Uzasadnienie
M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 17 lutego 2015 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2014 r., Nr [...], nakazującą rozbiórkę parterowego wolno stojącego budynku gospodarczego o wymiarach gabarytowych 4,06 m x 5,04 m, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości G., gm. N. Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Kontrola legalności zabudowy na terenie działki nr [...] w miejscowości G., przeprowadzona w dniu 22 sierpnia 2014 r., ujawniła, że znajduje się na niej będący przedmiotem niniejszego postępowania obiekt budowlany o tradycyjnej murowanej konstrukcji o wymiarach zewnętrznych 4,06 m x 5,04 m, kryty papą, niepodpiwniczony posadowiony na fundamentach oraz będący przedmiotem odrębnego postępowania obiekt o konstrukcji drewnianej o wymiarach zewnętrznych 2,60 m x 3,70 m. Ponadto w oparciu o informację ze Starostwa Powiatowego organ I instancji ustalił, że przedmiotowy obiekt powstał samowolnie w 2004 r., albowiem w rejestrach i aktach archiwalnych Starostwa Powiatowego brak jest wpisów bądź akt sprawy dotyczących wydanych pozwoleń na budowę bądź zgłoszeń robót budowlanych wyżej opisanych obiektów.
W konsekwencji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowego obiektu gospodarczego. Wobec stwierdzenia, że jego budowa wymagała zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, organ I instancji przeprowadził procedurę określoną w przepisach art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.).
Postanowieniem nr [...] z dnia 17 października 2014 r. na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na J. i M. K., w celu legalizacji przedmiotowego obiektu pełniącego funkcję gospodarczą, obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni zaświadczenia Wójta Gminy N. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku spełnienia powyższego warunku zobowiązał dodatkowo złożyć:
- • opis techniczny określający rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych,
- • szkice i rysunki obiektu
- • oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
- • projekt zagospodarowania działki lub terenu na aktualnej mapie do celów informacyjnych.
Wobec niewykonania obowiązku przedłożenia ww. dokumentów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 grudnia 2014r., nr [...], nakazał Państwu J. i M. K. rozbiórkę parterowego wolno stojącego budynku gospodarczego o wymiarach gabarytowych 4,06 m x 5,04 m, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości G., gm. N. Rozpatrując odwołanie M. K., który twierdził, że dokonał zgłoszenia robót we wskazanym zakresie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 lutego 2015 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego akta sprawy potwierdzają, że J. K. i M. K. na działce nr [...] w G. bez wymaganego właściwemu organowi zgłoszenia samowolnie wybudowali w 2004 r. przedmiotowy budynek gospodarczy. Budowa takiego obiektu podlega uregulowaniom określonym w art. 49b ustawy Prawo budowlane. Brak wymaganego prawem zgłoszenia narusza przepisy art. 30 ustawy Prawo budowlane, który skutkuje zastosowaniem procedury określonej w art. 49b ustawy Prawo budowlane. W tym trybie jeśli strony nie przedłożą wymaganych przy legalizacji dokumentów, organ zobligowany jest do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W rozpatrywanej sprawie bezpośrednią przyczyną rozbiórki było niewypełnienie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. Organ podkreślł, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora, nie obowiązkiem. Organ nie może dokonywać legalizacji samowoli budowlanej wbrew woli strony, nie ma też prawnej możliwości dokonania legalizacji robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej (złożenie dokumentów i uiszczenie opłaty legalizacyjnej). Brak zaświadczenia o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy działki, a także dokumentacji technicznej - uniemożliwia organowi nadzoru budowlanego ocenę prawidłowości wykonanych robót budowlanych i wydanie dalszego rozstrzygnięcia przewidzianego w powyższym trybie. Inwestor nie przedkładając organowi wymaganych prawem dokumentów, uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej.
Organ odwoławczy nie potwierdził prawdziwości informacji podanych przez odwołującego się, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w oparciu o zgłoszenie w Urzędzie Gminy N. Organ I instancji uzyskał z Gminy N. wyjaśnienie, że w posiadanych rejestrach pozwoleń na budowę wydanych w latach 1980 - 2003 brak jest informacji odnośnie w/w działki. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starostwa Powiatowego z dnia 7 listopada 2014 r. wynika, że Gmina N. nie przekazywała do Starostwa zgłoszenia budowy budynku gospodarczego na terenie przedmiotowej działki. Wskazano, że inwestorzy nie przedłożyli żadnego innego dowodu wskazującego, że zgłoszenie budowy przedmiotowego obiektu zostało przyjęte. Podkreślono, że zaświadczenie o opłacaniu podatku od nieruchomości nie stanowi dowodu, że obiekt ten powstał legalnie, gdyż obowiązek uiszczenia podatku wynika z innych ustaw.
W skardze M. K. zarzucał, że dokonał zgłoszenia przedmiotowego obiektu budowlanego, ale żadnych dokumentów z tym związanym nie odnaleziono. Skarżący wskazał, że dokonał zgłoszenia budowy pracownikowi Urzędu Gminy N. i wyjaśnił, że nie dostał pisemnego potwierdzenia dokonanego zgłoszenia. Nadto wyraził on wolę zalegalizowania powstałej samowoli poprzez uiszczenie opłaty legalizacyjnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwany dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie uczyniono decyzję organu nadzoru budowlanego, który orzekając w trybie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1409), zwanej dalej Prawem budowlanym, nakazał rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie, bez zgłoszenia właściwemu organowi.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy jednoznacznie wskazać, iż organy nadzoru budowlanego - w takim zakresie, który był niezbędny dla możliwości legalnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - zgromadziły pełny materiał dowodowy i ustaliły stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny. Tym samym należycie wywiązały się z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że z ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w 2004 r., ale wbrew twierdzeniom inwestorów, bez wymaganego prawem zgłoszenia. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdził bowiem, żeby inwestorzy dokonali zgłoszenia budowy budynku gospodarczego pomimo wymogu ustawy w tym zakresie. Urząd Gminy N. w piśmie z dnia 2 października 2014 r. poinformował, że w posiadanych rejestrach pozwoleń na budowę wydanych w latach 1980-2003 brak jest informacji odnośnie działki nr [...] położonej w miejscowości G., gm. N. Natomiast Starostwo Powiatowe w piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. wyjaśniło, że w stosunku do działki nr [...] położonej w miejscowości G., w Gminie N. Starostwo nie posiada w swoich rejestrach oraz w zasobach archiwalnych żadnych wpisów bądź akt sprawy dotyczących wydanych pozwoleń na budowę bądź zgłoszeń robót budowlanych w okresie od 1 stycznia 2004 r. do chwili obecnej. Nadto, Gmina N. nie przykazywała do Starostwa zgodnie z właściwością zgłoszenia budowy budynku gospodarczego na terenie przedmiotowej działki.
W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowalnego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W takim wypadku stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wymagane jest dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi.
W niniejszej sprawie organy prawidłowo zakwalifikowały analizowany obiekt budowlany do wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 25 m2, objętych dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego ustalając jednocześnie, że wymaganego przepisami zgłoszenia nie dokonano. Dlatego też organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły postępowanie w trybie art. 49b Prawa budowlanego. Wskazany przepis ma bowiem służyć likwidacji samowoli budowlanych polegających na wybudowaniu obiektów budowalnych bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu.
Przepis art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
W myśl art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:
- 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
- 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
- 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W myśl art. 49b ust. 3 Prawa budowalnego, w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust.
- 1. Oznacza to, że w razie niewypełnienia obowiązków określonych przez organ w postanowieniu jest on zobligowany do nakazania rozbiórki.
Na kolejnym etapie procesu legalizacji samowoli określonej w art. 49b ust. 1 Prawa budowalnego, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2, właściwy organ, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W przypadku, gdy budowa nie została zakończona, po wniesieniu opłaty, o której mowa w ust. 5, właściwy organ zezwala, w drodze postanowienia, na dokończenie budowy (art. 49b ust. 6). Również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2.
Po ustaleniu, że budowa opisanego w decyzji obiektu budowlanego wymagała zgłoszenia właściwemu organowi, organ obowiązany był zatem do zastosowania art. 49b ustawy i trybu postępowania w nim przewidzianego. W okolicznościach niniejszej sprawy organ administracji wszczął procedurę legalizacyjną, zobowiązując inwestorów do wykonania obowiązków, określonych w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. W sposób zgodny z prawem organ nałożył na inwestorów określone obowiązki, zgodnie z cytowanymi uregulowaniami, postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. Prawidłowo przy tym organ zawarł w tym postanowieniu pouczenie o wysokości opłaty legalizacyjnej, którą obliczono na kwotę 5.000 zł.
Niesporne w sprawie jest, że pomimo upływu wskazanego w tym postanowieniu terminu, inwestorzy nie przedstawili zaświadczenia Wójta Gminy N. oraz nie uzupełnili braków dokumentacji projektowej.
Powyższe potwierdza, że skarżący jako inwestorzy mieli zatem możliwość zalegalizowania obiektu budowanego, jednakże takiej próby nie podjęli.
Proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ nadzoru budowlanego nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 49b ust. 4 Prawa budowlanego, lecz wyda decyzję nakazującą przymusową rozbiórkę. Brzmienie art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 49b ust.
- 1. Żaden przepis Prawa budowlanego nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Wobec niewykonania przez skarżących obowiązków określonych w postanowieniu z dnia 17 października 2014 r. organy nadzoru budowlanego były zobligowane do orzeczenia nakazu rozbiórki. Organ nie mógł ustalić postanowieniem wysokości opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy inwestorzy nie wypełnili obowiązków w istocie zmierzających do zbadania zgodności z przepisami budowlanymi i przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym istniejącego na działce nr [...] obiektu budowlanego.
W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały jednoznacznych ustaleń, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
Podkreślić należy, że w 2004 r. organem właściwym do przyjęcia zgłoszenia był zgodnie z art. 82 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego starosta, a nie organ gminy. Materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdził twierdzeń skarżącego, iż dokonał on zgłoszenia budowy przedmiotowego obiektu budowlanego. Ani Urząd Gminy N., ani Starostowo Powiatowe nie dysponują zgłoszeniem lub inną dokumentacją, która potwierdzałaby podnoszone przez inwestorów okoliczności, a z informacji Starostwa Powiatowego wynika, że Gmina N. nie przekazywała do tego organu zgłoszenia robót budowlanych dokonanego przez skarżącego. Z informacji samego skarżącego wynika, że brak jest dokumentacji i w tym zakresie
Podsumowując stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.