Uzasadnienie
3 11 SA/Gd 1848/02
Decyzją z dnia 26 listopada 2001 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K.B. utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w B. z dnia 12 października 2001r. nr [...] opartą na przepisach art. 9 i 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5 poz.
18) oraz zarządzenia Ministra Obrony Narodowej [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy (Dz. Rozk. MON z 1990 r. poz. 35 ze zmianami) o odmowie podwyższenia wysokości dodatku za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia z powodu - "przedawnienia roszczenia jak i jego merytorycznej bezzasadności".
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca K.B. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 27 stycznia 1992 r. W związku z tym, Jednostka Wojskowa Nr [...] w C. (zlikwidowana) wystawiła zaświadczenie z którego wynika, iż st. sierż. K.B. pobierał zachowany dodatek za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia w kwocie 3.400 zł (po denominacji 0,34 zł). Pismem z 8 maja 2001 r. K.B. zwrócił się o skorygowanie wysokości pobieranego dodatku za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Ustawa z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy ustala w art. 9 ust. 1 zasadę, iż roszczenia z tytułu należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli przyjąć za datę wymagalności moment otrzymania zaświadczenia wystawionego w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, to roszczenie co do wpisanych tam kwot przedawniło się z dniem 28 stycznia 1995 r. Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia K.B. otrzymał na podstawie § 4 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia 31 maja 1985 r. w sprawie niektórych dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Rozk.
MON z 1987 r. poz. 22). Zarządzenie to pozwalało Dowódcy jednostki przyznać dodatek jeżeli występował jakikolwiek czynnik szkodliwy dla zdrowia na zajmowanym stanowisku służbowym bez względu na jego nasilenie. W 1990 r. Minister Obrony Narodowej zarządzeniem Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Rozk. MON z 1990 r. poz.
35) uchylił poprzednie zarządzenie wprowadzając nowe zasady przyznawania dodatków. Zarządzeniem Nr [...] z 17 grudnia 1990 r. zmieniającym niektóre przepisy o uposażeniu żołnierzy (Dz. Rozk. MON 1990 r. poz. 110) wprowadzono nowe ostrzejsze kryteria przyznawania dodatku za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Ustalono, iż dodatek może otrzymać wyłącznie ten żołnierz na stanowisku którego ustalono przekroczenie najwyższej dopuszczalnej dawki czynnika szkodliwego. Tak określone kryteria możliwości otrzymania dodatku pozbawiły go szeregu żołnierzy, którzy dotychczas ten dodatek otrzymywali. Dlatego w § 5 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z 17 grudnia 1990 r. ustalono, iż ci żołnierze którzy na podstawie zarządzenia MON Nr [...] 31 maja 1985 r. dodatek otrzymywali, a następnie nie spełnili warunków do jego otrzymania zachowują ten dodatek w dotychczas pobieranej wysokości do czasu zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego. Dodatek zachowany nie podlegał waloryzacji tak jak dodatek wynikający z pracy w warunkach przekraczających maksymalna stawkę czynnika szkodliwego. Z powyższych powodów K.B. pobierał zachowany dodatek, gdyż na zajmowanym przez niego stanowisku służbowym po 1990r. nie stwierdzono przekroczenia maksymalnej dawki czynnika szkodliwego dla zdrowia.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.B. wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia prawa materialnego - zarządzenia nr [...] z 17 grudnia 1990 r zmieniającego niektóre przepisy o uposażeniu żołnierzy / Dz. Rozk, MON z dnia 17 grudnia 1990 poz. [...] przez nie przyznanie dodatku za służbę w warunkach szkodliwych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie zostało uznane jego prawo do wyższego dodatku za służbę w warunkach szkodliwych. Skarżący oświadczył, że zawodową służbę wojskową pełnił w JW. 3637 w miejscowości Nowa Wieś koło Grudziądza na stanowisku starszego elektromechanika — kierowcy. Miejscem jego pracy były zespoły prądotwórcze radiolokacyjnych stacji, znajdujące się w strefie bezpośredniego promieniowania mikrofalowego. Nie zgadza się zatem z twierdzeniem, że nie pełnił służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Dowodem tego było, otrzymywanie do uposażenia dodatku za pracę w warunkach szkodliwych należności finansowych. Dokonywane w JW. [...] pomiary promieniowania mikrofalowego wykazywały przekroczenie obowiązujących norm, o czym poświadczyć mogą protokoły i oświadczenia świadków.
Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje/
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż rozpatrujące sprawę organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Przepisy art. 9 i 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5 poz. 18 z późn. zmianami) wskazane przez wydające decyzje organy stanowią ogólne normy stanowiące o tym, że żołnierze zawodowi otrzymują różnego rodzaju dodatki oraz, że prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych ulega przedawnieniu z upływem określonego terminu. Przepisy te niewątpliwie znajdowałyby zastosowanie, gdyby skarżący domagał się wypłaty zaległego dodatku za pracę w szkodliwych warunkach za okres pełnienia służby wojskowej.
Zważyć należy jednak, że według zaskarżonej decyzji pismem inicjującym postępowanie, zakończone jej wydaniem było znajdujące się w aktach administracyjnych pismo skarżącego z dnia 8 maja 2001r. Z treści tego pisma wynika, że jego wniesienie poprzedzone było jeszcze wcześniejszą korespondencją z Dowódcą Jednostki Nr [...] oraz z Wojskowym Biurem Emerytalnym. Korespondencji tej w aktach brak, lecz już pismo z 8 maja 2001r. wydaje się nie pozostawiać wątpliwości co do tego, że celem skarżącego nie jest uzyskanie wypłaty dodatku za służbę w warunkach szkodliwych w zmienionej wysokości za okres pełnienia przez niego służby wojskowej, a raczej doprowadzenie do zmiany podstawy przysługujących mu obecnie świadczeń emerytalnych.
Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U.94.10.36 z późn. zm.) podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zatem niewątpliwie elementem wpływającym na wysokość emerytury żołnierza jest wysokość dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. Art. 32 cytowanej ustawy natomiast stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione nowe dowody lub ujawnione nowe okoliczności, które mają wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość. Trudno wykluczyć zatem, że żądanie skarżącego może w istocie sprowadzać się do dokonania ponownego ustalenia świadczenia emerytalnego w oparciu o przywołany powyżej przepis. Adresatem takiego żądania powinien być wojskowy organ emerytalny.
Wolą skarżącego może być ewentualnie, na podstawie przepisu art. 217§2 pkt 2 k.p.a., uzyskanie zaświadczenia określonej treści - potwierdzającego jego uprawnienie do pobierania dodatku za pracę w szkodliwych warunkach w okresie służby wojskowej - ustalonego we wskazany przez skarżącego sposób.
Rzeczą rozpatrujących sprawę organów było zidentyfikowanie istoty żądania skarżącego i rozpatrzenie go we właściwym trybie lub przekazanie właściwemu organowi. Podzielić należy w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 24 lipca 200 lr. (sygn. akt IV SA 1091/99 Baza Orzeczeń LEX nr 78924) zgodnie z którym - "w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony".
Jeśli w niniejszej sprawie zaniechano jednoznacznego ustalenia, jaka jest treść żądania skarżącego, to naruszono tym samym przepis art. 7 k.p.a., gdyż zaniechanie to oznacza, że nie zostały podjęte wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy uwzględniającego interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dokonane natomiast w sprawie załatwienie sprawy decyzją administracyjną opartą na przepisach ustawy z o uposażeniu żołnierzy narusza przepisy art. 8 i 9 k.p.a., gdyż stanowi wykorzystanie braku wiedzy skarżącego na temat właściwego trybu realizacji jego żądania.
Rzeczą organów rozpatrujących sprawę, będzie obecnie doprowadzenie do jednoznacznego określenia przez skarżącego jego żądania i nadanie temu żądaniu właściwego biegu - przy uwzględnieniu powyższych wywodów prawnych.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Powyższe rozstrzygnięcie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie podwyższenia dodatku za pracę w szkodliwych warunkach nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku..