Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 23 kwietnia 2002 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 lutego 2002 r. nr [...] odmawiającą R. G. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 37j ust. 1 i ust. 1a, art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że R. G. zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. od dnia 31 sierpnia 2001 r. nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 8 września 2001 r. Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2001 r. wniósł o ustalenie prawa do zasiłku przedemerytalnego uzasadniając to posiadaniem 34 lat stażu pracy, w tym 16 lat pracy w warunkach szczególnych. Prezydent Miasta decyzją z dnia 5 lutego 2002 r. nr [...] odmówił przyznania R. G. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wnioskodawca, aby otrzymać zasiłek przedemerytalny musi spełnić warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku (dla bezrobotnych art.
- 23) oraz posiadać okres uprawniający do emerytury, jeżeli
- 1) posiada okres zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub
- 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym, co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Z kolei ust. 1a w/w artykułu wprowadzony nowelą z dnia 22 czerwca 2001 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 973) stanowił, że okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o którym mowa w ust. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Organ I instancji wyliczył i uznał za udokumentowany okres pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze na podstawie przedłożonych przez R. G. świadectw pracy za okresy:
- - od 1 stycznia 1974 r. do dnia 5 maja 1974 r.
- - od dnia 6 maja 1974 r. do dnia 31 lipca 1976 r.
- - od dnia 1 października 1980 r. do dnia 31 stycznia 1990 r. to jest łącznie okres 11 lat i 11 miesięcy. Zatem mimo spełnienia pozostałych przesłanek zbyt krótki okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (wymagane jest 15 lat) nie pozwala na przyznanie zasiłku przedemerytalnego.
R. G. odwołał się od powyższej decyzji w trybie instancyjnym do Wojewody. W odwołaniu wnosił o uznanie okresu zatrudnienia w [...] Zakładach Naprawy Samochodów, ul. [...] w S. K. od dnia 28 sierpnia 1973 r. do dnia 31 stycznia 1990 r. za okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. W tym czasie pracował jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony i jako dźwigowy, co mogą potwierdzić świadkowie.
Wojewoda podtrzymując decyzję organu I instancji, podkreślił, że mimo przepracowania przez R. G. 34 lat 2 miesięcy i 25 dni, tylko 11 lat i 11 miesięcy można zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach, bo znajduje to potwierdzenie w świadectwach pracy zgodnie z § 2 rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych i w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Decyzję Wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zaskarżył R. G. Skarżący po raz wtóry oświadczył, że w latach 1973-1990 będąc pracownikiem [...] Zakładów Naprawy Samochodów w S. K. wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Na poparcie swych twierdzeń podał dane świadków, którzy mogą potwierdzić wykonywanie przez skarżącego pracy w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i powtórzył wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji organów I i II instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na wstępie należy podkreślić, że wydanie decyzji o przyznaniu zasiłku przedemerytalnego jak i decyzji o odmowie przyznania tego zasiłku odbywa się przy zachowaniu reguł przewidzianych przez kodeks postępowania administracyjnego oraz innych przepisów szczególnych. W rozstrzyganiu tego typu spraw duże znaczenie ma także utrwalona praktyka sądowa. Art. 7 k.p.a. nakłada na organ administracyjny obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy administracyjnej mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Rozwinięciem tego wymogu są dalsze przepisy k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego a zwłaszcza art. 77 k.p.a., który zobowiązuje organ w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jest sprawą oczywistą, że trudno mówić o prawidłowym roztrzygnieciu, gdy materiał dowodowy jest niepełny. Niniejsza sprawa mimo powoływania się przez organ administracyjny na konkretne przepisy prawa nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona.
R. G. już w odwołaniu od decyzji organu I instancji twierdził, że może przedstawić świadków, którzy potwierdzą fakt wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach przez cały okres zatrudnienia w [...] Zakładach Naprawy Samochodów w S. K. Jest to o tyle istotne, że wszystkie świadectwa pracy potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach pochodzą właśnie z tego zakładu pracy, ale dotyczą tylko pewnych mniejszych okresów w okresie zatrudnienia skarżącego. W ocenie Sądu organ powinien zwrócić się do zakładu pracy, który wydał zaświadczenia w celu wyczerpującego wyjaśnienia sprawy oraz odnieść się do twierdzeń skarżącego w decyzji. Do ustalenia pozostaje okoliczność jak długo i na jakich stanowiskach pracował skarżący i świadkowie oraz które okresy faktycznie należy zgodnie z prawem zaliczyć do warunków szczególnych. Organ nie zajął stanowiska w tej kwestii, opierając się na brzmieniu przepisu art. 37j ust. 1 a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowi, że okresy pracy w szczególnych warunkach są uwzględniane, po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach.
Przepis ten odsyła do zwłaszcza do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Jednak sądy utrwaliły wykładnię tych przepisów, która pozwala w postępowaniu odwoławczym ustalać okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy (zobacz uchwałę SN z dnia 10 marca 1984 r. III UZP 6/84, baza orzeczeń Lex nr 14625). Sąd przyjął aktualność tego twierdzenia na tle niniejszej sprawy.
Zatem organ administracyjny winien, mając na względzie zasadą swobodnej oceny dowodów skorzystać z wszelkich środków dowodowych. Wyjaśnienie sprawy, zwrócenie się do zakładu pracy lub skorzystanie z innych środków dowodowych i wydanie odpowiedniej decyzji należy do organu administracyjnego a nie sądu administracyjnego.
Należy zaznaczyć jeszcze, że w przypadku, gdy zakład pracy, od którego skarżący domaga się świadectw zatrudnienia w szczególnych warunkach nadal istnieje, to R. G. przysługuje prawo do wystąpienia na drogę sądową w celu ustalenia tego faktu. W tym przypadku właściwym jest sąd powszechny. W tej kwestii organ winien pouczyć skarżącego w sposób jasny, aby nie było wątpliwości, jakie są konsekwencje niedopełnienia przez niego tego obowiązku, a następnie wezwać go do uzupełnienia braków wniosku.
Z tych względów na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.