Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2002 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, § 3 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Rady Miejskiej Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 18 lutego 2002 r. nr [...] – którą odmówiono Z. L. pomocy okresowej z Państwowego Funduszu Kombatantów.
W uzasadnieniu wskazano, że art. 19 ust. 1 ustawy o kombatantach(...) stanowi, że kombatantom i innym osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna. Przyznanie pomocy uzależnione jest z jednej strony od spełnienia przez osobę ubiegającą się o pomoc warunków wynikających z obowiązujących przepisów, z drugiej- od wielkości środków przekazanych przez Państwowy Fundusz Kombatantów na pomoc pieniężną. Z akt sprawy wynika, że w planie finansowym PFK na 2002 r. określono wydatki, w tym na pomoc pieniężną dla kombatantów i innych osób uprawnionych, jednak ze względu na bardzo trudną sytuację budżetu Państwa Ministerstwo Finansów skreśliło pozycję wydatków na pomoc społeczną dla kombatantów (pismo Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 8.01.2002 r.).W tych warunkach brak środków finansowych z PFK przyznanych na 2002 r. wyklucza możliwość przyznania tej formy pomocy.
Podkreślono, że udzielenie pomocy pieniężnej na podstawie art. 19 ust. 1 cyt. ustawy o kombatantach(...) oraz przepisów rozporządzenia z dnia 17.04.1998 r. nie ma charakteru obligatoryjnego i z uwagi na brak środków organ pomocy społecznej może odmówić przyznania tej formy pomocy.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Z. L., zarzucając jej niezgodność z art. 67 Konstytucji RP, w którym mowa o zabezpieczeniu społecznym. Stwierdziła, że skoro uznano, że spełnia kryteria uprawniające do uzyskania pomocy w postaci zasiłku okresowego, to sposób uzasadnienia odmowy jej przyznania jest kpiną z postanowień Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli rzeczą Sądu było rozważenie, czy faktycznie organ pierwszej instancji nie dysponował środkami finansowymi na przyznanie skarżącej zasiłku okresowego, który można przyznać na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego, który stanowi, że kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna (t. j. Dz. U. Nr 142, poz.950 ze zm.).
Jak stanowi art. 19 ust. 3 cytowanej ustawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonuje podziału środków na pomoc pieniężną, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a.
Organy obu instancji uznały co do zasady, że skarżąca spełnia warunki do korzystania ze środków finansowych z Państwowego Funduszu Kombatantów, lecz nie można przyznać ich skarżącej z powodu skreślenia w budżecie przez Ministerstwo Finansów pozycji wydatków na pomoc społeczną dla kombatantów
Wskazać trzeba, że okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez niego decyzji. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, ażeby należycie ustalić stan faktyczny, tj. zgodnie z rzeczywistością (art. 7 i 77 k.p.a.). Powyższy obowiązek dotyczy zarówno ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów ustawy o kombatantach (...) ażeby przyznać jej pomoc okresową, ale również i postępowania dotyczącego pozostałych okoliczności.
Organ II instancji prawidłowo poczynił ustalenia, dotyczące możliwości finansowych organu i powołał się na nie w uzasadnieniu decyzji (pismo Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie znajdujące się w aktach sprawy).
Stwierdzić trzeba, że uznanie organu wypływające z treści art. 19 ust. 1 ustawy z 1991 r. o kombatantach (...) jest uwarunkowane wielkością przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną.
Skoro w budżecie państwa nie ujęto środków na pomoc społeczną dla kombatantów, organ nie mógł tej pomocy skarżącej przyznać.
Wskazać należy skarżącej, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 67 ust. 1 stanowi m.in., że zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa, a udzielenie pomocy na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o kombatantach (...) nie ma charakteru obligatoryjnego.
Stwierdzić też trzeba, że przepisy Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń.
W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) orzekł jak w sentencji.