Uzasadnienie
A. Sz. pismem z dnia 14 marca 2002 r. wezwał Wójta Gminy do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na naliczeniu zawyżonej opłaty za udzielane mu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych za 2002 rok.
W przedmiotowym piśmie A. Sz. zacytował treść art. 111 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, następnie przedstawił wyliczenie wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych na przestrzeni 2001 r. z rozbiciem na poszczególne rodzaje napojów alkoholowych i w oparciu o niniejsze dane przedstawił obliczenie wysokości opłaty, którą winien zapłacić w 2002 r., uwzględniając wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych. Zgodnie z niniejszymi obliczeniami A. Sz. stwierdził, iż opłata za 2002 r. została zawyżona o 6.276,52 zł.
W odpowiedzi na powyższe pismo Wójt Gminy podał, że wg art. 11 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, opłatę za korzystanie z zezwoleń pobiera się corocznie w wysokości odpowiadającej równowartości określonej kwoty euro przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych ogłaszanego przez NBP z dnia wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu.
Wątpliwości budzi sposób naliczania opłaty za przekroczenie określonych wartości sprzedaży napojów alkoholowych, a mianowicie czy należy opłaty te obliczać wg wartości sprzedaży alkoholu w ramach jednego zezwolenia, czy też w ramach wszystkich zezwoleń, z których korzystano w poprzednim roku w danym punkcie sprzedaży.
Brzmienie ustępu 3 cytowanego art. 11¹ ustawy, wg którego opłatę, o której mowa w ust. 2 podwyższa się o 50, 100 % itd w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych przekroczyła określone kwoty, pozwala domniemywać, że chodzi tu o wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych ogółem w danym punkcie sprzedaży, a nie oddzielnie dla każdej z trzech grup zezwoleń. Jeśli więc sprzedawca alkoholu przekroczy limit sprzedaży np. w piwie, a nie przekroczy go w sprzedaży wina, jest to bez znaczenia, ponieważ podwyższenie opłaty liczone jest od łącznej wartości sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie.
W ocenie Wójta Gminy słuszność powyższego sposobu wyliczenia "wartości sprzedaży" wyrobów alkoholowych potwierdza również treść ustępu 4 art. 11¹, wg którego opłatę wnosi się wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. Wartość sprzedaży, która stanowić będzie podstawę do wyliczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń (art. 11¹ ust.
1) sprzedawca winien podać ogółem, bez rozbicia na poszczególne rodzaje zezwoleń. Należy stąd wnioskować, że dla gminy nie ma znaczenia przekroczenie wartości sprzedaży w poszczególnych rodzajach zezwoleń, ważna jest łączna wartość sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie. W przypadku, gdy tak wyliczona wartość sprzedaży przekroczy próg określony w ust. 3 art. 11¹ ustawy, podniesieniu ulegają opłaty za wszystkie zezwolenia, z których punkt sprzedaży korzysta.
Jednocześnie Wójt wskazał, iż w Sejmie znajduje się projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości, w którym proponuje się wprowadzenie innego trybu obliczania opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, który będzie uzależniał wysokość opłaty od wartości sprzedaży każdego z rodzaju napojów alkoholowych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. Sz. zarzucił, iż sposób naliczania opłaty za zezwolenie na sprzedaż detaliczną alkoholi jest niezgodny z art. 111 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył wyliczenia poczynione w piśmie wzywającym do usunięcia naruszenia prawa, a następnie podał, że w jego ocenie, ustawodawca wyraźnie określił zasady wydawania zezwoleń, wskazując, iż wydaje się je oddzielnie na alkohole określone w trzech grupach (art. 18 ust. 1 ustawy). Podobnie oddzielnie określa się wysokość corocznej opłaty na alkohole z poszczególnych trzech grup (art. 111 ust. 2 ustawy).
Zatem przekroczenie wskazanej w ustawie równowartości określonej ilości euro dotyczy nie całej sprzedaży w danym punkcie handlowym, lecz sprzedaży w ramach konkretnego zezwolenia wydawanego na określoną grupę alkoholi. Prowadzić to musi do wniosku, że konsekwencje wynikające z przekroczenia sprzedaży w danej grupie alkoholi skutkować mogą podwyżkę odnoszącą się wyłącznie do tej grupy alkoholi, a nie wszystkich grup objętych sprzedażą w danym punkcie lub punktach sprzedaży.
Wójt Gminy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 11 kwietnia 2002 r.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, iż Sąd uznał, że przedmiotowa skarga została wniesiona w terminie, gdyż brak jest dowodu doręczenia skarżącemu pisma Wójta Gminy z dnia 11 kwietnia 2002 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z nadesłanej przez Wójta Gminy kserokopii książki nadawczej wynika jedynie data nadania przedmiotowego pisma do ówczesnego pełnomocnika skarżącego, bark jest natomiast dowodu doręczenia, wobec czego należało uznać, iż skarga została wniesiona w terminie.
Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, że skarżący kwestionuje zasady podwyższania corocznej opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uregulowane w ust. 3 art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2002 r. (do 8 listopada 2002 r.) W istocie rzeczy kwestię sporną stanową zasady ustalania wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych.
Przepis art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowił wówczas, co następuje:
Art. 111 ust.
- 1. W celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18.
Art. 111 ust. 2 Opłatę, o której mowa w ust. 1, pobiera się corocznie w wysokości odpowiadającej:
- 1) równowartości 125 euro, ustalonej przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z dnia wydania zezwolenia, za każdy rok objęty zezwoleniem na sprzedaż napojów zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa,
- 2) równowartości 125 euro, ustalonej przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z dnia wydania zezwolenia, za każdy rok objęty zezwoleniem na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa),
- 3) równowartości 500 euro, ustalonej przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z dnia wydania zezwolenia, za każdy rok objęty zezwoleniem na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu.
Art. 111 ust.
- 3. Opłatę, o której mowa w ust. 2, podwyższa się:
- 1) o 50% w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 10.000 EURO, ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia 31 grudnia tego roku,
- 2) o 100% w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 30.000 EURO, ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia 31 grudnia tego roku,
- 3) o 300% w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 60.000 euro, ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z dnia 31 grudnia tego roku,
- 4) o 500% w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 100.000 euro, ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z dnia 31 grudnia tego roku.
Art. 111 ust.
4. Opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest do kasy gminy w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim.
Art. 111 ust.
5. W roku nabycia lub utraty ważności zezwolenia opłatę, o której mowa w ust. 1, uiszcza się w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia, z tym że pierwsza opłata wnoszona jest przed wydaniem zezwolenia.
Z treści cytowanego wyżej ust. 3 art. 111 wynika, że ustawodawca wymienia tylko jedną przesłankę decydującą o obowiązku zapłacenia podwyższonej opłaty. Przesłanką tą jest "wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim", uzyskana w pojedynczym punkcie sprzedaży. Niniejszy przepis nakazywał uwzględniać całą wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w pojedynczym punkcie sprzedaży. W przypadku przekroczenia wskazanych progów obowiązywała odpowiednio podwyższona stawka opłaty.
Niniejsza regulacja prawna nie dawała podstaw do uzależniania podwyższenia opłaty w zależności od tego czy wzrost sprzedaży dotyczył wszystkich grup alkoholowych, czy tylko niektórych. Przesłanki przesądzające o sposobie naliczania przedmiotowej opłaty wyczerpująco zostały uregulowane w ust. 3 art. 111 ustawy. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia fakt, iż stosownie do ust. 4 art. 111 cytowanej ustawy osoba korzystająca z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych obowiązana była składać pisemne oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. Z treści niniejszego przepisu nie wynika, aby w oświadczeniu należało podawać wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim.
Z powyższego zatem wynika, że wolą ustawodawcy było, aby wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych przesądzająca o ewentualnej zwyżce należnej opłaty była wyznaczana łącznie dla całej ich sprzedaży w punkcie sprzedaży, niezależnie od tego, czy wzrost dotyczył wszystkich grup napojów, czy tylko niektórych (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 22 grudnia 1999 r., IISA/Kr 1581/98, Glosa 2002/7 str. 45).
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art.151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.