Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 28 maja 2002 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 grudnia 2000 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu H. N. wraz z synem z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Podstawą prawną decyzji Wojewody [...] były przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960) oraz art. 138 § l pkt 1 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że M. G., będący właścicielem lokalu przy ul. [...] w [...], pismem z dnia 19 marca 1999 r. wystąpił do Urzędu Miasta [...] o wymeldowanie z tego lokalu H. N. z dwojgiem jej dzieci. W uzasadnieniu wnioskodawca stwierdził, że H. N. nie mieszka w tym lokalu, co zostało potwierdzone również w protokole przekazania przedmiotowego lokalu, spisanym w dniu 13 października 1998 r. Prezydent Miasta [...] po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie i zebraniu materiału dowodowego w dniu 11 grudnia 2000 r. orzekł o wymeldowaniu H. N. wraz z synem J. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960) stanowiącego, że organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję o wymeldowaniu z pobytu stałego osoby, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, gdzie zameldowana jest na pobyt stały i lokat ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.
Organ stwierdził, że uprawnienia H. i J. N. do przebywania w lokalu miały charakter pochodny (sublokator) i właściciel M. G. wypowiedział umowę najmu. Następnie 13 października 1998 r. nastąpiło komisyjne przekazanie lokalu właścicielowi. H. N. wraz z synem opuścili przedmiotowy lokal nie dopełniając obowiązku wymeldowania się z niego. Dowodem w sprawie jest tu kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komendę Miejską Policji w [...]. Ustalono również, że oboje zamieszkują w [...] przy ul. [...].
H. N. odwołała się od tej decyzji do organu II instancji. Po rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] trzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda [...] podkreślił że H. N. zamieszkiwała przedmiotowy lokal bezumownie, za zgodą właściciela. Posiadała, zatem pochodne uprawnienia do zamieszkiwania w tym lokalu. Na podstawie wyroku sądowego z dnia 29 czerwca 1993 r. (Sygn. akt IC 244/91), orzekającego eksmisję, pozbawiono H. N. uprawnień do zamieszkiwania w nim. Ponieważ H. N. wraz z synem opuściła lokal, wyprowadzając się do lokalu socjalnego (zapewnionego przez M. G.) należy przyjąć, że opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny. Łącznie zostały spełnione przesłanki art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i organ II instancji nie ma podstaw do podważenia decyzji organu I instancji.
H. N. i J. N. zaskarżyli decyzje Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w [...]. Skarżący stwierdzili, że byli zameldowani w lokalu przy ul. [...] a właściciel mieszkania M. G. uciekł z Polski i mieszkanie porzucił. Opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżących nie było dobrowolne, ale wynikało z nękania i straszenia przez urzędnika [...] magistratu. W lokalu socjalnym nie mieszkali i został on sprzedany przez właściciela. Od czasu opuszczenia lokalu przy ul. [...] przebywali u rodziny. Skarżący proszą o uchylenie decyzji, ponieważ H. N. jest po operacji i nie ma gdzie się zameldować.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał przy tym argumentację wyrażoną w swojej decyzji. Organ II instancji podkreślił, że w przypadku wykonania orzeczonego wyroku eksmisyjnego nie ma znaczenia czy osoba, w stosunku, do której wyrok został orzeczony, sama wykona nakaz opuszczenia lokalu, czy też wyrok wykona właściwy organ, którym jest komornik. W sprawie istotne jest czy opuszczenie było dobrowolne, czy też wymuszone przez osoby trzecie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przy wydawaniu decyzji organów I i II instancji stanowił; "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Z przepisu tego wynika, że wymeldowanie może nastąpić w dwóch przypadkach:
- 1) gdy osoba która utraciła prawo do przebywania w lokalu, opuściła ten lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się,
- 2) gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
W niniejszej sprawie muszą być spełnione przesłanki przewidziane w pkt 1, ponieważ miejsce pobytu skarżących jest znane. Dopiero po stwierdzeniu, że nastąpiła utrata przez H. N. i jej syna uprawnienia do przebywania w lokalu oraz, że opuścili oni lokal w sposób trwały i dobrowolny organ I instancji mógł zgodnie z prawem orzec ich wymeldowanie.
Uprawnienia, o które chodzi w art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy jest to uprawnienie do przebywania w danym lokalu mieszkalnym. Może mieć ono charakter pierwotny, jak i pochodny. Z pierwszym przypadkiem mamy do czynienia, gdy chodzi np. o najemcę lokalu a z drugim np. gdy mamy do czynienia z użyczeniem lokalu. W niniejszej sprawie H. N. zamieszkiwała w lokalu za zgodą poprzedniego właściciela a następnie zajmowała lokal bezumownie. Bezdyskusyjnie, z utratą prawa do przebywania w lokalu przez skarżących mamy do czynienia od chwili uprawomocnienia się wyroku Sądu z dnia 29 czerwca 1993 r. (Sygn. akt 1 C 244/91) orzekającego eksmisję (zob. wyrok NSA V SA 234/00, baza orzeczeń Lex nr 80641).
Pozostaje do ustalenia, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Od 1998 r. H. N. nie przebywała w lokalu przy ul. [...] wynika to z protokołu przekazania lokalu, umowy najmu z dnia 6 października 1998 r. i innych dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach administracyjnych. Taki stan rzeczy pozwalał przyjąć, że opuszczenie lokalu było trwałe. Skarżący podnoszą, że opuszczenie nie było dobrowolne i nastąpiło w skutek zastraszenia przez urzędnika [...] magistratu. Sąd uznał, że nie zostało to w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione przez skarżących, ponieważ w takiej sytuacji przysługiwałyby im odpowiednie środki prawne, z których nie korzystali. Nie były też kwestionowane oświadczenia na wyżej wymienionych dokumentach, które świadczą, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i przewidywało przeprowadzkę do lokalu przy ul. [...] w [...]. Tym samym należy uznać, że opuszczenie przez skarżących lokalu w [...] było trwałe i dobrowolne.
Na zakończenie warto przypomnieć, że ewidencja meldunkowa ma na celu odzwierciedlenie rzeczywistości w zakresie pobytów i przebywania ludności i nie rodzi żadnych praw do lokalu. W przedmiotowej sprawie, co słusznie zauważył Wojewoda [...], gdyby nastąpiła eksmisja skarżących na podstawie wyroku a nie opuszczenie z własnej woli lokalu, również nastąpiłoby wymeldowanie skarżących.Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.