienia koniecznej do wymeldowania przesłanki polegającej na utracie uprawnień do zamieszkiwania w lokalu organ uznał, że decyzja Prezydenta Miasta odpowiada prawu. Organ nie rozważał, czy M. L. nadal w tym lokalu przebywa.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. L. podnosząc, że M. L. mimo zameldowania w przedmiotowym lokalu nie mieszka w nim od dziewięciu lat, mieszkanie opuścił w sposób dobrowolny. Skarżący podniósł ponadto, że syn zachowuje się w stosunku do niego agresywnie, zaś G. L. wyraża wolę zamieszkiwania syna w lokalu, gdyż w ten sposób zyskuje zrozumienie i poparcie dla swoich racji przez sądem i innymi instytucjami.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że sam fakt nie zamieszkiwania w lokalu nie mógł stanowić samodzielnej podstawy do orzekania o wymeldowaniu, skoro M.. ma uprawnienia do przebywania w tym lokalu.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Organ drugiej instancji rozpatrując niniejszą sprawę powołał jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.), określający przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. Podejmując decyzję o odmowie wymeldowania M. L. organ administracji oparł się na pierwszej z podstaw wymeldowania z pobytu stałego, określonych w powołanym przepisie. Przepis ten pierwszą podstawę wymeldowania określał następująco: Organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W przepisie tym jest odesłanie do art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w związku z czym podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji jest nie tylko art. 15 ust. 2, ale i art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie K 20/01 orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 78, poz. 716 z dnia 19 czerwca 2002 r. i z tym dniem art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przestał obowiązywać (art. 190 ust. 3 Konstytucji).
Wobec powyższego należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Obecnie powyższą tezę należy odnieść też do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania z miejsca stałego pobytu. Inaczej mówiąc, to czy ktoś posiada uprawnienia do przebywania w lokalu, czy też takie uprawnienia mu nie przysługują, nie ma żadnego znaczenia dla zameldowania i wymeldowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej będzie zobowiązany do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwzględnieniem zmiany wynikającej z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, czyli zmiany, w świetle której uprawnienia do przebywania w lokalu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia żądania o wymeldowaniu.
Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. Akt, którym odmówiono uwzględnienia żądania nie podlega bowiem wykonaniu, a tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 cytowanej ustawy z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które podlegają jakiemukolwiek wykonaniu.